ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ଇରାନ ଏକ ରଣନୀତି ଗ୍ରହଣ କରିଛି ଯାହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି। ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ ଚାଲିଥିବା ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଇରାନ ସିଧାସଳଖ ସାମରିକ ଘାଟିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ତେଲ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିଛି।
ଇରାନ ଚାପ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିଛି। ଏହି ସମୁଦ୍ର ପଥ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ବିଶ୍ୱର ତୈଳର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଏହା ଦେଇ ଗତି କରେ। କତରରେ ଅବସ୍ଥିତ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଗ୍ୟାସ ହବ୍ ରାସ୍ ଲାଫାନ୍ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ସିଟି ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ଗ୍ୟାସ ଯୋଗାଣର ପ୍ରାୟ ୨୦% ଅଟେ। ଆକ୍ରମଣରେ ଅନେକ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ମାଡ଼ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ମଧ୍ୟରୁ କିଛିକୁ ଅଟକାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ସିଧାସଳଖ ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ଆଘାତ କରିଥିଲା, ଯାହା ଫଳରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷତି ହୋଇଥିଲା। ସେଲର ପର୍ଲ GTL ପ୍ଲାଣ୍ଟ, ଯାହା ଗ୍ୟାସକୁ ତରଳ ଇନ୍ଧନରେ ପରିଣତ କରେ, ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା।
ହବଶାନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ବନ୍ଦ:
ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ୍ସରେ ଥିବା ହବଶାନ୍ ଗ୍ୟାସ୍ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି। ଏହି ପ୍ଲାଣ୍ଟ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୬.୧ ବିଲିୟନ ଘନଫୁଟ ଗ୍ୟାସ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ଯାହା UAE ର ପ୍ରାୟ ୬୦% ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରେ। ଏହି ଗ୍ୟାସ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ, ଜଳ ବିଶୋଧନ ଏବଂ ବଡ଼ ବଡ଼ ଶିଳ୍ପକୁ ଇନ୍ଧନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ସାଉଦି ଆରବରେ ମଧ୍ୟ ଆକ୍ରମଣ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଥିଲା। ରିୟାଦ ଆଡ଼କୁ ବାଲିଷ୍ଟିକ୍ କ୍ଷେପଣାସ୍ତ୍ର ନିକ୍ଷେପ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ରିଫାଇନାରୀକୁ ଟାର୍ଗେଟ କରିବାକୁ ଡ୍ରୋନ୍ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଇଥିଲା। ଏଠାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ରିଫାଇନାରୀ, ରସ୍ ତନୁରା ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୫.୫ ଲସ୍ଖ ବ୍ୟାରେଲ୍ ତେଲ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରେ ଏବଂ ଅନେକ ଦେଶକୁ ପେଟ୍ରୋଲ୍, ଡିଜେଲ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ କରେ।
ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ମୂଲ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି
ଏହି ଆକ୍ରମଣ ପରେ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ତୈଳ ଏବଂ ଗ୍ୟାସ୍ ମୂଲ୍ୟ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରତି ବ୍ୟାରେଲ୍ ୧୧୨ ଡଲାର ଉପରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଆମେରିକାରେ ଡିଜେଲ୍ ପ୍ରତି ଗ୍ୟାଲନ୍ ୫ ଡଲାର ଉପରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ୨୦୨୨ ପରଠାରୁ ସର୍ବାଧିକ। ୟୁରୋପରେ ଗ୍ୟାସ୍ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୭୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଏବଂ ଏସିଆରେ LNG ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୮୮ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ଏହି ଆକ୍ରମଣର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଚୀନ୍, ଭାରତ, ଜାପାନ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଏହି ଗ୍ୟାସ୍ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିର୍ଭରଶୀଳ।
ଭାରତ ତାର ଗ୍ୟାସ ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ କତରରୁ ସଂଗ୍ରହ କରେ, ତେଣୁ ଏହି ସଙ୍କଟର ପ୍ରଭାବ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁଭୂତ ହେଉଛି। ଅନେକ ଦେଶରେ ଗ୍ୟାସ ଭଣ୍ଡାର ବହୁତ କମ୍। କିଛି ସ୍ଥାନରେ କେବଳ ୯ ରୁ ୧୧ ଦିନ ପାଇଁ ସଂରକ୍ଷଣ ବାକି ଅଛି। ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ବାଂଲାଦେଶ ଭଳି ଦେଶର ପରିସ୍ଥିତି ଆହୁରି କଷ୍ଟକର ହୋଇପାରେ, କାରଣ ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ସୀମିତ ବିକଳ୍ପ ଅଛି।
ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ
ଇରାନ ଦ୍ୱାରା ଟାର୍ଗେଟ କରାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ଲାଣ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଣର ପ୍ରମୁଖ କେନ୍ଦ୍ର। ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳଗୁଡ଼ିକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହାର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିବ। ଯଦି ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଦୀର୍ଘ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହେ, ତେବେ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇପାରେ।