ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତା ଏହାର ସାମାଜିକ ପରିଚୟ ଏବଂ ସହଭାଗୀ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଆକାର ଦେଇଆସିଛି। ପାଣ୍ଡୁଲିପି, ସ୍ମାରକୀ, ପ୍ରଦର୍ଶନ କଳା ଏବଂ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା, ଲୋକକଥା ଏବଂ ଆଦିବାସୀ ଜ୍ଞାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭାରତରେ ସଂସ୍କୃତି ବିଭିନ୍ନ ଭାଷା, ଲିପି ଏବଂ କଥିତ ରୂପ ମାଧ୍ୟମରେ ସୃଷ୍ଟି ଏବଂ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇଆସିଛି।
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରେ ୨୨ଟି ଅନୁସୂଚିତ ଭାଷା ଏବଂ ୯୯ଟି ଅଣ-ଅନୁସୂଚିତ ଭାଷା ରହିଛି, ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଭାଷା ପରିବାର ସହିତ ସଂପୃକ୍ତ। ଏହା ସହିତ ହଜାର ହଜାର ମାତୃଭାଷା ଏବଂ ଜନଜାତି ଭାଷା ଭାରତୀୟ ଭାଷା ପ୍ରେକ୍ଷାପଟ୍ଟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥାଏ। ଭାରତ ସରକାର ଆମର ଭାଷାଗତ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ଏଥିରେ ଥିବା ସମୃଦ୍ଧ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନକୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ଭାବରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ, ଶିକ୍ଷାଗତ ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ପ୍ରୟାସର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପଦ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନକୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେହି ଭାଷା ଏବଂ ଫର୍ମାଟରେ ଉପଲବ୍ଧ କରାଇବା ଯାହା ସହିତ ସେମାନେ ପରିଚିତ ଏବଂ ଆରାମଦାୟକ ହୋଇଥିବ। ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକୀକରଣ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏଆଇର ବ୍ୟବହାର ବେଶ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇପାରିଛି। ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ଏବଂ ଆବିଷ୍କାରକୁ ସହଜ କରି, ବହୁଭାଷୀ ଏବଂ ସ୍ୱର-ଆଧାରିତ ବ୍ୟବହାରକୁ ସକ୍ଷମ କରି ଏବଂ ବୃହତ ପରିମାଣର ସଂଯୋଗୀକରଣକୁ ସୁଗମ କରି, ଏଆଇ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ଲୋକ, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସେତୁ ସ୍ଥାପନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟ “ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ମଙ୍ଗଳ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଆନନ୍ଦ” ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ, ଏଆଇର ମାନବୀୟ ବ୍ୟବହାର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।
ଡିଜିଟାଲ ସର୍ବସାଧାରଣ ଭିତ୍ତିଭୂମିଭାବେ ଭାଷାକୁ ତିଆରି କରିବା
ସଂସ୍କୃତି, ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସେବାର ଉପଲବ୍ଧତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ, ଭାରତ ସରକାର ଏକ ଭିତ୍ତିଭୂମି-ଭିତ୍ତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି।
ଏହି ଭାଷାଭିତ୍ତକ ଢାଞ୍ଚାର ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି:
ଜାତୀୟ ଭାଷା ଅନୁବାଦ ମିଶନ (ଏନଏଲଟିଏମ୍) – ଭାଷିନୀ
ଜାତୀୟ ଭାଷା ଅନୁବାଦ ମିଶନ ଅଧୀନରେ ୨୦୨୨ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା, ଭାଷିନୀ ଡିଜିଟାଲ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତର ବିଶାଳ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତାର ଏକ ସମାଧାନ ଭାବେ ଡିଜାଇନ୍ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଡିଜିଟାଲ୍ ସିଷ୍ଟମରେ ସିଧାସଳଖ ଭାଷା ଏବଂ ସ୍ୱର କ୍ଷମତା ନିର୍ମାଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ। ଏହା ଦେଶରେ ବ୍ୟବହୃତ ଅନେକ ଭାଷାରେ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ।
ଭାଷିନୀ ଏକକାଳୀନ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଦୂର କରେ:
- ଭାଷା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ – ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚାରଣ ବୁଝିବାକୁ ଅକ୍ଷମ ବ୍ୟବସ୍ଥା
- ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ – ଜଟିଳ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ ଯାହା ବ୍ୟବହାରକୁ ବାଧା ଦିଏ
