ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସରେ ଭାରତର ଜିଡିପି ହାର ଆଶାଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ୭.୮ ପ୍ରତିଶତରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୃଢ଼ ପ୍ରଦର୍ଶନ କାରଣରୁ କ୍ରମାଗତ ଦୁଇଟି ତ୍ରୈମାସରେ ଭାରତୀୟ ଜିଡିପି ଆଶାଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଛି। ଏଥିସହିତ ଭାରତ ପୁଣିଥରେ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ରୁତତମ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ ନିଜର ସ୍ଥିତି ସୁଦୃଢ଼ କରିଛି।
ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଶ୍ୱର ଚତୁର୍ଥ ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କରିଥିବା ଭାରତ ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ୭.୩ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ଜିଡିପି ସହିତ ତୃତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ହେବା ପାଇଁ ଉଚିତ୍ ମାର୍ଗରେ ରହିଛି। ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ପ୍ରଶାସନ, ଦୂରଦୃଷ୍ଟିସମ୍ପନ୍ନ ସଂସ୍କାର ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ବିଶ୍ୱ ଭାଗିଦାରୀ ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଏହି ବିକାଶଧାରାକୁ ବଜାୟ ରଖିପାରିଛି। ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସରେ ବାସ୍ତବ ଜିଡିପି ୭.୮% ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ସକ୍ରିୟ ଭାବେ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ବମୁଖୀ ହୋଇଥିବା ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି। ପୂର୍ବ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ସମାନ ଅବଧିରେ ଜିଡିପି ହାର ୬.୫% ଥିଲା। ଦୃଢ଼ ଘରୋଇ ଚାହିଦା ଏବଂ ରୂପାନ୍ତରଣକାରୀ ନୀତିଗତ ସଂସ୍କାର ବଳରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ପୁଞ୍ଜି ଆକୃଷ୍ଟ କରିବା ଦିଗରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳୀ ପାଲଟିଛି। ମୁଦ୍ରାସ୍ଫିତି ହ୍ରାସ, ଉଚ୍ଚ ନିଯୁକ୍ତି ହାର, ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ସାହ, ଘରୋଇ ଉପଭୋଗ କାରଣରୁ ଆଗାମୀମାସଗୁଡ଼ିକରେ ଜିଡିପି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ଆହୁରି ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
କୌଣସି ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ପାଦିତ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବାର ମୋଟ ମୂଲ୍ୟକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆକାର ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକୁ ସକଳ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ ବା ଜିଡିପିର ତଥ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିର ପ୍ରଭାବକୁ ଦୂର କରିବା ପରେ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରକୃତ ଜିଡିପି ଜରିଆରେ ମପାଯାଇଥାଏ। ୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସରେ ଜିଡିପି ୬.୫% ହାରରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସରେ, ପ୍ରକୃତ ଜିଡିପି ଆନୁମାନିକ ୪୭.୮୯ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ରହିଥିବା ବେଳେ ଏହା ୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସରେ ୪୪.୪୨ ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା ଥିଲା। ଏହା ୭.୮%ର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
୨୦୨୫-୨୬ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସରେ, କୃଷି, ପ୍ରାଣୀସମ୍ପଦ, ବନ ଓ ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ଏବଂ ଖଣି ଓ ଖଣି ଖନନ ସମେତ ଆନୁସଙ୍ଗିକ କ୍ଷେତ୍ର ୩.୭% ହାରରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି, ଯାହା ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ସମାନ ଅବଧିରେ ୧.୫% ଥିଲା। ଉତ୍ପାଦନ, ବିଦ୍ୟୁତ୍, ଗ୍ୟାସ୍, ଜଳ ଯୋଗାଣ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପଯୋଗୀ ସେବା ଓ ନିର୍ମାଣକୁ ନେଇ ଗଠିତ ଦ୍ୱିତୀୟକ କ୍ଷେତ୍ର ଦୃଢ଼ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଛି । ଉତ୍ପାଦନ (୭.୭%) ଏବଂ ନିର୍ମାଣ (୭.୬%) ଉଭୟ କ୍ଷେତ୍ର ୭.୫% ଠାରୁ ଅଧିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ଅତିକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି। ତୃତୀୟକ କ୍ଷେତ୍ର ସ୍ଥିର ମୂଲ୍ୟରେ ୯.୩% ବୃଦ୍ଧି ରେକର୍ଡ କରିଛି, ଯାହା ୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସରେ ୬.୮% ତୁଳନାରେ ଅଧିକ।
ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟାପାର ସଚିବ ଅନୁରାଧା ଠାକୁର କହିଛନ୍ତି, ‘‘ଆମ ଦୃଷ୍ଟିରୁ, ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସର ସଂଖ୍ୟା ଆମ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୌଳିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଏହା ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାର ଗତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଏବଂ ଏହା ଦୃଢ଼ ସାମଗ୍ରିକ ଆର୍ଥିକ ମୌଳିକ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଯୋଗାଣ ଦିଗରେ, ଆମେ ଏକ ସର୍ବାଙ୍ଗୀଣ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଦେଖିଛୁ। ଉତ୍ପାଦନ, ନିର୍ମାଣ ଏବଂ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସକ୍ରିୟ ଗତିବିଧି ଏବଂ କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ଦୃଢ଼ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ।’’
