ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଆଉ ବିଦେଶ ଗଲେ ପକେଟରେ ଅଧିକ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ୍ ଡେବିଟ୍-କ୍ରେଡିଟ୍ କାର୍ଡ ଧରି ବୁଲିବାର ଚିନ୍ତା ନାହିଁ! ଭାରତରେ ଯେମିତି ଗୋଟିଏ QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରି ମୁହୂର୍ତ୍ତକରେ ପେମେଣ୍ଟ କରୁଛନ୍ତି, ଏବେ ବିଦେଶ ମାଟିରେ ମଧ୍ୟ ସେହି ସୁବିଧା ପାଇପାରିବେ ଭାରତୀୟ ଯାତ୍ରୀ। ଦୁବାଇର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ବୁର୍ଜ ଖଲିଫା ହେଉ କି ସିଙ୍ଗାପୁରର ୟୁନିଭର୍ସାଲ୍ ଷ୍ଟୁଡିଓ, ଏପରିକି ଫ୍ରାନ୍ସର ଆଇଫେଲ୍ ଟାୱାର ନିକଟରେ ମଧ୍ୟ UPI ପେମେଣ୍ଟର ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରିବ। ଭାରତର ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏବେ ଦେଶର ସୀମା ଡେଇଁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ନିଜର ପରିଚୟ ମଜବୁତ କରୁଛି। ଫଳରେ ବିଦେଶରେ ସପିଂ, ହୋଟେଲ୍ ବୁକିଂ, ଟିକେଟ୍ କିଣିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାରବାର ଆହୁରି ସହଜ ହେବାକୁ ଯାଉଛି।
ଭାରତର ୟୁନିଫାଏଡ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ (UPI) ଏବେ କେବଳ ଦେଶ ଭିତରେ ଟଙ୍କା ଦେଣନେଣର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇ ରହିନାହିଁ। ନ୍ୟାସନାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍ସ କର୍ପୋରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (NPCI)ର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶାଖା NPCI International Payments Limited (NIPL)ର ପ୍ରୟାସରେ ଏହା ବିଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ନିଜର ଉପସ୍ଥିତି ବଢ଼ାଉଛି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, UPI ଏବେ ୧୧ଟି ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିବା ଦାବି କରାଯାଉଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ବିଦେଶ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ଅଧିକ ବିକଳ୍ପ ମିଳୁଛି।
ଭୁଟାନ ଥିଲା ଭାରତ ବାହାରେ UPI QR କୋଡ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ଦେଶ। ଏହାପରେ ନେପାଳରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ UPI ଆପ୍ ଜରିଆରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ପେମେଣ୍ଟ କରିବାର ସୁବିଧା ମିଳିଛି। ସେହିପରି ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ (UAE)ରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବାଣିଜ୍ୟିକ ପେମେଣ୍ଟ ଟର୍ମିନାଲରେ UPI ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ଏପରିକି ବୁର୍ଜ ଖଲିଫା ପରି ଲୋକପ୍ରିୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀର ଟିକେଟ୍ କିଣିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରିହେବ।
ସିଙ୍ଗାପୁରରେ ଭାରତର UPIକୁ ସ୍ଥାନୀୟ PayNow ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଛି। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭାରତୀୟ ଯାତ୍ରୀମାନେ ୟୁନିଭର୍ସାଲ୍ ଷ୍ଟୁଡିଓ ସିଙ୍ଗାପୁରର ଟିକେଟ୍ କିଣିବା ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଅନଲାଇନ୍ ପେମେଣ୍ଟ କରିପାରିବେ। ଫ୍ରାନ୍ସ ମଧ୍ୟ UPI ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ପ୍ରଥମ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶ ଭାବେ ପରିଚୟ ହାସଲ କରିଛି। ସେଠାରେ ଆଇଫେଲ୍ ଟାୱାରର ଟିକେଟ୍ କିଣିବାଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଗାଲେରିସ୍ ଲାଫାଏଟ୍ରେ ସପିଂ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ UPI ପେମେଣ୍ଟର ସୁବିଧା ରହିଛି।
କାମ୍ବୋଡିଆରେ ସ୍ଥାନୀୟ KHQR ନେଟୱାର୍କ ସହ ଭାଗିଦାରୀ ଜରିଆରେ ୪୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଆଉଟଲେଟ୍କୁ UPI ସୁବିଧା ବିସ୍ତାର କରାଯାଇଛି। ମରିସସରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବ୍ୟବସାୟିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ କରିପାରୁଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରେ Lanka QR ନେଟୱାର୍କ ଏବଂ ମାଳଦ୍ୱୀପରେ Favaara Instant Payment System ସହ UPIକୁ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ କାତାରରେ କାତାର ନ୍ୟାସନାଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ ବିଭିନ୍ନ ଦୋକାନ, ହୋଟେଲ୍ ଓ ବିମାନବନ୍ଦରରେ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି। ଗ୍ରୀସ୍ରେ ମଧ୍ୟ Eurobank ସହ ଭାଗିଦାରୀରେ ଏହି ସେବା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି।
ଭାରତର UPI ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ଅଧିକ ଦେଶରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ NPCI ଓ ଭାରତ ସରକାର ଉଦ୍ୟମ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ଉଜବେକିସ୍ତାନ UPI ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିବା ରିପୋର୍ଟ ରହିଛି। ଏହାବ୍ୟତୀତ ଜାପାନ, ମାଲେସିଆ ଓ ସାଇପ୍ରସ୍ରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଆଲୋଚନା ଚାଲିଛି। ଏହି ଉଦ୍ୟମ ସଫଳ ହେଲେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିଦେଶ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟର ପରିସର ଆହୁରି ବଢ଼ିବ।
ତେବେ ବିଦେଶରେ UPI ପେମେଣ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ଯାତ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ପେମେଣ୍ଟ ଆପ୍ରେ UPI International ସୁବିଧାକୁ ସକ୍ରିୟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହା ସକ୍ରିୟ ହେବା ପରେ ସେଠାକାର UPI ସମର୍ଥିତ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରି ସିଧାସଳଖ ନିଜ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ପେମେଣ୍ଟ କରିହେବ। ଏହି ଅର୍ଥ ଭାରତୀୟ ମୁଦ୍ରାରେ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ କଟିବ ଏବଂ ପ୍ରଚଳିତ ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ବିନିମୟ ହାର ଅନୁସାରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହେବ।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଗୋଟିଏ କଥା ମନେ ରଖିବା ଜରୁରୀ। କୌଣସି ଦେଶରେ UPI ସେବା ଉପଲବ୍ଧ ଥିବା ଅର୍ଥ ସେଠାକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋକାନ, ହୋଟେଲ୍ କିମ୍ବା ବ୍ୟବସାୟୀ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ତାହା ନୁହେଁ। ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ପେମେଣ୍ଟ ନେଟୱାର୍କ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ସହଭାଗିତା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ତେଣୁ ବିଦେଶ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜ UPI ଆପ୍ରେ ଏହି ସୁବିଧା ସକ୍ରିୟ ଅଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ସେଠାରେ UPI ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଛି କି ନାହିଁ, ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରିନେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଏକଦା ଭାରତରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟକୁ ସହଜ କରିଥିବା UPI ଏବେ ବିଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟଙ୍କ ପାଇଁ ନୂଆ ସୁବିଧାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲୁଛି। ଅର୍ଥାତ୍ ବିଦେଶ ମାଟିରେ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମୋବାଇଲ୍ ହିଁ ପାଲଟିବ ପେମେଣ୍ଟର ନୂଆ ସାଥୀ।