ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ରାଜ୍ୟସଭା ସଦନରେ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଜୁଆଲ ଓରାମ ଏକ ବିବୃତ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ଯେ, ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ସର୍ବଶେଷ ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ଏସଟି)ଙ୍କ ମୋଟ ସଂଖ୍ୟା ୯୫,୯୦,୭୫୬।
ଜନଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟର କଲ୍ୟାଣ ଏବଂ ବିକାଶ ପାଇଁ ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯୋଜନାରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅନୁଦାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ:
ଧରତି ଆବା ଜନଜାତି ଗ୍ରାମ ଉତ୍କର୍ଷ ଅଭିଯାନ : ମାନ୍ୟବର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୨ ଅକ୍ଟୋବର, ୨୦୨୪ରେ ଧରତି ଆବା ଜନଜାତି ଗ୍ରାମ ଉତ୍କର୍ଷ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଭିଯାନରେ ୧୭ଟି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିବା ୨୫ଟି ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୬୩,୮୪୩ଟି ଗ୍ରାମରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅଭାବକୁ ପୂରଣ କରିବା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଶିକ୍ଷା, ଅଙ୍ଗନୱାଡି ସୁବିଧାର ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏବଂ ୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ୩୦ଟି ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ୫୪୯ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ ୨,୯୧୧ ବ୍ଲକ୍ରେ ୫ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଜନଜାତିଙ୍କୁ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହର ସୁଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଏହି ଅଭିଯାନ ପାଇଁ ମୋଟ ବଜେଟ ବ୍ୟୟ ୭୯,୧୫୬ କୋଟି ଟଙ୍କା (କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଂଶ: ₹୫୬,୩୩୩ କୋଟି ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ଅଂଶ: ₹୨୨,୮୨୩ କୋଟି) ରହିଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନଜାତି ଆଦିବାସୀ ନ୍ୟାୟ ମହା ଅଭିଯାନ (ପିଏମ୍– ଜନମନ): ସରକାର ୧୫ ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୩ ରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନଜାତି ଆଦିବାସୀ ନ୍ୟାୟ ମହା ଅଭିଯାନ (ପିଏମ୍ – ଜନମନ) ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି , ଯାହାକୁ ଜନଜାତି ଗୌରବ ଦିବସ ଭାବରେ ପାଳନ କରାଯାଏ। ପ୍ରାୟ ୨୪,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟୟବରାଦ ସହିତ ଏହି ମିଶନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି, ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପିଭିଟିଜି ପରିବାର ଏବଂ ବସତିଗୁଡ଼ିକୁ ମୌଳିକ ସୁବିଧା ଯୋଗାଇବା, ଯେଉଁଥିରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଗୃହ, ସ୍ୱଚ୍ଛ ପାନୀୟ ଜଳ ଏବଂ ପରିମଳ, ଉନ୍ନତ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିର ଉବଲବ୍ଧତା, ରାସ୍ତା ଏବଂ ଟେଲିକମ୍ ସଂଯୋଗ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଂଯୋଗ ନଥିବା ପରିବାରକୁ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସଂଯୋଗ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଜୀବିକା ସୁଯୋଗ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନଜାତି ବିକାଶ ମିଶନ (ପିଏମଜେଭିଏମ୍): ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନଜାତି ବିକାଶ ମିଶନ (ପିଏମଜେଭିଏମ୍) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରୁଛି, ଯାହା ଜନଜାତିଙ୍କ ଜୀବିକାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ପାଇଁ ପୂର୍ବରୁ ରହିଥିବା ଦୁଇଟି ଯୋଜନା, ଯଥା, “ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟ (ଏମଏସପି) ମାଧ୍ୟମରେ ଲଘୁ ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ (ଏମଏଫପି) ର ବିପଣନ ପାଇଁ ପଦ୍ଧତି ଏବଂ ଏମଏଫପି ପାଇଁ ମୂଲ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳା ବିକାଶ” ଏବଂ “ଆଦିବାସୀ ଉତ୍ପାଦ/ଉତ୍ପାଦନର ବିକାଶ ଏବଂ ବିପଣନ ପାଇଁ ସାଂସ୍ଥାଗତିକ ସହାୟତା” ର ମିଶ୍ରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଛି।
ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଭାରତୀୟ ଆଦିବାସୀ ସମବାୟ ବିପଣନ ବିକାଶ ଫେଡେରେସନ (ଟିଆରଆଇଏଫଇଡି) ମାଧ୍ୟମରେ ‘ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜନଜାତି ବିକାଶ ମିଶନ (ଏମଜେଭିଏମ୍)’ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରୁଛି। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ, କୃଷି/ଲଘୁ ବନଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ (ଏମଏଫପି)/ ଅଣକୃଷି ଉତ୍ପାଦର ଅଧିକ ଦକ୍ଷ, ସମାନ, ସ୍ୱ-ପରିଚାଳିତ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବ୍ୟବହାରକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ଜନଜାତି ଉଦ୍ୟୋଗୀ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହର ସୁଯୋଗକୁ ସୁଗମ କରିବା। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ବନ ଧନ ବିକାଶ କେନ୍ଦ୍ର (ଭିଡିଭିକେଏସ୍) ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ ଯାହା ଏମଏଫପି / ଅଣ- ଏମଏଫପି ଗୁଡିକର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପର କେନ୍ଦ୍ର ।
