ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସମ୍ପ୍ରତି “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ସମ୍ପର୍କରେ ଅପଡେଟ୍ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀଗୁଡ଼ିକ କିଛି ସରକାରୀ ଅବସରରେ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ଗାନ ସମୟରେ ଛିଡ଼ା ହେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଥାଏ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ ସ୍ପଷ୍ଟ କରୁଥିବା ଏକ ସୂଚନା ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟ, କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ, ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏବଂ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ପଠାଯାଇଛି। ଏହା ଅନେକ ନାଗରିକଙ୍କ ମନରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି: ଯଦି କେହି “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ସମୟରେ ଠିଆ ନହୁଅନ୍ତି ତେବେ କ’ଣ ହେବ, ଏବଂ ପୋଲିସ ଏଥିପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ଗିରଫ ମଧ୍ୟ କରିପାରିବ କି ନାହିଁ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା…
ନୂତନ ନିୟମ କେଉଁଠାରେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ?:
ନୂତନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ସମୟରେ ଛିଡ଼ା ହେବା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ, ସରକାରୀ ରାଜ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଇଁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଏହା ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୋଗଦାନ ଏବଂ ପଦ୍ମ ପୁରସ୍କାର ଭଳି ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ସମାରୋହରେ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ। ଏପରି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍”ର ସରକାରୀ ୬-ପଦ ସଂସ୍କରଣ ବାଜିବ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୩ ମିନିଟ୍ ଏବଂ ୧୦ ସେକେଣ୍ଡ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବ।
କିନ୍ତୁ ସିନେମା ହଲ୍ଗୁଡ଼ିକରେ ଏହି ନିୟମ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନୁହେଁ। ଯଦି “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍”କୁ କୌଣସି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟାରୀ କିମ୍ବା ନ୍ୟୁଜରିଲ୍ର ଅଂଶ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ଏହି ନିୟମ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ହେବ ନାହିଁ। ସେହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଠିଆ ହେବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ, ଏବଂ ବସି ରହିବା ପାଇଁ କୌଣସି ଦଣ୍ଡ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ।
ନିୟମର ଆଇନଗତ ଆଧାର
ଆଇନ ୧୯୭୧ ଅନୁଯାୟୀ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ପାଇଁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ପରି ସମାନ ସମ୍ମାନ ପ୍ରୋଟୋକଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ସରକାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଆଇନ ପୂର୍ବରୁ ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତକୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବରେ ଅପମାନ କରିବା କିମ୍ବା ଏହାର ଗାନ ବାଧା ଦେବା ପାଇଁ ଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛି। ଏପରି ମାନଦଣ୍ଡକୁ ବୃଦ୍ଧି କଲେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି ଯେ, ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମୟରେ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍”କୁ ଉପଯୁକ୍ତ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଉ।
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଦଣ୍ଡ କ’ଣ?:
ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତି ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟ ସମୟରେ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍”କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବରେ ବାଧା ଦିଅନ୍ତି କିମ୍ବା ଅପମାନ କରନ୍ତି, ତେବେ ଆଇନରେ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜେଲ୍, ଜରିମାନା କିମ୍ବା ଉଭୟ ଦଣ୍ଡର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି। ଏପରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ। ଆଇନଗତ ପରିଣାମ ସାଧାରଣତଃ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବରେ ବାଧା କିମ୍ବା ଅସମ୍ମାନ ସହିତ ଜଡିତ।
ପୋଲିସ କାହାକୁ ଗିରଫ କରିପାରିବ କି?
ଯଦି କୌଣସି ଆଇନଗତ ସାର୍ବଜନୀନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମୟରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଅସମ୍ମାନ କିମ୍ବା ବିଭ୍ରାଟର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ, ତେବେ ପୋଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇପାରେ। ସମ୍ପୃକ୍ତ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଅପରାଧ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ଏବଂ ମାମଲାର ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ଗିରଫଦାରୀ ନିର୍ଭର କରିବ।