ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଆମ ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଂଶ ପାଲଟିଛି। ପନିପରିବା କିଣିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ବିଲ୍ ପୈଠ କରିବା ଏବଂ ବନ୍ଧୁମାନଙ୍କୁ ଟଙ୍କା ପଠାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, UPI ସବୁଠି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ। ତେଣୁ, UPI ନିୟମରେ ଯେକୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ।
ଏହାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ସରକାର, ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI) ଏବଂ NPCI ଫେବୃଆରୀ 2026 ରୁ ନୂତନ UPI ନିୟମ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ନୂତନ ନିୟମଗୁଡ଼ିକର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି କାରବାରକୁ ଦ୍ରୁତ କରିବା, ଠକେଇ ସୁରକ୍ଷା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ଟଙ୍କା ଏବଂ ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ଅଧିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦେବା। ଯଦି ଆପଣ Google Pay, PhonePe, Paytm, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି UPI ଆପ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ତେବେ ଆସନ୍ତୁ ଫେବୃଆରୀରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବାକୁ ଥିବା ନୂତନ UPI ନିୟମ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା….
UPI ପେମେଣ୍ଟ ଏବେ ଆହୁରି ଦ୍ରୁତ ହେବ
ନୂତନ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, UPI କାରବାର ଏବଂ API ପ୍ରତିକ୍ରିୟା 10 ସେକେଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ପଡିବ। ପୂର୍ବରୁ, ଏହି ସମୟ ସୀମା 30 ସେକେଣ୍ଡ ଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରାୟତଃ ପେମେଣ୍ଟ ଅଟକିଯାଉଥିଲା କିମ୍ବା ବିଳମ୍ବ ହେଉଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଲାଭଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ରୁତ ପେମେଣ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ, କମ୍ ପେଣ୍ଡିଂ କିମ୍ବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କାରବାର ଏବଂ ବ୍ୟସ୍ତବହୁଳ ସମୟରେ (ଯେପରିକି ବିକ୍ରୟ କିମ୍ବା ମାସ ଶେଷରେ) ଉନ୍ନତ ସିଷ୍ଟମ୍ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା ଗ୍ରାହକ ଏବଂ ବ୍ୟବସାୟୀ ଉଭୟଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିବ।
API କ’ଣ?
API କିମ୍ବା ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଂ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍, ଦୁଇଟି ଆପ୍ କିମ୍ବା ସିଷ୍ଟମ୍ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗର ଏକ ମାଧ୍ୟମ। ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ଏକ UPI ପେମେଣ୍ଟ କରନ୍ତି, ଆପଣଙ୍କର UPI ଆପ୍ ଆପଣଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ପଚାରେ ଯେ, ଆପଣଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଟଙ୍କା ଅଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ତା’ପରେ ଅନ୍ୟ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ପେମେଣ୍ଟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ କୁହେ। ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗାଯୋଗ API ମାଧ୍ୟମରେ ହୁଏ। ବର୍ତ୍ତମାନ API ଦ୍ରୁତ ହୋଇଥିବାରୁ, ସମଗ୍ର ପେମେଣ୍ଟ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ସୁଗମ ହେବ।
ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱ
2026 ର ନୂତନ UPI ନିୟମରେ ସୁରକ୍ଷା ଏକ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକତା ହେବ, ବିଶେଷକରି ବଡ଼ ପରିମାଣର କାରବାର ପାଇଁ। ପ୍ରମୁଖ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକରେ ପେମେଣ୍ଟ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିଶ୍ଚିତକରଣ ବାର୍ତ୍ତା, ସ୍ୱୟଂ-ପେମେଣ୍ଟ ଏବଂ ସବସ୍କ୍ରିପ୍ସନ ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ସୁରକ୍ଷା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନେ ସହଜରେ ସେମାନଙ୍କର ସବସ୍କ୍ରିପ୍ସନ ଦେଖିପାରିବେ, ପରିଚାଳନା କରିପାରିବେ ଏବଂ ବାତିଲ କରିପାରିବେ। ଏହା ଭୁଲ ଡିଡକ୍ଟସନ୍ ଏବଂ ଠକେଇର ସମ୍ଭାବନାକୁ ହ୍ରାସ କରିବ।
ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଅବ୍ୟବହୃତ UPI ID ଗୁଡ଼ିକୁ ଅବରୋଧ:
ଯଦି ଏକ UPI ID ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇ ନାହିଁ, ତେବେ ଏହାକୁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଭାବରେ ଅକ୍ଷମ କରାଯାଇପାରେ। ଏହାକୁ ଏକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ UPI ID କୁହାଯିବ। ଏହାକୁ ପୁନଃସକ୍ରିୟ କରିବା ପାଇଁ, ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ପୁନଃଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଏହି ନିୟମ ପୁରୁଣା ଏବଂ ଭୁଲିଯାଇଥିବା ଆକାଉଣ୍ଟଗୁଡ଼ିକର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି। ଏବେ ଯଦି ଏକ UPI ପେମେଣ୍ଟ ବିଫଳ ହୁଏ କିମ୍ବା ଅଟକିଯାଏ, ତେବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଆପ୍ସକୁ କିଛି ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବାକୁ ପଡିବ। ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ସୂଚିତ କରାଯିବ ଯେ, ଟଙ୍କା କଟାଯାଇଛି କି ନାହିଁ, ଏହା କେଉଁଠି ଅଟକି ଥିଲା ଏବଂ କେବେ ଫେରସ୍ତ କରାଯିବ। ଏହା ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ଅସୁବିଧା ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଉଭୟକୁ ହ୍ରାସ କରିବ।
UPIର ରେକର୍ଡ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା
ସରକାର ସଂସଦକୁ ସୂଚନା ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଚଳିତ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ଡିସେମ୍ବର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ UPI ମାଧ୍ୟମରେ 230 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର କାରବାର କରାଯାଇଛି। ଏହି ସଂଖ୍ୟା 2022-23 ରେ 139 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ତୁଳନାରେ ବହୁତ ଅଧିକ। ଏହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ, UPI ଉପରେ ଲୋକଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। UPI ଆଉ କେବଳ ଭାରତରେ ସୀମିତ ନାହିଁ। ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ଭୁଟାନ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ମରିସସ୍, ନେପାଳ, କତାର, ସିଙ୍ଗାପୁର, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏବଂ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସ ସମେତ ଆଠଟି ଦେଶରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ସରକାର ଏବଂ NPCI ବିଦେଶରେ ବ୍ୟକ୍ତି-ଠାରୁ-ବ୍ୟକ୍ତି (P2P) ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତି-ଠାରୁ-ବ୍ୟବସାୟୀ (P2M) ପେମେଣ୍ଟକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ମିଳିତ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି। IMF ରିପୋର୍ଟ (ଜୁନ୍ 2025) ଅନୁଯାୟୀ, UPI ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ଖୁଚୁରା ପେମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମ। ACI ୱାର୍ଲ୍ଡୱାଇଡ୍ ରିପୋର୍ଟ 2024 ଅନୁଯାୟୀ, UPI ବିଶ୍ୱର ମୋଟ ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟର ପ୍ରାୟ 49 ପ୍ରତିଶତ ଅଟେ।