ଏକଲବ୍ୟ ମଡେଲ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ (ଇଏମଆରଏସ୍): ଜନଜାତି ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ପରିବେଶରେ ନବୋଦୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ ସହିତ ସମକକ୍ଷ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ୨୦୧୮-୧୯ ବର୍ଷରେ ଏକଲବ୍ୟ ମଡେଲ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ (ଇଏମଆରଏସ୍) ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ନୂତନ ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ସରକାର ୪୪୦ଟି ଇଏମଆରଏସ୍, ୫୦ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଏସଟି ଜନସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଅତି କମରେ ୨୦,୦୦୦ ଆଦିବାସୀ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ଲକରେ ଗୋଟିଏ ଇଏମଆରଏସ୍ (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୭୫(୧) ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁଦାନ ଅଧୀନରେ ୨୮୮ଟି ଇଏମଆରଏସ୍ ସ୍କୁଲକୁ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାବରେ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ନୂତନ ମଡେଲ ଅନୁଯାୟୀ ଉନ୍ନତ କରାଯାଉଛି। ତଦନୁସାରେ, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସାରା ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୩.୫ ଲକ୍ଷ ଏସଟି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଉପକୃତ କରି ମୋଟ ୭୨୮ ଟି ଇଏମଆରଏସ୍ ସ୍ଥାପନ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି।
ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୭୫(୧) ଅନୁଯାୟୀ ଅନୁଦାନ : ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୭୫(୧) ଅନୁଯାୟୀ, ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ଏସଟି) ରହୁଥିବା ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁଦାନ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅନୁସୂଚିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଶାସନର ସ୍ତର ଉନ୍ନତ ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଜନଜାତି ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ। ଏହା ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କ୍ଷେତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତ ଅନୁଦାନ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ। ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ, ଜୀବିକା, ପାନୀୟ ଜଳ, ପରିମଳ ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭିତ୍ତିଭୂମି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁଦାନ ଜନଜାତି ଜନସଂଖ୍ୟାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।
ଆଦିବାସୀ ଉପ-ଯୋଜନା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହାୟତା ଯୋଜନା (ଏସସିଏ ରୁ ଟିଏସଏସ୍ ): ପୂର୍ବରୁ, ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ‘ଆଦିବାସୀ ଉପ-ଯୋଜନା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହାୟତା (ଏସସିଏ ରୁ ଟିଏସଏସ୍)’ ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରୁଥିଲା। ଐତିହାସିକ ଭାବରେ, ଏହି ଯୋଜନା ୧୯୭୭ -୭୮ ମସିହାରୁ ‘ଆଦିବାସୀ ଉପ-ଯୋଜନା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହାୟତା (ଏସସିଏ ରୁ ଟିଏସପି)’ ନାମକରଣ ସହିତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଯୋଜନା ଏବଂ ଅଣ-ଯୋଜନା ଖର୍ଚ୍ଚର ମିଶ୍ରଣ ପରେ, ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ଯୋଜନାର ନାମ ‘ଆଦିବାସୀ ଉପ-ଯୋଜନା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସହାୟତା (ଏସସିଏ ରୁ ଟିଏସଏସ୍)’ ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ଜନଜାତି ଜନସଂଖ୍ୟାକୁ ସୂଚିତ କରିଥିବା ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କୁ ପାଣ୍ଠି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୃଷି, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ, ନିଯୁକ୍ତି-ସହ-ଆୟ ସୃଷ୍ଟି, ଇତ୍ୟାଦି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଦିବାସୀ ଲୋକଙ୍କ ବିକାଶ ଏବଂ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଏଥିରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟକୁ (ଏନଇ ରାଜ୍ୟ) ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଏହି ଯୋଜନା ଏହା ସହିତ ଜଡିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଯୋଜନାର ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ଏବଂ ପରିପୂରକ ଯୋଜନା ଭାବରେ ଜନଜାତି ଲୋକଙ୍କର ଏବଂ ଜନଜାତି ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶ ଏବଂ କଲ୍ୟାଣରେ ଏକ ଉତପ୍ରେରକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ସମର୍ଥନ ସହିତ, ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ୨୦୧୪ – ୧୫ ମସିହାରୁ ଯୋଜନାର ଆବଣ୍ଟିତ ବଜେଟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପଯୋଗ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି।
ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ସହାୟତା: ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ସହାୟତା ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରକଳ୍ପଗୁଡ଼ିକୁ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଇଥାଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଅଣ-ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଛାତ୍ରାବାସ, ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ଔଷଧାଳୟ, ଦଶ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଶଯ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଡାକ୍ତରଖାନା, ଜୀବିକା ନିର୍ବାହ ଇତ୍ୟାଦି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରାକ୍-ମାଟ୍ରିକ୍ ବୃତ୍ତି : ଏହି ଯୋଜନା ନବମ- ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ। ଏଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସରୁ ପିତାମାତାଙ୍କ ଆୟ ବାର୍ଷିକ ୨.