ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଯଦି ଆପଣ ଗୁଗୁଲ୍ ମ୍ୟାପ୍ସରେ ଇରାନର ଚାବାହାର ବନ୍ଦରକୁ ଦେଖିବେ, ତେବେ ଏହା ସମୁଦ୍ର ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଅଂଶ। କିନ୍ତୁ ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ସହିତ ହୋଇଥିବା ଏହି ଚୁକ୍ତି ବିଶ୍ଵର ଅନେକ ଦେଶର ନିଦକୁ ହଜାଇଦେଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପରିସ୍ଥିତି ଏପରି ହୋଇଛି ଯେ, ଆମେରିକାଠାରୁ ଚାଇନା ଏବଂ ଚାଇନା ଠାରୁ ପାକିସ୍ତାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲୋକମାନେ ଚିନ୍ତିତ ଅଛନ୍ତି। ଆମେରିକା ଏତେ ରାଗିଯାଇଛି ଯେ, ଏହି ଚୁକ୍ତି ପରେ ଭାରତ ଉପରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇବାକୁ ଧମକ ଦେଇଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଚାବାହାର କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଏହା ଜାଣିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଅଟେ। ଯେଉଁଥି ପାଇଁ ଦୁନିଆର ଅନେକ ଦେଶ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇପଡୁଛନ୍ତି।
ଭାରତ ସହିତ ଇରାନର ଚୁକ୍ତି କ’ଣ?:
ପ୍ରକାଶ ଯେ, ଚାବାହାରର ଶାହିଦ ବେହେସ୍ତି ବନ୍ଦରର ଟର୍ମିନାଲ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନ ଏକ ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ଅନୁଯାୟୀ ଆସନ୍ତା ୧୦ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଏକ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସୂଚନା ଇରାନରେ ଥିବା ଭାରତୀୟ ଦୂତାବାସ ଦ୍ଵାରା X ରେ ଏକ ପୋଷ୍ଟ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଇଣ୍ଡିଆ ପୋର୍ଟସ ଗ୍ଲୋବାଲ ଲିମିଟେଡ୍ ଏବଂ ଇରାନର ବନ୍ଦର ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ସଂଗଠନ ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି।
ବାଣିଜ୍ୟରେ ଭାରତ କିପରି ଲାଭବାନ ହେବ?:
ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ଵାସ କରନ୍ତି ଯେ, ପୂର୍ବରୁ ମଧ୍ୟ ଏସିଆର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ସହ ବାଣିଜ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତକୁ ପାକିସ୍ତାନ ମାର୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା। ଆଫଗାନିସ୍ତାନକୁ ସାମଗ୍ରୀ ପଠାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନ ଦେଇ ଏହି ମାର୍ଗ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଯେହେତୁ ଚାବାହାରକୁ ନେଇ ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚୁକ୍ତି ହୋଇସାରିଛି, ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆରୁ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ଭାରତ ଏକ ନୂତନ ମାର୍ଗ ପାଇବ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦେଶଗୁଡିକରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନର ସାହାଯ୍ୟ ନେବାକୁ ପଡିବ। ରଣନୈତିକ ଏବଂ କୂଟନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଏହି ବନ୍ଦର ମଧ୍ୟ ଭାରତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଆମେରିକା ଇରାନ ସହ ଚୁକ୍ତି କରିବାକୁ ଭାରତକୁ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି:
