ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆପଣ ଜାଣନ୍ତି କି ଆମ ସମ୍ବିଧାନ କିଏ ଲେଖିଥିଲା? କିଛି ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଡ. ଭୀମରାଓ ଆମ୍ବେଦକରଙ୍କ ନାମ ଥିବାବେଳେ ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ହେଉଛି ପ୍ରେମ ବିହାରୀ ନାରାୟଣ ରାୟଜାଦା।
ଡ. ଆମ୍ବେଦକର ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ଡ୍ରାଫ୍ଟିଂ ସଭାର ସଭାପତି ହୋଇ ସମ୍ବିଧାନର ରଚୟିତା ହେବାର ଶ୍ରେୟ ପାଆନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରେମ ବିହାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏ ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ନକଲକୁ ନିଜ ହାତରେ ଇଂରାଜୀରେ ଲେଖିଥିଲେ। ଏହି କାମ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ୬ ମାସ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା ଏବଂ ସମୁଦାୟ ୪୩୨ଟି ନିବ୍ ଏହି ଲେଖିବାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
୭୫ତମ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସରେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ତିଆରି, ଲେଖିବା ଓ ସଂରକ୍ଷଣ ସହ ଜଡ଼ିତ ୮ଟି ରୋଚକ କଥା
୧. ନେହେରୁଙ୍କ ଅନୁରୋଧକ୍ରମେ ପ୍ରେମ ବିହାରୀ ଲେଖିଥିଲେ, ଏଥିପାଇଁ କୌଣସି ଅର୍ଥ ନେଇନାହାନ୍ତି
ଦେଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ନିଜେ କ୍ୟାଲିଗ୍ରାଫର ପ୍ରେମ ବିହାରୀଙ୍କୁ ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ନକଲ ଲେଖିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ପ୍ରେମ ବିହାରୀ କେବଳ ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରିନଥିଲେ, ବରଂ ଫି’ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ।
ସେ କହିଲେ, ‘ଗୋଟିଏ ପଇସା ବି ନାହିଁ। ଭଗବାନଙ୍କ କୃପାରୁ ମୋ ପାଖରେ ସବୁକିଛି ଅଛି ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ଜୀବନରେ ଖୁସି ଅଛି। କିନ୍ତୁ ମୋର ଗୋଟିଏ ସର୍ତ୍ତ ଅଛି ଯେ ମୁଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୃଷ୍ଠାରେ ମୋର ନାମ ଲେଖିବି ଏବଂ ଶେଷ ପୃଷ୍ଠାରେ ମୋର ଏବଂ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ନାମ ଲେଖିବି।’
୨. ସମ୍ବିଧାନ ଲେଖିବା ପାଇଁ ଲାଗିଲା ୬ ମାସ, ୪୩୨ ନିବ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା
ସମ୍ବିଧାନ ଲେଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରେମ ବିହାରୀଙ୍କୁ ୬ ମାସ ସମୟ ଲାଗିଥିଲା। ଏହି ସମୟରେ ୪୩୨ଟି ନିବ୍ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ପ୍ରେମବିହାରୀଙ୍କୁ କନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନ୍ ହଲରେ ଏକ ରୁମ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁସନ୍ କ୍ଲବରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା।
ଭାରତର ସମ୍ବିଧାନ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ଏକମାତ୍ର ସମ୍ବିଧାନ, ଯାହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗରେ ଚିତ୍ରିତ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ରାମ-ସୀତାଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଆକବର ଓ ଟିପୁ ସୁଲତାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚିତ୍ର ରହିଛି। ଶାନ୍ତିନିକେତନର ନନ୍ଦଲାଲ ବୋଷଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଟିମ୍ ସେମାନଙ୍କୁ ସଜେଇ ଥିଲେ। ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ କପିରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଲେଖାଯାଇଛି।
୩. ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ କପିର ଓଜନ ୧୩ କେଜି
ସମ୍ବିଧାନର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ୪୫.୭ x ୫୮.୪ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଚର୍ମପତ୍ର କାଗଜରେ ଲେଖାଯାଇଛି। ଏହାର ଓଜନ ୧୩ କେଜି ହୋଇଛି। ସେଲୁଲୋଜ ଭିତ୍ତିକ ଚର୍ମପତ୍ରକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିକିତ୍ସା ସହିତ ଅଣ-ଷ୍ଟିକ୍ କରାଯାଇଥାଏ। ଇଂଲଣ୍ଡର ବର୍ମିଂହାମ ସହରରୁ ଏହି କାଗଜ ଆମଦାନୀ କରାଯାଇଥିଲା।
୪. ବସନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ବୈଦ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ସମ୍ବିଧାନର ହିନ୍ଦୀ କପି
ସମ୍ବିଧାନର ହିନ୍ଦୀ କପିକୁ କ୍ୟାଲିଗ୍ରାଫର ବସନ୍ତ କୃଷ୍ଣ ବୈଦ୍ୟ ହାତରେ ଲେଖିଛନ୍ତି। ଏହାର କାଗଜ ଭିନ୍ନ କିସମର। ଏହାକୁ ହାତ ତିଆରି ପେପର ରିସର୍ଚ୍ଚ ସେଣ୍ଟର ପୁଣେରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ସମ୍ବିଧାନର ହିନ୍ଦୀ କପିରେ ୨୬୪ ପୃଷ୍ଠା ରହିଛି, ଯାହାର ଓଜନ ୧୪ କେଜି।
