ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଇନ୍ଦୋରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ବ୍ରିକ୍ସ କୃଷି ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କର ବୈଠକ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ‘ଇନ୍ଦୋର ଘୋଷଣାନାମା’କୁ ସର୍ବସମ୍ମତିକ୍ରମେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସହିତ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱ କୃଷି ସହଯୋଗରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ। ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା, କୃଷକ କଲ୍ୟାଣ, ଜଳବାୟୁ – ଅନୁକୂଳ କୃଷି, କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ କୃଷିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଛି। ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇ କେନ୍ଦ୍ର କୃଷି ଏବଂ କୃଷକ କଲ୍ୟାଣ ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ବିକାଶ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ବିଶ୍ୱ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ଅନିଶ୍ଚିତତା ମଧ୍ୟରେ, ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକ ବିଶ୍ୱକୁ ଆଶା, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱର ଏକ ଦୃଢ଼ ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛି।
ବୈଠକର ପରିସର, ଶକ୍ତି ଏବଂ ଗୁରୁତ୍ୱ
କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ରାମନାଥ ଠାକୁର ଏବଂ ଭାଗୀରଥ ଚୌଧରୀ ଏବଂ ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସହ ଭାବ ବିନିମୟ କରି ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ କୃଷି କାର୍ଯ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀର ବରିଷ୍ଠ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବୈଠକ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀସ୍ତରୀୟ ବୈଠକ ଉଭୟ ସଫଳତାର ସହ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ବୈଠକରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ରିକ୍ସ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ଅଂଶୀଦାର ରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରାୟ ୬୦ ଜଣ ବିଦେଶୀ ପ୍ରତିନିଧି ସାମିଲ ଥିଲେ। ଏହା ସମ୍ପୃକ୍ତିର ଗଭୀରତା ଏବଂ କୃଷି ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ଜଡିତ ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ସମାଧାନ କରାଯାଏ ତାହାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଥିଲେ ଯେ, ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱ ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ଅଧାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି, ବିଶ୍ୱ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରର ପ୍ରାୟ ୪୨ ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକାର କରନ୍ତି ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନରେ ପ୍ରାୟ ୪୨ ପ୍ରତିଶତ ଅବଦାନ ରଖନ୍ତି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ବ୍ରିକ୍ସର ସାମୂହିକ ସ୍ୱର ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ବ୍ରିକ୍ସର ଅଧ୍ୟକ୍ଷତା କରୁଛି ଏବଂ ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ଅଧିକାରୀ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ସ୍ତରରେ କୃଷି ବୈଠକ ଇନ୍ଦୋରରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସେ ଗର୍ବର ସହିତ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ଚାରୋଟି ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରାଥମିକତା ଉପରେ ଆଲୋଚନା
କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚାରୋଟି ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରାଥମିକତା ଉପରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା ହୋଇଛି :
ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ଏବଂ ପୁଷ୍ଟିର ସୁରକ୍ଷା ; ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟ ଏବଂ ସହଯୋଗକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ; ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ପୁନରୁତ୍ପାଦନକାରୀ କୃଷି, ଜଳବାୟୁ – ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ କୃଷି ପଦ୍ଧତି ଗ୍ରହଣ କରିବା ; ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବଂ କୃଷିରେ ନବସୃଜନ, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସହଭାଗୀତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଚୁର ଖାଦ୍ୟର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା, ପୁଷ୍ଟିର ଫଳାଫଳରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱକୁ ଖାଦ୍ୟ ଦେଉଥିବା କୃଷକମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ଆଲୋଚନାର ମୁଖ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ରହିଛି। କ୍ଷୁଦ୍ର ଏବଂ ସୀମାନ୍ତ ଚାଷୀ (ଅନେକ ଦେଶରେ ‘ପରିବାର ଚାଷୀ’ ଭାବରେ ପରିଚିତ) ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଆଲୋଚନାରେ ସେମାନେ ସାମନା କରୁଥିବା ଆହ୍ଵାନ, କୃଷି ଇନପୁଟ୍ ଉପଲବ୍ଧତା, ଋଣର ଉପଲବ୍ଧତା, ଉଚିତ୍ ମୂଲ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଏବଂ ବଜାର ସଂଯୋଗ ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରାଯାଇଥିଲା।
ଇନ୍ଦୋର ଘୋଷଣାନାମା : କୃଷକମାନଙ୍କ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ଏକ ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା
ବ୍ୟାପକ ଆଲୋଚନା ପରେ ମିଳିତ ଘୋଷଣାନାମା ସର୍ବସମ୍ମତିକ୍ରମେ ଗୃହୀତ ହୋଇଛି ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା “ଇନ୍ଦୋର ଘୋଷଣାନାମା” ଭାବରେ ଜଣାଯିବ ହେବ ବୋଲି ଶ୍ରୀ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି। ଏହି ଘୋଷଣାନାମାରେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରରେ ରଖାଯାଇଛି ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା, ପୁଷ୍ଟି, ଜୀବିକା, କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟ, ନବସୃଜନ, ନିବେଶ, ଜଳବାୟୁ ଅନୁକୂଳ କୃଷି ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ କୃଷି ବିକାଶକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସହଭାଗୀ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। “ଏହି ଦଲିଲ୍ କୃଷି ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ, ଅଧିକ ସମୃଦ୍ଧ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଠନ ପାଇଁ ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସାମୂହିକ ଇଚ୍ଛା, ସହଭାଗୀ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାର ପ୍ରତୀକ।” ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲେଖିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଭାବରେ ଏକାଠି କାମ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଦ୍ଵାରା କୃଷକ, ଗ୍ରାମୀଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରକୃତ ଲାଭ ମିଳିବ।
ଚାରୋଟି ନୂତନ ସଂସ୍ଥାଗତ ପଦକ୍ଷେପର ଘୋଷଣା*
୧- କୃଷି – ପରିବେଶ ଏବଂ ପୁନରୁତ୍ପାଦନକାରୀ କୃଷି ଉପରେ ବ୍ରିକ୍ସ ଉତ୍କର୍ଷତା କେନ୍ଦ୍ର ନେଟୱାର୍କ
ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କୃଷି – ପରିବେଶ ଏବଂ ପୁନରୁତ୍ପାଦନକାରୀ କୃଷି ଉପରେ ବ୍ରିକ୍ସ ଉତ୍କର୍ଷତା କେନ୍ଦ୍ର ନେଟୱାର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମ୍ପର୍କରେ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ନେଟୱାର୍କ ପ୍ରାକୃତିକ, ଜୈବିକ ଏବଂ ପୁନରୁତ୍ପାଦନକାରୀ କୃଷିରେ ସହଯୋଗୀ ଗବେଷଣା, ଜ୍ଞାନ ବଣ୍ଟନ ଏବଂ କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ। ଏହା ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପରର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସରୁ ଶିଖିବାକୁ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ଅନୁକୂଳ, ସ୍ଥାୟୀ କୃଷି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରାକୃତିକ କୃଷି, ଜୈବିକ କୃଷି ଏବଂ ରାସାୟନିକ ସାରର ସନ୍ତୁଳିତ ବ୍ୟବହାର ଉପରେ ଭାରତର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସାମୂହିକ ଭାବରେ ଏହି ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ମୋଦିପୁରମରେ ଥିବା ‘ଭାରତୀୟ କୃଷି ପ୍ରଣାଳୀ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ’ (ଆଇଆଇଏଫଏସଆର୍) ଏହି ନେଟୱାର୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ‘ଉତ୍କର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ର’ ଭାବରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ, ଯାହା ସହଯୋଗୀ ଗବେଷଣା, ସୂଚନା ବଣ୍ଟନ ଏବଂ ତାଲିମରେ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବ।
୨- ଡିଜିଟାଲ୍ କୃଷି ଉପରେ ବ୍ରିକ୍ସ ନେଟୱାର୍କ
ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ ହେଉଛି ‘ ଡିଜିଟାଲ୍ କୃଷି ଉପରେ ବ୍ରିକ୍ସ ନେଟୱାର୍କ’। ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ନେଟୱାର୍କ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ଭୂସ୍ଥାନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ଡିଜିଟାଲ୍ ସାର୍ବଜନୀନ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ତଥ୍ୟ-ଚାଳିତ କୃଷି ସମାଧାନ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଉଦୀୟମାନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ କୃଷି ନବସୃଜନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସେତୁ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ଯାହା ଦ୍ଵାରା କୃଷକମାନେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉନ୍ନତିରୁ ସିଧାସଳଖ ଲାଭ ପାଇବେ। ଆଇଆଇଟି ଦିଲ୍ଲୀ ଏହି ନେଟୱାର୍କକୁ ସମନ୍ୱୟ କରିବ ଏବଂ ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ଦେଶ ଡିଜିଟାଲ୍ କୃଷିରେ ସାମୂହିକ ପ୍ରଗତି ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ନବସୃଜନ, ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ନୀତି-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ ବାଣ୍ଟି ଯୋଗଦାନ କରିବେ।