ଇରାନ ସହିତ ଭାରତର ଚୁକ୍ତି ଖବର ଆସିବା ମାତ୍ରେ ଆମେରିକା କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଛି। ସେଥିପାଇଁ ଆମେରିକା ମଙ୍ଗଳବାର ଦିନ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ, ତେହେରାନ ସହ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାରକୁ ବିଚାର କରୁଥିବା “ଯେକେହି” ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ବିଷୟରେ ସଚେତନ ହେବା ଉଚିତ। ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ବିଭାଗର ଉପ-ମୁଖପାତ୍ର ବେଦାନ୍ତ ପଟେଲ ଏକ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମୁଁ କେବଳ ଏହା କହିବି … ଇରାନ ଉପରେ ଆମେରିକାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ବଳବତ୍ତର ରହିବ ଏବଂ ଏହା ଜାରି ରହିବ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡିକର ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକ ମଧ୍ୟ ଆସିପାରିବେ କି ବୋଲି ପଚରାଯିବାରୁ ବେଦାନ୍ତ ପଟେଲ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯିଏ ଇରାନ ସହିତ ବ୍ୟବସାୟିକ ଚୁକ୍ତି କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରୁଛି ସେ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବିପଦରେ ରହିବ।
ଆମେରିକା କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ?:
ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ବଢୁଥିବା ଘନିଷ୍ଠତା ଯୋଗୁଁ ଆମେରିକା ଅତ୍ୟଧିକ ଅସୁବିଧାରେ ପଡିଛି। ଯଦି ଆମେ ପରଦା ପଛରେ କଥା ହେବା, ତେବେ ଆମେରିକା କେବେବି ଚାହେଁ ନାହିଁ ଯେ, ଦୁନିଆର କୌଣସି ଦେଶ ଇରାନ ସହିତ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଏଥି ସହିତ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟ ଇରାନ ସହ ବନ୍ଧୁତ୍ୱରୁ କୌଣସି ଲାଭ ପାଇବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ।
ଭାରତ ପାଇଁ ଚାବାହାର ବନ୍ଦରର ଗୁରୁତ୍ୱ କ’ଣ?:
ଭାରତ ପାଇଁ ଚାବାହାର ବନ୍ଦର କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ? ଯଦି ଏହାର ପ୍ରଶ୍ନ ଖୋଜାଯାଏ, ତେବେ ଚାବାହାର ବନ୍ଦରର ସ୍ଥାନ ଭାରତ ପାଇଁ ବହୁତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ପାକିସ୍ତାନର ଗ୍ୱାଦାର ବନ୍ଦରଠାରୁ ମାତ୍ର ୭୨ କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଚାବାହାର ମଧ୍ୟ ମଲ୍ଟି ମୋଡାଲ ପରିବହନ ପ୍ରକଳ୍ପର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଉତ୍ତର-ଦକ୍ଷିଣ ପରିବହନ କରିଡର (INSTC) ର ଏକ ଅଂଶ।
ଏହି କାରଣରୁ ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇପଡିଛନ୍ତି:
ଚାବାହାର ବନ୍ଦର ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଭାରତ ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଚୁକ୍ତିନାମାର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ ହେଉଛି ଏହା ପାକିସ୍ତାନର ଗ୍ୱାଦର ବନ୍ଦର ଏବଂ ଚୀନ୍ର ବେଲ୍ଟ ଆଣ୍ଡ ରୋଡ୍ ଇନିସିଏଟିଭ୍ ଉପରେ ଭାରତର ଜବାବ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି। ଗଣମାଧ୍ୟମ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ବନ୍ଦରର ବ୍ୟବହାର ହେତୁ ଭାରତ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଏବଂ ମଧ୍ୟ ଏସିଆର ଅନ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କ ସହ ସିଧାସଳଖ ବାଣିଜ୍ୟ କରିପାରିବ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନକୁ ଲୁପ୍ ବାହାରେ ରଖିବ। ଏହି କାରଣରୁ ପାକିସ୍ତାନର ଗୁରୁତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି।
କୂଟନୈତିକ ଭାବେ ଭାରତର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ବିଶେଷ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ରଣନୀତିର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଚୀନ୍କୁ ସବୁ ଦିଗରୁ ଘେରିବା। ଏହି ରଣନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାରତ ନିଜର ନୌସେନାର ଭିତ୍ତିଭୂମି ବିସ୍ତାର କରୁଛି ଏବଂ ଚୀନ୍ର ରଣନୀତିକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ରଣନୈତିକକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ସହ ସମ୍ପର୍କକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଦୃଢ କରୁଛି। ଭାରତର ଏହି ରଣନୀତିରେ ଚାବାହାର ମଧ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।