୫୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଘରେ ରହି ସ୍କୁଲ୍ ଯାଉଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ (ଡେ ସ୍କଲାର) ପାଇଁ ମାସିକ ୨୨୫ ଟଙ୍କା ଏବଂ ହଷ୍ଟେଲରେ ରହୁଥିବା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ପାଇଁ ମାସିକ ୫୨୫ ଟଙ୍କା ବୃତ୍ତି ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧୦ ମାସ ପାଇଁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ରାଜ୍ୟ ସରକାର/କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ପ୍ରଶାସନ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ବୃତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଏବଂ ପାହାଡିଆ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ଯେପରିକି ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଜାମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀର ବ୍ୟତୀତ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଠି ଅନୁପାତ ୯୦: ୧୦ ରହିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ଏହା ୭୫: ୨୫। ବିଧାନସଭା ନଥିବା କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଂଶ ୧୦୦% ହୋଇଥାଏ।
ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ମାଟ୍ରିକ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି : ଏହି ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମାଟ୍ରିକ୍ ପରବର୍ତ୍ତୀ କିମ୍ବା ମାଧ୍ୟମିକ ସ୍ତରରେ ଅଧ୍ୟୟନରତ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଯାହା ଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିପାରିବେ। ଏଥିପାଇଁ ସମସ୍ତ ଉତ୍ସରୁ ପିତାମାତାଙ୍କ ଆୟ ବାର୍ଷିକ ୨.୫୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ ହେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଫିସ୍ ସମ୍ପୃକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ଫି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କମିଟି ଦ୍ୱାରା ସ୍ଥିର ସୀମା ଅନୁଯାୟୀ ପରିଶୋଧ କରାଯାଏ ଏବଂ ଅଧ୍ୟୟନର ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ପ୍ରତି ମାସରେ ୨୩୦ ରୁ ୧୨୦୦ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଛାତ୍ରବୃତ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ଏହି ଯୋଜନା ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରଶାସନ ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଏ। ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଏବଂ ପାହାଡିଆ ରାଜ୍ୟ/କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ଯେପରିକି ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଜାମ୍ମୁ ଏବଂ କାଶ୍ମୀର ବ୍ୟତୀତ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପାଣ୍ଠି ଅନୁପାତ ୯୦: ୧୦ ରହିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟରେ ଏହା ୭୫: ୨୫। ବିଧାନସଭା ନଥିବା କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଂଶ ୧୦୦% ହୋଇଥାଏ।
ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ପାଇଁ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା : ସରକାର ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଏବଂ ଦେଶରେ ଜନଜାତି ବହୁଳ ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ରଣନୀତି ଭାବରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ପାଇଁ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟ ଯୋଜନା (ଡିଏପିଏସଟି) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରୁଛନ୍ତି। ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ବ୍ୟତୀତ, ୪୧ ଟି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ/ବିଭାଗ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଡିଏପିଏସଟି ଅଧୀନରେ ଜନଜାତି ବିକାଶ ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କର ମୋଟ ଯୋଜନା ବଜେଟର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରତିଶତ ଆବଣ୍ଟନ କରୁଛନ୍ତି ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି (ଏସଟି) ଏବଂ ଅଣ-ଏସଟି ଜନସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ବିକାଶମୂଳକ ବ୍ୟବଧାନ ପୂରଣ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, କୃଷି, ଜଳସେଚନ, ରାସ୍ତା, ଗୃହ, ବିଦ୍ୟୁତୀକରଣ, ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଇତ୍ୟାଦି ସହିତ ଜଡିତ ବିଭିନ୍ନ ଜନଜାତି ବିକାଶ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଇଛି।
ଜାତୀୟ ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ବିକାଶ ନିଗମ (ଏନଏସଟିଏଫଡିସି) ହେଉଛି ଏକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସଂଗଠନ ଯାହା ୧୦.୦୪.୨୦୦୧ ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା, ବିଶେଷ କରି ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତିଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏହା ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ଏହି ନିଗମକୁ ଆଦିବାସୀ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନରେ ଏକ ସରକାରୀ କମ୍ପାନୀ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ କମ୍ପାନୀ ଆଇନ, ୧୯୫୬ (ବର୍ତ୍ତମାନ କମ୍ପାନୀ ଆଇନ, ୨୦୧୩ର ଧାରା୮) ର ଧାରା
୨୫ ଅନୁଯାୟୀ ଲାଇସେନ୍ସ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଉଦ୍ୟୋଗୀମାନଙ୍କୁ ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।
ଟିଆରଆଇଗୁଡ଼ିକୁ ସହାୟତା – ଜନଜାତି ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ, “ଟିଆରଆଇଗୁଡ଼ିକୁ ସହାୟତା” ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଏହି ଜନଜାତି ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ (ଟିଆରଆଇ) ସେମାନଙ୍କର ଭିତ୍ତିଭୂମି ଆବଶ୍ୟକତା, ଗବେଷଣା ଏବଂ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ତାଲିମ ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଇତ୍ୟାଦିରେ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ।