ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: IPL କେବଳ ଭାରତରେ ଏକ ଉତ୍ସବ ନୁହେଁ, ବରଂ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଏକ କ୍ରିକେଟ୍ ମହାକୁମ୍ଭ। କିନ୍ତୁ, ଯେତେବେଳେ ପଡ଼ୋଶୀ ବାଂଲାଦେଶ ହଠାତ୍ IPL ପ୍ରସାରଣ ଉପରେ ନିଷେଧ ଘୋଷଣା କଲା, ଏହା କ୍ରିକେଟ୍ ଜଗତରେ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ଏହାର କାରଣ ଥିଲେ ଜଣେ ଖେଳାଳି, ମୁସ୍ତାଫିଜୁର ରହମାନ। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତି BCCIକୁ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇବ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଲା। ସତ୍ୟକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା….
ମୁସ୍ତାଫିଜୁର ରହମାନ ବିବାଦରେ ବାଂଲାଦେଶ କ୍ଷୁବ୍ଧ:
ବାଂଲାଦେଶର ଦ୍ରୁତ ବୋଲର ମୁସ୍ତାଫିଜୁର ରହମାନଙ୍କୁ IPLରୁ ବାଦ ଦିଆଯିବା ପରେ, କ୍ରିକେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବାଂଲାଦେଶରେ କେବଳ ଖେଳାଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଉନାହିଁ, ବରଂ ଏହାକୁ ଦେଶର କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସହିତ ଯୋଡାଯାଉଛି। ଏହା ପରେ ବାଂଲାଦେଶ କ୍ରିକେଟ୍ ବୋର୍ଡ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି।
ICC ରେ ଆବେଦନ ଏବଂ ତାପରେ IPL ପ୍ରସାରଣ ଉପରେ ରୋକ:
ଏହି ବିବାଦ ପରେ ବାଂଲାଦେଶ କ୍ରିକେଟ୍ ବୋର୍ଡ ଭାରତରେ ହେବାକୁ ଥିବା କିଛି ଟି-୨୦ ବିଶ୍ୱକପ୍ ମ୍ୟାଚ୍ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବାକୁ ICC କୁ ଆବେଦନ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ, ଏହି ଦାବିକୁ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇ ନଥିଲା। ଏହା ପରେ, ବାଂଲାଦେଶ ବୋର୍ଡ ନିଜ ଦେଶରେ IPL ମ୍ୟାଚ୍ ପ୍ରସାରଣ ଉପରେ ରୋକ ଲଗାଇବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା ଏବଂ ଏହି ସମ୍ପର୍କରେ ବାଂଲାଦେଶ ଟିଭିକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
BCCI ର ରାଜସ୍ୱର ପ୍ରକୃତ ଢାଞ୍ଚା:
ଏବେ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି IPL ବାଂଲାଦେଶରେ ପ୍ରସାରଣ ନହେବା ଯୋଗୁଁ BCCI କେତେ କ୍ଷତି ସହିବ। ଏହା କରିବା ପାଇଁ, ପ୍ରଥମେ IPL ର ରାଜସ୍ୱ ଢାଞ୍ଚାକୁ ବୁଝିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। BCCI ର IPL ରାଜସ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଅଂଶ ଭାରତରୁ ଆସିଥାଏ। ଟିଭି ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ମିଡିଆ ଅଧିକାର, ଟାଇଟଲ୍ ପ୍ରାୟୋଜକ, ଦଳ ପ୍ରାୟୋଜକ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାପନରେ ଭାରତ ସର୍ବାଧିକ ଅବଦାନ ରଖେ।
ବାଂଲାଦେଶରେ IPL ପ୍ରସାରଣର ଗୁରୁତ୍ୱ
IPL ବାଂଲାଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ। ସେଠାରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରଶଂସକ IPL ଦେଖନ୍ତି, ଏବଂ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଖେଳାଳି ସେଠାରେ ମଧ୍ୟ ଘରେ ଘରେ ପରିଚିତ। ଏହି କାରଣରୁ ଟି ସ୍ପୋର୍ଟସ୍ ଭଳି ଚ୍ୟାନେଲଗୁଡ଼ିକ ୨୦୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ IPL ପ୍ରସାରଣ ଅଧିକାର କିଣିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଆର୍ଥିକ ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଅପେକ୍ଷା ଏକ ଭାବପ୍ରବଣ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
IPLର ମୋଟ ରାଜସ୍ୱ କେତେ?
