ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ମୋବାଇଲ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ମୂଲ୍ୟ ଚୀନ୍ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ଭଳି ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍। ଯଦିଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଟେଲିକମ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ରିଚାର୍ଜ ଯୋଜନା ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତି, ତଥାପି ଭାରତରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବାକୁ ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଶସ୍ତା ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ ସରକାର ଏହାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ, ପେମାସାନି ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର, ଡିସେମ୍ବର 18, 2025 ରେ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଏକ ଲିଖିତ ଉତ୍ତରରେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତରେ ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟା ଶସ୍ତା ହେବାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ ହେଉଛି ସରକାରୀ ନୀତି ଏବଂ TRAI ନିୟମ।
ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଦେଶର ଟେଲିକମ୍ ନୀତି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଟେଲିକମ୍ ନିୟାମକ ପ୍ରାଧିକରଣ (TRAI) ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ନିୟମ ମୋବାଇଲ୍ ସେବା ମୂଲ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ରଖିଛି। ଟେଲିକମ୍ ଟକ୍ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବଜାୟ ରଖେ, ଯାହା କଲ୍ ଏବଂ ଡାଟା ଖର୍ଚ୍ଚ କମ ହେବା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ଲାଭ ପହଞ୍ଚାଏ। ସରକାର ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତରେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ୍ ସେବା ସୁଲଭ କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ଭାରତ ମଧ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସୁଲଭ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସୁବିଧା ଥିବା ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଇଣ୍ଟରନ୍ୟାସନାଲ ଟେଲିକମ୍ୟୁନିକେସନ୍ ୟୁନିଅନ୍ (ITU) ର 2024 ତଥ୍ୟକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଯୋଗାଯୋଗ ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମୋବାଇଲ୍ ସେବା ମୂଲ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଭାରତ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ସୁଲଭ ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଅନେକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ରିପୋର୍ଟ ମଧ୍ୟ ନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ, ଭାରତରେ ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟା ଏବଂ କଲ୍ ରେଟ୍ କେବଳ ପଡ଼ୋଶୀ ଦେଶ ନୁହେଁ ବରଂ ବିକଶିତ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ତୁଳନାରେ ଯଥେଷ୍ଟ କମ୍।
1997 ର TRAI ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, TRAI ଦେଶରେ ଏକ ସନ୍ତୁଳିତ ଟେଲିକମ୍ କ୍ଷେତ୍ର ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ସଂସ୍ଥା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ବର୍ତ୍ତମାନର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ, ଅଧିକାଂଶ ଟେଲିକମ୍ ସେବାର ମୂଲ୍ୟ ବଜାର ଶକ୍ତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ଅର୍ଥାତ୍ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ୱ ଯୋଜନା ସ୍ଥିର କରିପାରିବେ। ତଥାପି, TRAI ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ବୋଝ ଏଡାଇବା ପାଇଁ ଜାତୀୟ ରୋମିଂ, ଗ୍ରାମୀଣ ସ୍ଥିର ଲାଇନ, ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ପୋର୍ଟେବିଲିଟି ଏବଂ କିଛି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ଭଳି କିଛି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସେବା ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବଜାୟ ରଖେ।
ସରକାର ଏହା ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ, ସୁଲଭ ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟା ଏବଂ ବ୍ରଡବ୍ୟାଣ୍ଡ ଭାରତକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଡାଟା ହବ୍ ଭାବରେ ସ୍ଥାନିତ କରିପାରେ। ଭାରତ ଆଗାମୀ ଚାରିରୁ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଦିଗରେ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଅଗ୍ରଗତି କରିପାରେ, ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବରେ ଦୃଢ଼ ନୀତି, କଠୋର କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଳିତ ନିୟମ ଏବଂ ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ବଜାର ହେଉଛି ଭାରତରେ ଶସ୍ତା ମୋବାଇଲ୍ ଡାଟାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କାରଣ, ଯାହା ଦେଶକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ବିପ୍ଳବ ପଥରେ ଆଗେଇ ନେଇଛି।