୩- ବିହନ ପ୍ରଣାଳୀରେ କୃଷକଙ୍କ ଅଧିକାର ଉପରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମଞ୍ଚ
ତୃତୀୟ ପ୍ରମୁଖ ଘୋଷଣା ଥିଲା ‘ବିହନ ପ୍ରଣାଳୀରେ କୃଷକଙ୍କ ଅଧିକାର ଉପରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମଞ୍ଚ’। ଶ୍ରୀ ଚୌହାନଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଏହି ମଞ୍ଚ ବିହନ ସମ୍ପର୍କରେ କୃଷକଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା, ସ୍ୱଦେଶୀ ବିହନ ପ୍ରକାରର ବିବିଧତା ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶଗୁଡିକ ଶହ ଶହ ଏବଂ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷର କୃଷି ପରମ୍ପରାକୁ ଧରି ରଖିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ ବିହନ କିସମ ଯାହା ଜୈବ ବିବିଧତା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଉଭୟକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରେ, ସେମାନେ ଅସ୍ତିତ୍ୱଗତ ବିପଦର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। “ଯଦିଓ ନୂତନ ଏବଂ ହାଇବ୍ରିଡ୍ କିସମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ, ଦେଶୀ ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।” ଏହି ମଞ୍ଚ ପାରମ୍ପରିକ ବିହନ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ସେସବୁର ନିରନ୍ତର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ, ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ବିହନର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିବ ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନକୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବ।
୪- ବ୍ରିକ୍ସ ଏଗ୍ରିଏନ୍ – କୃଷି–ନିବେଶ, ଜେନେଟିକ୍ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ସୂଚନା ନେଟୱାର୍କ
ଘୋଷିତ ଚତୁର୍ଥ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା ‘ ବ୍ରିକ୍ସ ଏଗ୍ରିଏନ୍ ‘ (କୃଷି-ନିବେଶ, ଜେନେଟିକ୍ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ସୂଚନା ନେଟୱାର୍କ)। ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସଦସ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୃଷିରେ ନିବେଶ, ବିହନ ଏବଂ ଜେନେଟିକ୍ ସମ୍ବଳ ସମ୍ପର୍କରେ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା। ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ନେଟୱାର୍କ ସୂଚନା, ବୈଷୟିକ ସହଯୋଗ, କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ସହଭାଗୀତାର ଆଦାନପ୍ରଦାନକୁ ସହଜ କରିବ, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରେ ଉପଲବ୍ଧ ଉନ୍ନତ ଫସଲ କିସମ, ଜେନେଟିକ୍ ସମ୍ବଳ ଏବଂ ସର୍ବୋତ୍ତମ ଅଭ୍ୟାସଗୁଡ଼ିକର ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ବଣ୍ଟନକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଏପରି ସମ୍ବଳ ଏବଂ ସୂଚନାର ସୀମିତ ପ୍ରବେଶ ସହିତ ଦେଶ ଏବଂ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ଲାଭଦାୟକ କରିବ।
ପୂର୍ବରୁ ରହିଥିବା ପ୍ଲାଟଫର୍ମକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା
କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ରହିଥିବା ‘ ବ୍ରିକ୍ସ କୃଷି ଗବେଷଣା ପ୍ଲାଟଫର୍ମ’ କୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ଏହାକୁ ଏକ ଦୃଢ଼ “ଜ୍ଞାନ -ରୁ -କାର୍ଯ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର” ଭାବରେ ବିକଶିତ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଛନ୍ତି। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ, ଗବେଷଣା କେବଳ ପରୀକ୍ଷାଗାର ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ବରଂ ଯେତେ ଶୀଘ୍ର ସମ୍ଭବ କୃଷକମାନଙ୍କ ଚାଷଜମିରେ ପହଞ୍ଚିବା ଉଚିତ। “ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସୀମିତ ସୀମା ବାହାରେ ନବସୃଜନକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା ଏବଂ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସମାଧାନର ଲାଭ ସର୍ବାଧିକ ସଂଖ୍ୟକ ଦେଶ ଏବଂ କୃଷକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ଏହା ‘ପରୀକ୍ଷାାଗାରରୁ ଜମି’ ଆଭିମୁଖ୍ୟର ପ୍ରକୃତ ଭାବନାକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ,” ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ।
କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ
ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏକ ନିରପେକ୍ଷ, ସମାନ, ସମାବେଶୀ ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛ ବହୁପାକ୍ଷିକ ବାଣିଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତି ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତାକୁ ପୁନଃନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଥିଲେ । ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ଆୟୋଜିତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ରିକ୍ସ ଶସ୍ୟ ବିନିମୟ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ନୂତନ ଗତି ହାସଲ କରିଥିଲା। ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ କୃଷି ବାଣିଜ୍ୟକୁ ସହଜ କରିବା, ସୀମା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହ୍ରାସ କରିବା, ଗବେଷଣା ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିନିମୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିଥିଲା।
ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଏଲ୍ ନିନୋ, କାର୍ବନ କ୍ରେଡିଟ୍ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଅପଚୟ
ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବିପଦ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୃତ୍ତିକା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ଉନ୍ନତ କରୁଥିବା, ଜଳବାୟୁ- ଅନୁକୂଳ ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସ୍ଥାୟୀତ୍ୱ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଥିବା କୃଷି ପଦ୍ଧତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏକ ସାମୂହିକ ଦାୟିତ୍ୱ। କାରଣ ପୃଥିବୀ କେବଳ ବର୍ତ୍ତମାନ ପିଢ଼ିର ନୁହେଁ ବରଂ ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ିର ମଧ୍ୟ। ଏଲ୍ ନିନୋ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ ସେ କହିଥିଲେ, ଏହା ଭାରତ ଏବଂ ଏସିଆ – ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ କ୍ଷେତ୍ରର ଅନେକ ଦେଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ। ତଥାପି, ଦେଶ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛି, ଏବଂ ଏପରି ଆହ୍ଵାନର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ସହଯୋଗମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ସୂଚନା ଆଦାନପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ରଣନୀତି ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। କାର୍ବନ କ୍ରେଡିଟ୍ ସମ୍ପର୍କରେ, ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପୂର୍ବରୁ ଅଛି, ଏବଂ ଯେଉଁ ଚାଷୀମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତି ସେମାନେ କାର୍ବନ କ୍ରେଡିଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ଉପକୃତ ହୁଅନ୍ତି। ଜଳବାୟୁ ଅନୁକୂଳ ନୀତି ଏବଂ ପୁନରୁତ୍ପାଦନକାରୀ କୃଷି ଏହି ଦିଗରେ ବ୍ୟବହାରିକ ପଥ ପ୍ରଦାନ କରେ। ଖାଦ୍ୟ ଅପଚୟ ଉପରେ ବୈଷୟିକ ଆଲୋଚନା ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଥିଲେ ଯେ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅମଳ ପରବର୍ତ୍ତୀ କ୍ଷତିକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଅପଚୟକୁ କମ କରିବା ପାଇଁ ଉପାୟ ଉପରେ ବିଚାର ବିମର୍ଶ କରିଥିଲେ, କାରଣ ଏଗୁଡ଼ିକ କାର୍ବନ ନିର୍ଗମନ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।
ସାର ମୂଲ୍ୟ, କୃଷି ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସହାୟତା
ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ କଞ୍ଚାମାଲ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ସାର ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ସମ୍ପର୍କରେ ଚିନ୍ତାର ସମାଧାନ କରି ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ସରକାର କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ସାର ଯୋଗାଇବା ଜାରି ରଖିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ୟୁରିଆ ପ୍ରତି ବ୍ୟାଗ ୨୬୬ ଟଙ୍କା ଏବଂ ଡିଏପି ପ୍ରତି ବ୍ୟାଗ ପ୍ରତି ୧,୩୫୦ ଟଙ୍କାରେ ଉପଲବ୍ଧ ରହିବ, ଯାହାର ଅତିରିକ୍ତ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବହନ କରିବେ। “ଆହ୍ଵାନପୂର୍ଣ ସମୟରେ କୃଷକଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ହେବା ଆମର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ,” ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। ସେ କୀଟନାଶକ ଏବଂ ରାସାୟନିକ ସାରର ଅତ୍ୟଧିକ ଏବଂ ଅସନ୍ତୁଳିତ ବ୍ୟବହାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ମଧ୍ୟ ସତର୍କ କରାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ ପ୍ରାକୃତିକ କୃଷି, ଜୈବିକ କୃଷି ଏବଂ ରାସାୟନିକ ଦ୍ରବ୍ୟର ସନ୍ତୁଳିତ ବ୍ୟବହାରକୁ ‘ମିଶନ ମୋଡ୍’ରେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଛି। ଏହା ସହିତ “କ୍ଷେତ ବଚାଓ ଅଭିଯାନ” ଅଭିଯାନ ପରି ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ସଚେତନତା ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି।