୫. ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରୟାସ ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା
ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ଇଂରାଜୀ କପି ଏବଂ ହିନ୍ଦୀ କପିକୁ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ସଂରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ୧୯୮୫ ମସିହାରୁ ପ୍ରୟାସ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସଂସଦୀୟ ପାଠାଗାର ପ୍ରଥମେ ଲକ୍ଷ୍ନୌସ୍ଥିତ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପତ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଗବେଷଣା ପରୀକ୍ଷାଗାର ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରିଥିଲା। କିନ୍ତୁ ତାହା ଫଳପ୍ରଦ ହୋଇନଥିଲା।
ଏହାପରେ ସଂସଦ ପାଠାଗାରର ଅନୁରୋଧକ୍ରମେ ନ୍ୟାସନାଲ ଫିଜିକାଲ ଲାବୋରେଟୋରି ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ ଥିବା ସିଲ୍ କାଚ ଚେମ୍ବର ବିକଶିତ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ଏନପିଏଲ ଆମେରିକୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ହିଲିୟମ୍ ଚେମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ବକ୍ସ ଭଳି ଏକ ମଡେଲ ଗ୍ରହଣ କରିଛି।
ଏତେ ଚେଷ୍ଟାସତ୍ତ୍ୱେ ହିଲିୟମ୍ ଗ୍ୟାସ୍ ଲିକ୍ ହେବା ବନ୍ଦ ହୋଇନଥିଲା। ଏହାପରେ ଏନପିଏଲ ଏହାର ବୈଜ୍ଞାନିକ ହରି କିଷାନଙ୍କୁ ଫ୍ରାନ୍ସର ସେଣ୍ଟ ଗୋବେନ କମ୍ପାନୀର ସାହାଯ୍ୟ ନେବା ପାଇଁ ପ୍ୟାରିସ ପଠାଇଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା କାମ କରିନଥିଲା।
ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୨ରେ ଏନପିଏଲ ଆମେରିକାର ଗେଟି କଞ୍ଜରଭେସନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅର୍ଥାତ ଜିସିଆଇର ସହାୟତା ନେଇଥିଲା। ନାଇଟ୍ରୋଜେନ ବକ୍ସରେ ଇଜିପ୍ଟୀୟ ମମିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବାର ଅଭିଜ୍ଞତା ଜିସିଆଇର ଥିଲା।
୬. ନାଇଟ୍ରୋଜେନର ସିଲ୍ ବାକ୍ସରେ ସିଲ୍
ଜିସିଆଇ ୩ଟି ସିଲ୍ ବାକ୍ସ ତିଆରି କରିଥିଲା। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଟି ବକ୍ସ ୧୯୯୪ ମାର୍ଚ୍ଚରେ କାଲିଫର୍ଣ୍ଣିଆରୁ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା। ବକ୍ସରେ ୪୦-୫୦% ଆର୍ଦ୍ରତା ସହିତ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ ଗ୍ୟାସ୍ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇଥାଏ। ଏଥିରେ ଅମ୍ଳଜାନର ମାତ୍ରା ୧%ରୁ ଅଧିକ ନୁହେଁ।
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସିଲିଂ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ସତ୍ତ୍ୱେ ପ୍ରତି ୭ ମାସରେ ଉଭୟ ବକ୍ସରେ ୫ ଘନ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଏ। ଏହାର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଉଭୟ ବକ୍ସରେ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ରଖାଯାଇଛି, ଯାହା ଅମ୍ଳଜାନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
୭. ସମ୍ବିଧାନରେ ଡ. ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କ ପରୋକ୍ଷ ଦସ୍ତଖତର କାହାଣୀ
ଡ. ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଥମ ଦସ୍ତଖତ ହେବାର ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ପ୍ରଥମେ ଆସି ପ୍ରଥମ ସଂଖ୍ୟାରେ ଦସ୍ତଖତ କରିଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ ଡାକ୍ତର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ସଭାପତିଭାବେ ଦସ୍ତଖତ କରିବାକୁ ସ୍ଥାନ ମିଳିନଥିଲା।
ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା କର୍ମଚାରୀମାନେ କହିଥିଲେ ଯେ ଆପଣ ପଣ୍ଡିତଜୀଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ଉପରେ ଥିବା ଛୋଟ ଜାଗାରେ ଦସ୍ତଖତ କରିବା ଉଚିତ। ସେଥିପାଇଁ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କ ଦସ୍ତଖତ ଶୀର୍ଷରେ ଓ ଦୂରରେ ରହିଛି।
୮. ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଲିଖିତ ସମ୍ବିଧାନ
୨ ବର୍ଷ ୧୧ ମାସ ୧୭ ଦିନର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ପରେ ୧୯୪୯ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖରେ ସମ୍ବିଧାନ ସଭା ସମ୍ବିଧାନ ଗୃହୀତ କରିଥିଲା। ତେବେ ଆଇନଗତଭାବେ ଏହା ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୦ରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁ ଦିନ ଆମେ ସମସ୍ତେ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ଦିବସ ପାଳନ କରିଥାଉ।
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ମୂଳ ଇଂରାଜୀ କପିରେ ୧,୧୭,୩୬୯ ଶବ୍ଦ ରହିଛି। ଏଥିରେ ୪୪୪ଟି ଲେଖା, ୨୨ଟି ଭାଗ ଓ ୧୨ଟି ସୂଚୀ ରହିଛି।