- ସାକ୍ଷରତା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ – ପଠନ ଏବଂ ଟାଇପିଂ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା
ବ୍ୟବସ୍ଥା ସ୍ତରରେ, ଭାଷିନୀ ଜାତୀୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ସାର୍ବଜନୀନ ଢାଞ୍ଚାର ଅଂଶ ଭାବରେ ବହୁଭାଷୀ ଏଆଇ ନିର୍ମାଣ କରୁଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ, ଭାଷଣରୁ ପାଠ୍ୟ, ପାଠ୍ୟରୁ ଭାଷଣ, ଲିପ୍ୟନ୍ତରଣ ଏବଂ ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟ ବୋଧଗମ୍ୟତା ଭଳି ଭାଷା ସେବା ପ୍ରଦାନ କରେ, ଯାହା ଭାଷା ଏବଂ ସ୍ୱର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ। ଭାଷିନୀ ଏବେ ୨୨ଟି ଭାଷାରେ ଭଏସ୍ ସେବା ଏବଂ ୩୬ଟି ଭାଷାରେ ପାଠ୍ୟ ସେବାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛି। ଏହା ୩୫୦ରୁ ଅଧିକ ଏଆଇ ମଡେଲ୍ ଏବଂ ଡାଟାସେଟ୍ ହୋଷ୍ଟ କରେ। ଏହା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୪ ବିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଭାଷା ପୂର୍ବାନୁମାନ ସମାପ୍ତ କରିଛି।
ଏହାର ଶକ୍ତି ସହଯୋଗରେ ରହିଛି। ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ଭାଷା ବିଶେଷଜ୍ଞ, ଷ୍ଟାର୍ଟଅପ୍, ରାଜ୍ୟ ସରକାର ଏବଂ ଶିଳ୍ପ ଅଂଶୀଦାରମାନେ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଅବଦାନ ଦିଅନ୍ତି, ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତି ଯେ ଭାଷା ମଡେଲଗୁଡ଼ିକ ବାସ୍ତବିକ ବ୍ୟବହାର ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି। ଏକ ମୌଳିକ ଭାଷା ସ୍ତର ଭାବରେ, ଭାଷିନୀ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତାକୁ ବ୍ୟବହାରିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରବେଶରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରେ, ଲୋକଙ୍କୁ ସୂଚନା, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ସହିତ ସେମାନେ ବୁଝିପାରୁଥିବା ଭାଷା ଏବଂ ଫର୍ମାଟରେ ଜଡିତ ହେବାକୁ ସକ୍ଷମ କରେ।
ଭାଷିନୀର କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟବହାର
କାଶୀ ତାମିଲ ସଙ୍ଗମ ୨.୦ ରେ ରିଅଲ୍–ଟାଇମ୍ ଭାଷଣ ଅନୁବାଦ:
ବାରାଣସୀରେ ଆୟୋଜିତ କାଶୀ ତାମିଲ ସଙ୍ଗମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ସମୟରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ତାଙ୍କ ଭାଷଣ ସମୟରେ ଭାଷିନୀ ଏଆଇ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହିନ୍ଦୀ ଭାଷଣକୁ ରିଅଲ୍ ଟାଇମରେ ତାମିଲରେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଉପସ୍ଥିତ ତାମିଲ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକମାନେ ସିଧାସଳଖ ନିଜ ଭାଷାରେ ଭାଷଣ ବୁଝିପାରୁଥିଲେ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏକ ଲାଇଭ୍ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଭାଷିନୀର ରିଅଲ୍-ଟାଇମ୍ ଅନୁବାଦ କ୍ଷମତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା।
ମହାକୁମ୍ଭ ୨୦୨୫ରେ ବହୁଭାଷୀ ସହାୟତା:
ଭାଷିନୀ କୁମ୍ଭ ସହାୟକ ଚାଟବଟ୍(Kumbh Sah’AI’yak chatbot) କୁ ପରିଚାଳିତ କରିଥିଲା। ଏହି ଚାଟ୍ବଟ୍ ହେଉଛି ଏକ ବହୁଭାଷୀ, ସ୍ୱର-ସକ୍ଷମ ସହାୟକ ଯାହା ମହାକୁମ୍ଭ ୨୦୨୫ରେ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୀ, ଇଂରାଜୀ ସମେତ ୧୧ ଟି ଭାଷାରେ ଉପସ୍ଥିତି ଜାଣିବା ଏବଂ ଇଭେଣ୍ଟ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ମଧ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ହଜିବା-ମିଳିବା ସମାଧାନ ଓ ରିଅଲ ଟାଇମ୍ ଲେଖା ଓ ଭାଷା ଅନୁବାଦ ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ କରି ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାଭାଷୀ ଶ୍ରଦ୍ଧାଳୁଙ୍କ ପାଇଁ ମହାକୁମ୍ଭରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସୁଗମ କରିଥିଲା।
ଏକ ମୌଳିକ ଭାଷା ଢାଞ୍ଚା ଭାବରେ, ଏହା ଭାଷାଗତ ବିବିଧତାକୁ ସହଜ କରେ, ଲୋକଙ୍କୁ ସୂଚନା, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ସେବା ସହିତ ସେମାନଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଭାଷା ଏବଂ ଫର୍ମାଟରେ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରେ। ସମାବେଶୀ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଏବଂ ସାମୁଦାୟିକ ସମ୍ପୃକ୍ତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଦିଗରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ।