BCCIର ଆର୍ଥିକ ସଂଖ୍ୟା ଉପରେ ନଜର ପକାଇଲେ ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିତ୍ର ପ୍ରକାଶ ପାଏ। BCCI ୨୦୨୩ ରୁ ୨୦୨୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ IPL ଗଣମାଧ୍ୟମ ଅଧିକାରକୁ ପ୍ରାୟ ୪୮ ହଜାର ୩୯୦ କୋଟିରେ ବିକ୍ରି କରିଥିଲା। ଏହି ପରିମାଣ ପୂର୍ବ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଚୁକ୍ତିର ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣ। ଏହି ରାଜସ୍ୱର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଭାରତରୁ ଆସେ, ଯେଉଁଠାରେ ଟିଭି ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଉଭୟରେ IPL ଦର୍ଶକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ସର୍ବାଧିକ।
ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ରାଜସ୍ୱ କେଉଁଠାରୁ ଆସେ?
IPL ରୁ BCCIର ରାଜସ୍ୱ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଅଂଶରେ ବିଭକ୍ତ:
ପ୍ରଥମ, ମିଡିଆ ଅଧିକାର, ଟିଭି ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରସାରଣ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉତ୍ସ।
ଦ୍ୱିତୀୟ, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରାୟୋଜକତା ଯେଉଁଠାରେ ଟାଟା ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ରାଣ୍ଡ ଟାଇଟଲ୍ ପ୍ରାୟୋଜକ ଭାବରେ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ଯୋଗଦାନ କରନ୍ତି।
ତୃତୀୟ, ଟିକେଟ୍ ବିକ୍ରୟ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସକଙ୍କ ସହଭାଗିତା, ଯାହା ଘରୋଇ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଇଁ ଅବଦାନ ରଖେ।
ବିଦେଶୀ ବଜାରର ପ୍ରକୃତ ଗଣିତ
IPLର ବିଦେଶୀ ରାଜସ୍ୱ ବିଷୟରେ ପ୍ରାୟତଃ ଭୁଲ ଧାରଣା ରହିଛି। ସତ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ ବିଦେଶୀ ବଜାରରୁ ରାଜସ୍ୱ ଏହାର ମୋଟ ରାଜସ୍ୱର ଏକ ବହୁତ ଛୋଟ ଅଂଶ। ୨୦୨୩-୨୦୧୭ ଚୁକ୍ତିରେ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଅଧିକାର ପ୍ରାୟ ୧,୦୭୫ କୋଟି ଆୟ କରିଥିଲା, ଯାହା ମୋଟ ୪୮,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଚୁକ୍ତି ତୁଳନାରେ ଏକ ଅତି କମ ସଂଖ୍ୟା। ଏଥିରେ ବାଂଲାଦେଶର ଅଂଶ ଆହୁରି କମ୍।
ଯଦିଓ ବାଂଲାଦେଶରେ IPL ପ୍ରସାରଣ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ, BCCIର ସିଧାସଳଖ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷତି ସୀମିତ ହେବ। ଆକଳନରୁ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ, ବାଂଲାଦେଶ ଭଳି ବଜାରରୁ ବାର୍ଷିକ ରାଜସ୍ୱ ମୋଟ IPL ରାଜସ୍ୱର କେବଳ ୨ ରୁ ୩ ପ୍ରତିଶତ ଆସିଥାଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ କ୍ଷତି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ହଜାର ହଜାର କୋଟି ଟଙ୍କାର ରାଜସ୍ୱକୁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିବ ନାହିଁ।
ସରକାରୀ ରାଜସ୍ୱ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ
ଆକର୍ଷଣୀୟ ଭାବରେ, BCCI ଟିକସ ଛାଡ ପାଉଥିବାବେଳେ ଭାରତ ସରକାର ମଧ୍ୟ IPL ରୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିମାଣ ରୋଜଗାର କରନ୍ତି। ବିଶେଷକରି, ବିଦେଶୀ ଖେଳାଳିଙ୍କ ଦରମା ଉପରେ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ TDS କାଟି ନିଆଯାଏ। କେବଳ ୨୦୨୫ ମେଗା ନିଲାମରେ, ସରକାର ବିଦେଶୀ ଖେଳାଳିଙ୍କ ଦରମାରୁ ୫୧.୧୫ କୋଟିର TDS ପାଇଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ମୋଟ TDS ଥିଲା ୮୯.୪୯ କୋଟି।
BCCI କାହିଁକି ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ନୁହେଁ?
BCCI ବହୁତ ଚିନ୍ତିତ ନୁହେଁ କାରଣ IPLର ପ୍ରକୃତ ଶକ୍ତି ଭାରତୀୟ ବଜାରରେ ରହିଛି। ଭାରତରେ ଟିଭି ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦର୍ଶକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଦର୍ଶକ Jio, Star ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ IPL ଦେଖନ୍ତି, ଲିଗର ରାଜସ୍ୱ ଏବଂ ଲୋକପ୍ରିୟତାକୁ ବଜାୟ ରଖନ୍ତି।