ୱାଶିଂଟନ: ଦୀର୍ଘ ମାସର ବିବାଦ ପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତି ସ୍ଵାକ୍ଷରିତ ହୋଇଛି। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଏବଂ ଇରାନର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାସୁଦ ପେଜେଶକିଆନ୍ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଏମଓୟୁ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଆମେରିକୀୟ ଏବଂ ଇରାନର ଅଧିକାରୀଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ଉଭୟ ଦେଶର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବୁଧବାର (ଜୁନ୍ 17) ରେ ଏହି MOU ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ, ଏହି ଚୁକ୍ତି ତୁରନ୍ତ ପ୍ରଭାବ ସହିତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଛି |
ଆମେରିକାର ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ କହିବାନୁସାରେ, ଫ୍ରାନ୍ସର ପ୍ୟାଲେସ୍ ଅଫ୍ ଭର୍ସେଲେସ୍ ଠାରେ ମାକ୍ରୋନ୍ ସହିତ ରାତ୍ରିଭୋଜନ ସମୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରମ୍ପ ମଧ୍ୟ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଆମେରିକା-ଇରାନ ଚୁକ୍ତିର ହାର୍ଡ କପି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ଚୁକ୍ତିନାମାର ଏକ ନକଲ ମଧ୍ୟ ଇରାନ ଏବଂ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରୁଥିବା ଦେଶକୁ ପଠାଯାଇଛି।
ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଉତ୍ତେଜନାର ଅବସାନ ଘଟାଇବା ଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଉଭୟ ଦେଶ ଏକ ୧୪-ସୂତ୍ରୀ ବୁଝାମଣାପତ୍ର (MoU) ଉପରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଶତ୍ରୁତା ଶେଷ କରିବା, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପୁନଃ ଖୋଲିବା ଏବଂ ଇରାନର ପରମାଣୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଓ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସମଝୋତା ପାଇଁ ୬୦ ଦିନିଆ ଆଲୋଚନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ସହମତି ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି। ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର ପରେ ଏହା ତୁରନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆମେରିକା ପକ୍ଷରୁ ଏହାର ଖସଡ଼ା ମଧ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଛି।
ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ଏହି ଚୁକ୍ତିରେ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତୁରନ୍ତ ପୁନଃ ଖୋଲିବା, ଇରାନର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାରକୁ ଅପସାରଣ କରିବା ଏବଂ ଇରାନ ପ୍ରତି ଲାଗୁ ଥିବା ଆର୍ଥିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ କୋହଳ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଢାଞ୍ଚା ସାମିଲ ହୋଇଛି।
ଅଧିକାରୀ କହିଛନ୍ତି, “ଏହି ଚୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ତୁରନ୍ତ ଖୋଲିବା ସହ ଇରାନକୁ ତାହାର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାରକୁ ନଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ କରାଯାଇଛି। ଏହାସହ ଇରାନର ଆଚରଣରେ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲେ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା କୋହଳ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।”
ଇରାନର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ମୁଖପାତ୍ର ଇସମାଇଲ୍ ବାଘାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚୁକ୍ତିର ଖସଡ଼ା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇସାରିଛି ଏବଂ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ଏଥିରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଓମାନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଆଲୋଚନା ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀର ପରିଚାଳନା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ବ୍ୟାପକ ସମଝୋତା ହୋଇଥିବା ସେ କହିଛନ୍ତି।
ବାଘାଇଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଇରାନର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ଅଧିକାର ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖି ସୁରକ୍ଷିତ ସାମୁଦ୍ରିକ ଯାତାୟାତ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରାଯିବ।
୧୪-ସୂତ୍ରୀ ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଲେବାନନ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ତୁରନ୍ତ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ବନ୍ଦ କରିବା ସହ ୬୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଚୁକ୍ତିନାମା ପାଇଁ ଆଲୋଚନା ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯାଇଛି। ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମତି ଆଧାରରେ ଏହି ସମୟସୀମା ବଢ଼ାଯାଇପାରିବ।
ଚୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଆମେରିକା ହର୍ମୁଜ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଲାଗୁ କରାଯାଇଥିବା ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଏବଂ ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ହଟାଇବ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଇରାନ ଆଗାମୀ ୬୦ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକର ସୁରକ୍ଷିତ ଯାତାୟାତ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବ।
ଏଥିସହ ଇରାନର ଫ୍ରିଜ୍ ହୋଇଥିବା ସମ୍ପତ୍ତି ମୁକ୍ତ କରିବା, ତୈଳ ରପ୍ତାନି ଉପରେ କିଛି ଛାଡ଼ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ଅତି କମରେ ୩୦୦ ବିଲିୟନ୍ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ପୁନଃନିର୍ମାଣ ଓ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା ରହିଥିବା ଖସଡ଼ାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି।
ଚୁକ୍ତିରେ ଇରାନ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ର ବିକଶିତ କିମ୍ବା ହାସଲ କରିବ ନାହିଁ ବୋଲି ପୁନର୍ବାର ନିଶ୍ଚିତ କରିଛି। ଏହାସହ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଏଜେନ୍ସି (IAEA) ର ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଇରାନର ସମୃଦ୍ଧ ୟୁରାନିୟମ ଭଣ୍ଡାରର ଭବିଷ୍ୟତ ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ରହିଛି।