ଭାରତୀୟ ଭାଷା ପାଇଁ ବୈଷୟିକ ବିକାଶ (ଟିଡିଆଇଏଲ୍)
ଟିଡିଆଇଏଲ୍ ହେଉଛି ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଯାହା ଭାରତୀୟ ଭାଷା କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂ ପାଇଁ ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆଧାର ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଯେଉଁଥିରେ ବହୁ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଲିପି, ଭାଷଣ ଏବଂ ପାଠ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି। ଏହା ମୁଖ୍ୟ ଭାଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ ଏବଂ ମାନକୀକରଣ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଏ, ଯେଉଁଥିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରହିଛି ମେସିନ୍ ଅନୁବାଦ, ଭାରତୀୟ ଲିପି ପାଇଁ ଅପ୍ଟିକାଲ୍ ଚରିତ୍ର ଚିହ୍ନଟ (ଓସିଆର୍), ସ୍ପିଚ୍-ଟୁ-ଟେକ୍ସଟ୍ ଏବଂ ଟେକ୍ସଟ୍-ଟୁ-ସ୍ପିଚ୍ ସିଷ୍ଟମ୍, ହସ୍ତଲିଖନ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ଲିପ୍ୟନ୍ତର ଉପକରଣ।
ଟିଡିଆଇଏଲ୍ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟରେ ବ୍ୟବହାରିକ ପ୍ରୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ସକ୍ଷମ କରେ। ସେୟାର କରାଯାଇଥିବା ଭାଷାଗତ ସମ୍ବଳ, ଡାଟାସେଟ୍ ଏବଂ ମାନକ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଯଦ୍ବାରା ଯାହା ପ୍ଲାଟଫର୍ମଗୁଡ଼ିକରେ ପୁନଃବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରିବ। ଏହା ବିବିଧ-ଭାଷାଗତ ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ସମର୍ଥନ କରେ, ବ୍ୟବହାରକାରୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ଭାଷାରେ ସୂଚନା ପ୍ରବେଶ ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଏ । ସିଷ୍ଟମ୍ ଏବଂ ଡିଭାଇସଗୁଡ଼ିକରେ ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିର ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା
ଭାରତୀୟ ଭାଷା ମେସିନ୍ ଅନୁବାଦ ଉପକରଣ ପରି ଟିଡିଆଇଏଲ୍-ସମର୍ଥିତ ପ୍ରଣାଳୀ ଶାସନ, ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରସାରଣରେ ବହୁଭାଷୀ ବ୍ୟବହାରର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବାସ୍ତବିକ ପ୍ରୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା। ଏକ ମୌଳିକ ଭାଷା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଭାବରେ, ଟିଡିଆଇଏଲ୍ ଭାରତକୁ ଭାଷା ଗବେଷଣାରୁ ବିସ୍ତାରଯୋଗ୍ୟ ଭାଷା ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା, ଶେଷରେ ଭାଷିନୀ ଭଳି ପ୍ଲାଟଫର୍ମକୁ ସିଧାସଳଖ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍, ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ଇକୋସିଷ୍ଟମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ପ୍ରବେଶକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥିଲା।
ଅନୁବାଦିନୀ (ଏଆଇସିଟିଇ)
ଅନୁବାଦନୀ ହେଉଛି ଏକ ଏଆଇ-ଆଧାରିତ ବହୁଭାଷୀ ଅନୁବାଦ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଯାହାକୁ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ବୈଷୟିକ ଶିକ୍ଷା ପରିଷଦ (ଏଆଇସିଟିଇ) ଦ୍ୱାରା ଶିକ୍ଷାଗତ, ବୈଷୟିକ ଏବଂ ଜ୍ଞାନ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଅନୁବାଦ କରିବା ପାଇଁ ବିକଶିତ କରାଯାଇଛି। ଏକ ଏଆଇ-ଚାଳିତ ଭାଷା ପ୍ରବେଶ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ଭାବରେ, ଅନୁବାଦିନୀ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଦକ୍ଷତାର ଉପଲବ୍ଧତା ବୃଦ୍ଧି କରେ। ଶିକ୍ଷା, ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସକ୍ଷମ କରି, ଏହା ସାମାଜିକ ସଶକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ଜୀବିକା ନିର୍ବାହର ସୁଯୋଗରେ ଯୋଗଦାନ ଦିଏ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ, ଜ୍ଞାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତା ପାଇଁ ଏଆଇ
ଭାରତର ବିଶାଳ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ ସହିତ ଅଧିକ ସେଗୁଡ଼ିକରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରବେଶ ଓ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସୁଗମ କରିବା ପାଇଁ, ଭାରତ ସରକାର ଐତିହ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ, ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବଂ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏଆଇର ବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ବିସ୍ତାରତା, ଆବିଷ୍କାର ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ବ ରହିଛି।
ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ମିସନ
ଏହା ଭାରତର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଣାଳୀର ସର୍ଭେ, ଡକ୍ୟୁମେଣ୍ଟେସନ୍, ଡିଜିଟାଇଜେସନ୍ ଏବଂ ପ୍ରସାରଣ କରିବା ଲାଗି ଏକ ଜାତୀୟ ମିଶନ, ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ଜାତୀୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭଣ୍ଡାର ସୃଷ୍ଟି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହା ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରେ ଯେପରିକି ହସ୍ତଲିଖିତ ପାଠ୍ୟ ଚିହ୍ନଟକରଣ (ଏଚଟିଆର) ଏବଂ ଓସିଆର, ଲିପି ଏବଂ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ମେଟାଡାଟା ନିଷ୍କାସନ ଏବଂ ବୁଦ୍ଧିମାନ ତାଲିକାକରଣ ଓ ଡିଜିଟାଲ ହୋଇଥିବା ଐତିହ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଉନ୍ନତ ଆବିଷ୍କାର ଏବଂ ପ୍ରବେଶ। ଏହି ମିସନ୍ ନିଶ୍ଚିତ କରିବ ଯେ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ସଂଗୃହିତ ଫାଇଲଗୁଡ଼ିକରୁ ସେୟାର ଡିଜିଟାଲ୍ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପଲବ୍ଧ ହେବ, ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସଂରକ୍ଷଣ ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧିତ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବ।
ଜ୍ଞାନ ସେତୁ (ଜ୍ଞାନ ଭାରତମ୍ ଅଧୀନରେ ଜାତୀୟ ଏଆଇ ନବସୃଜନ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ)
ପାଣ୍ଡୁଲିପି ସଂରକ୍ଷଣ, ବୁଝାମଣା, ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଏବଂ ପ୍ରବେଶ ପାଇଁ ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ସମାଧାନ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ଜ୍ଞାନ ସେତୁକୁ ଏକ ଜାତୀୟ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଏବଂ ଏଆଇ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, ନିୟୋଜନଯୋଗ୍ୟ ଏଆଇ ସମାଧାନର ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଆଦି ବାଣୀ – ଆଦିବାସୀ ଭାଷା ପାଇଁ ଏଆଇ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ
ଆଦି ବାଣୀ ହେଉଛି ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ମୌଖିକ ଐତିହର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଥିବା ଆଦିବାସୀ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂରକ୍ଷଣ, ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଏବଂ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଏକ ଏଆଇ-ଆଧାରିତ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ।
ଏଆଇ ମାଧ୍ୟମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଓ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି
ଯେହେତୁ ଏଆଇ ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା ଏବଂ ଜ୍ଞାନର ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ଉନ୍ନତ କରେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ହେଉଛି ଏହି ଉପଲବ୍ଧତାକୁ ଆର୍ଥିକ ସୁଯୋଗ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିବା। ଏହା ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ବିଶେଷ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଯେଉଁଠାରେ ଜୀବିକା ପାରମ୍ପରିକ ଦକ୍ଷତା, ସ୍ଥାନୀୟ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ-ଆଧାରିତ ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
କାରିଗର, ଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କର୍ମୀ ଭାରତର ଅନୌପଚାରିକ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତିର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଗଠନ କରନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ ଏଆଇ କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ଏହା ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟକୁ ମଧ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ସହିତ ଦୃଶ୍ୟମାନତା, ଉତ୍ପାଦକତା, ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଡିଜିଟାଲ୍ ବଜାରରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ଉନ୍ନତ କରି ଏହି ଜୀବିକାଗୁଡ଼ିକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥାଏ ।