କ୍ଷୁଦ୍ର ଚାଷୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଉପଲବ୍ଧତା
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଗ୍ରହଣ ଏବଂ ଯାନ୍ତ୍ରିକୀକରଣର ଦିଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୃଷକ ମହଙ୍ଗା ଯନ୍ତ୍ରପାତି କିଣିପାରିବେ ନାହିଁ। ଫଳସ୍ୱରୂପ, କୃଷି ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଭଡା ଦେବା ପାଇଁ ସାରା ଦେଶରେ ‘କଷ୍ଟମ ନିଯୁକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ର’ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ-ଭିତ୍ତିକ ମଡେଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ଛୋଟ ଚାଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଡ୍ରୋନ୍ ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ।
ଯୁବପିଢ଼ି, ମହିଳା ଏବଂ ନବସୃଜନ
ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଥିଲେ ଯେ, ଯୁବପିଢ଼ି ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ଅଧିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବିନା କୃଷିରେ ସ୍ଥାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ବୈଠକ ସମୟରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାକୁ ମିଳିତ ଘୋଷଣାପତ୍ରରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ଭାରତରେ, କୃଷି-ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍, କୃଷି ବ୍ୟବସାୟ, କୃଷି- ଉଦ୍ୟମୀତା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା-ଚାଳିତ ସେବାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆକର୍ଷିତ କରୁଛି, ହଜାର ହଜାର ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍ ପୂର୍ବରୁ ସଫଳତାର ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। ଯୁବପିଢ଼ି ନବସୃଜନ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଗ୍ରହଣ କରିବାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ବ୍ରିକ୍ସ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅଭିଜ୍ଞତାର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଏବଂ ନୀତି-ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ଧାରାକୁ ଆହୁରି ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା ଉଚିତ।
ଇନ୍ଦୋର ବିଶ୍ୱ କୃଷି କୂଟନୀତିର ନୂତନ କେନ୍ଦ୍ର ପାଲଟିଛି
ଇନ୍ଦୋରର ଆତିଥ୍ୟକୁ ପ୍ରଶଂସା କରି ଶ୍ରୀ ଶିବରାଜ ସିଂହ ଚୌହାନ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ମାଲୱା ଅଞ୍ଚଳର ଉଷ୍ମତା ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଆତିଥ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଛପ୍ପନ ଦୁକାନ, ରାଜୱାଡା ଏବଂ ମାଣ୍ଡୁ ଗସ୍ତ ପରିଦର୍ଶକ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସ୍ମରଣୀୟ ଅଭିଜ୍ଞତା ହେବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ “ମାଆ ପାଇଁ ଗଛଟିଏ” ଅଭିଯାନକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ, ସଦସ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ମେଘଦୂତ ଗାର୍ଡେନରେ ଏକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ଅଭିଯାନରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ “ବ୍ରିକ୍ସ ବାଟିକା” ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଗ୍ଲୋବାଲ ପାର୍କ ଏବଂ ୟୁରୋ-ରୁଷିଆନ୍ ପାର୍କ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଶ୍ରୀ ଚୌହାନ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ସରକାର, ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳ ସହିତ କୃଷି, ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର, ପଶୁପାଳନ ଏବଂ ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ, ବାଣିଜ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ନୀତି ଆୟୋଗ ସମେତ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗର ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ। ଇନ୍ଦୋରରେ ବ୍ରିକ୍ସ ବୈଠକର ସଫଳ ଆୟୋଜନ “ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ – ସରକାରୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ” ଏବଂ “ଟିମ୍ ଇଣ୍ଡିଆ” ଭାବନାର ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଉଦାହରଣ, ଯାହା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ପ୍ରକୃତରେ ଅନନ୍ୟ ଏବଂ ଐତିହାସିକ କରିଥାଏ।