ବାଣିଜ୍ୟ, ହୋଟେଲ, ପରିବହନ, ଯୋଗାଯୋଗ, ପ୍ରସାରଣ, ଆର୍ଥିକ, ରିୟଲ ଇଷ୍ଟେଟ ଓ ପେସାଦାର ସେବା, ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରଶାସନ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଗତି କାରଣରୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିକାଶ ହାର ୯.୩% ରହିଛି । ସେହିପରି ସକଳ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି ବା ଜିଭିଏ ମଧ୍ୟ ୭.୬%ରେ ପହଞ୍ଚିଛି । ଭାରତ ଜିଡିପି ୨୦୨୭ ସୁଦ୍ଧା ୫ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ଏବଂ ୨୦୨୮ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ଜର୍ମାନୀକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବ। ୨୦୩୦ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତ ୭.୩ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ଜିଡିପି ସହିତ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ସର୍ବବୃହତ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଲଟିବ ।
ଦେଶର ଶିଳ୍ପ ଉତ୍ପାଦନ ସୂଚକାଙ୍କ ବା ଆଇଆଇପି ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଜୁଲାଇ ୨୦୨୫ରେ ୩.୫% ରହିଛି ଯାହାକି ଜୁନରେ ୧.୫% ଥିଲା। ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୫.୪% ଅଭିବୃଦ୍ଧି କାରଣରୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉନ୍ନତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି । ୨୩ଟି ଶିଳ୍ପ ଗୋଷ୍ଠୀ ମଧ୍ୟରୁ ୧୪ଟି ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସକାରାତ୍ମକ ବୃଦ୍ଧି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ଜିଏସଟି ଉପଭୋକ୍ତା ଆଧାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସରଳୀକରଣ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗ ଜଗତର ବର୍ଦ୍ଧିତ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ସକ୍ରିୟ ଜିଏସଟି ପଞ୍ଜୀକରଣ ୧.୫୨ କୋଟିରୁ ଅଧିକରେ ପହଞ୍ଚିଛି।
ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟ ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ନିବେଶରେ ଯୋଗଦାନ କରିବା ସହିତ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଭୌତିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ଭାଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଗୁରୁତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଛି । ୨୦୨୪-୨୫ରେ, ପୁଞ୍ଜିବ୍ୟୟ ୧୦.୫୨ ଟ୍ରିଲିୟନ ଟଙ୍କା ଥିଲା, ଯାହା ସଂଶୋଧିତ ଆକଳନକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା। ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟ ଏବଂ ରାଜସ୍ୱ ବ୍ୟୟର ଅନୁପାତ ଭାବରେ ମାପ କରାଯାଇଥିବା ଖର୍ଚ୍ଚର ଗୁଣବତ୍ତା ଗତ ତିନି ବର୍ଷ ଧରି ୦.୨୭ ରୁ ଅଧିକ ରହିଛି, ଯାହା କୋଭିଡ୍ ପୂର୍ବରୁ ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ ଦୁଇଗୁଣ। କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ପୁଞ୍ଜିବ୍ୟୟ ଜୁଲାଇ-ନଭେମ୍ବର ୨୦୨୪ ରେ ୮.୨% ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଆହୁରି ଗତି ପାଇବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି। ପ୍ରକୃତ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନ୍ତିମ ବ୍ୟବହାର ଖର୍ଚ୍ଚ (ପିଏଫସିଇ) ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇଛି। ସେହିପରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମୂହିକ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସିଧାସଳଖ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ସାମଗ୍ରୀ ଏବଂ ସେବା ଉପରେ ସରକାରଙ୍କର ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଦର୍ଶାଉଥିବା ସରକାରୀ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ବ୍ୟବହାର ଖର୍ଚ୍ଚ (ଜିଏଫସିଇ) ପୁଣିଥରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ପିଏଫସିଇ ୭.୦% ଏବଂ ଜିଏଫସିଇ ୯.୭% ହାରରେ ବଢ଼ିଛି ।
ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୪ ତୁଳନାରେ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୫ର ଉପଭୋକ୍ତା ମୂଲ୍ୟ ସୂଚକାଙ୍କ (ସିପିଆଇ) ଉପରେ ଆଧାରିତ ବର୍ଷ-ସାରା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ହାର ୧.୫୫% ରହିଛି। ଜୁନ୍, ୨୦୨୫ ତୁଳନାରେ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୫ର ମୁଖ୍ୟ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିରେ ୫୫ ବେସିସ୍ ପଏଣ୍ଟ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି। ଏହା ଜୁନ୍, ୨୦୧୭ ପରେ ବର୍ଷୱାରୀ ସର୍ବନିମ୍ନ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ହାର। ଜୁଲାଇ ୨୦୨୫ରେ, ଖାଦ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୪ ତୁଳନାରେ ୧.୭୬% କମ୍ ଥିଲା। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୧.୭୪% ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୧.୯୦% ହ୍ରାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ ତୁଳନାରେ, ଖାଦ୍ୟ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ୭୫ ବେସିସ୍ ପଏଣ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଜୁଲାଇରେ ମୂଲ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୯ ପରଠାରୁ ଏହା ସର୍ବନିମ୍ନ ଖାଦ୍ୟ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ହାର।