କାରିଗର ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ କର୍ମୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏଆଇ ସୃଷ୍ଟ ସୁଯୋଗ
- ଭାଷା ଭିତ୍ତିକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ଉନ୍ନୀତ ବଜାର ପ୍ରବେଶ
- ଭାଷା ପ୍ରଥମ ଓ ସମାବେଶୀ ଡିଜିଟାଲ ସଂପୃକ୍ତି
- ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ, ଉତ୍ପାଦକତା ଓ ଔଦ୍ୟୋଗିକ ସହାୟତା
- ଭରସା, ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରମାଣୀକରଣ
ଏଆଇ ସିଷ୍ଟମରେ ଭାଷା ପ୍ରବେଶ, ସ୍ୱର-ଆଧାରିତ ଉପକରଣ ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ବୋଧଗମ୍ଯତା ନିର୍ମାଣ କରି, କାରିଗର ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ କର୍ମୀମାନେ କେବଳ ଲାଭାର୍ଥୀ ନୁହଁନ୍ତି ବରଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସକ୍ରିୟ ଉପଭୋକ୍ତା ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହିପରି, ଏଆଇ କାର୍ଯ୍ୟର ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ସ୍ଥାୟୀ ଜୀବିକା ଏବଂ ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳ ପରମ୍ପରାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରି ସାମାଜିକ ସଶକ୍ତିକରଣରେ ଯୋଗଦାନ ଦିଏ।
ସଂସ୍କୃତି, ଭାଷା ଏବଂ ଜୀବିକା ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଏଆଇକୁ ଆଗକୁ ବଢାଇବା
ଭାରତ ସାର୍ବଜନୀନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏଆଇର ବ୍ୟବହାରକୁ ବିସ୍ତାର କରୁଥିବାରୁ, ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣ, ସାମାଜିକ ସଶକ୍ତିକରଣ ଏବଂ ଜୀବିକା ସ୍ଥିରତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା। ନିତି ଆୟୋଗର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସାମାଜିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏଆଇ ରିପୋର୍ଟ ସମେତ କେତେକ ସାମ୍ପ୍ରତିକ ନୀତିଗତ ବିଚାରବିମର୍ଷରେ ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ଥାନରେ ଏଆଇର ଉତ୍ତମ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ କେତେକ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ଯାଞ୍ଚଯୋଗ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ କ୍ରେଡେନ୍ସିଆଲ ମାଧ୍ୟମରେ ଭରସା ସୃଷ୍ଟି, ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ନବସୃଜନକୁ ପ୍ରେତ୍ସାହନ, ବହୁପକ୍ଷୀୟ ସହଯୋଗୀତାକୁ ପ୍ରେତ୍ସାହନ ଓ ଏଆଇ ଭିତ୍ତିଭୂମିର ସୁଦୃଢୀକରଣ ତଥା ଦୁର୍ବଳ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ନେଟଓ୍ବର୍କ ଥିବା ଅଂଚଳରେ କାମ କରୁଥିବା ଏଆଇ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ।
ଏହି ପ୍ରୟାସଗୁଡ଼ିକ ଏଆଇକୁ କେବଳ ଏକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଉପକରଣ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ସାଧନ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନିତ କରିବ ଯାହା ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଭାଷାଗତ ବିବିଧତାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଏହି ମାନବ-କୈନ୍ଦ୍ରିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ମାନବତା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଧାରଣାକୁ ଦୃଢ଼ କରେ – ଏଆଇ ଯାହା ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନର ବାସ୍ତବତାକୁ ଶୁଣେ, ବୁଝେ ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦିଏ। ଏଆଇର ବ୍ୟବହାରକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ଏବଂ ସୁଯୋଗ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ କରି, ଭାରତ ନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିବ ଯେ ଏହାର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ ଏବଂ ସୃଜନଶୀଳ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଏକ ଡିଜିଟାଲ୍ ସୁଦୃଢ଼ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଭାବରେ ସମାବେଶୀ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ସକ୍ରିୟ ଅବଦାନକାରୀ ରହିବେ।