ଭାରତରେ ନିଯୁକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ଗତ ଦଶନ୍ଧିରେ ୧୭ କୋଟି ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହା ଯୁବ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ନୀତି ଏବଂ ବିକଶିତ ଭାରତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଉପରେ ସରକାରଙ୍କ ଧ୍ୟାନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ନିକଟରେ, ୨୦୨୫ ମସିହାର ଏପ୍ରିଲ-ଜୁନ୍ ତ୍ରୈମାସିକରେ, ୧୫ ବର୍ଷ ଏବଂ ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଶ୍ରମ ବଳ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ହାର (ଏଲଏଫପିଆର) ୫୫.୦% ଥିଲା, ଯାହା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ୫୭.୧% ଏବଂ ସହରାଞ୍ଚଳରେ ୫୦.୬% ଥିଲା। ଜୁଲାଇ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ, ୧୫ ବର୍ଷ ଏବଂ ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏଲଏଫପିଆର ୫୪.୯% ଥିଲା, ଯାହା ଜୁନ୍ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ୫୪.୨% ଥିଲା। ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଆତ୍ମନିଯୁକ୍ତି ହାର ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି ବିଶେଷ କରି ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୭୧% ଏବଂ ପୁରୁଷଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୫୫% ବଢ଼ିଛି । ବେକାରୀ ହାରରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହ୍ରାସ ଘଟିଛି, ଯାହା ୨୦୧୭-୧୮ରେ ୬.୦% ରୁ ୨୦୨୩-୨୪ରେ ୩.୨% କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ନିକଟରେ ୧୫ ବର୍ଷ ଏବଂ ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ବୟସର ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବେକାରୀ ହାର ୨୦୨୫ ମସିହାର ଜୁନ୍ ମାସରେ ୫.୬% ଥିବା ବେଳେ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ୫.୨%କୁ ହ୍ରାସ ପାଇଛି।
ଦଶବର୍ଷ ଧରି ଢାଞ୍ଚାଗତ ସଂସ୍କାର, ନିବେଶକ-ଅନୁକୂଳ ନୀତି ଏବଂ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକତା ଦ୍ୱାରା ଭାରତ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୈଦେଶିକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନିବେଶ (ଏଫଡିଆଇ) ପାଇଁ ଏକ ଶୀର୍ଷ ବିଶ୍ୱ ଗନ୍ତବ୍ୟସ୍ଥଳ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି। ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ୨୦୨୪-୨୫ ରେ ଭାରତରେ ଐତିହାସିକ ୮୧ ବିଲିୟନ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟର ବିଦେଶୀ ନିବେଶ ହୋଇଛି। ସରକାର ବର୍ତ୍ତମାନ ବାର୍ଷିକ ୧୦୦ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ଏଫଡିଆଇ ପ୍ରବାହ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି, ଯାହା ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷର ହାରାହାରି ୭୦ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ। ଏହାସହିତ ୧୮ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ଭାରତର ବିଦେଶୀ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ୬୯୫.୫ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଥିଲା, ଯାହା ୨୭ ଜୁନ୍, ୨୦୨୫ ରେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ସପ୍ତାହରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ୭୦୦ ବିଲିୟନ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲା।
ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଜାତିସଂଘ, ସିଆଇଆଇ, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରାପାଣ୍ଠି, ଏସଆଣ୍ଡପି ଗ୍ଲୋବାଲ୍, ଫିଚ ରାଙ୍କିଙ୍ଗର ସମସ୍ତ ଆକଳନକୁ ପଛରେ ପକାଇ ଭାରତ ୭.୮%ର ଦୃଢ଼ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାସଲ କରିଛି । ଉତ୍ପାଦନ ଭିତ୍ତିକ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ (ପିଏଲଆଇ) ଯୋଜନା, ଡିଜିଟାଲ ଇଣ୍ଡିଆ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ପିଏମ ଜନଧନ ଯୋଜନା, ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ, ପିଏମ ବିକଶିତ ଭାରତ ରୋଜଗାର ଯୋଜନା, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆର୍ଥିକ ଜୋନ୍, ବିଦେଶ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି, ସରକାରୀ ଇ ମାର୍କେଟ୍ ପ୍ଲେସ, ପିଏମ୍ ଗତିଶକ୍ତି, ଜାତୀୟ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ନୀତି, ଜିଏସଟି ଭଳି ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦେଶର ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରୁଛି ।