ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦେଶରେ ବୀମାହୀନ ଯାନ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣା ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ମିଳିବାରେ ହେଉଥିବା ସମସ୍ୟାକୁ ନଜରରେ ରଖି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି। ମଙ୍ଗଳବାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ଏବଂ ଭାରତୀୟ ବୀମା ନିୟାମକ ଓ ବିକାଶ ପ୍ରାଧିକରଣ (IRDAI)କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ବୀମା ନଥିବା ଯାନଗୁଡ଼ିକୁ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପରେ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉ। ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ରିପୋର୍ଟ ୪ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ଦାଖଲ କରିବାକୁ କୋର୍ଟ କହିଛନ୍ତି।
ବିଚାରପତି ସଞ୍ଜୟ କାରୋଲ ଏବଂ ପ୍ରଶାନ୍ତ କୁମାର ମିଶ୍ରଙ୍କ ଖଣ୍ଡପୀଠ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମୋଟର ଯାନ ଆଇନର ଧାରା ୧୪୬ ଅନୁଯାୟୀ ତୃତୀୟ-ପକ୍ଷ ବୀମା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କେବଳ ଦୁର୍ଘଟଣା ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଦେବା ନୁହେଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଦୀର୍ଘ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରୁ ମୁକ୍ତି ଦେବା ମଧ୍ୟ। ତେଣୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ବୀମା ବ୍ୟବସ୍ଥାର କଡ଼ା କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା ବୋଲି ବେଞ୍ଚ ମତ ରଖିଛନ୍ତି।
କୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିବା ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପରେ ଇନ୍ଧନ ଭରିବା ପୂର୍ବରୁ ଯାନର ବୀମା ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରାଯିବ। ଯଦି ଗାଡ଼ିର ବୈଧ ବୀମା ନଥାଏ, ତେବେ ସେହି ଯାନକୁ ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଣ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଏଥିପାଇଁ ଅଟୋମେଟିକ୍ ନମ୍ବର ପ୍ଲେଟ୍ ରେକଗ୍ନିସନ୍ (ANPR) କ୍ୟାମେରା ବ୍ୟବହାର କରି ଯାନର ନମ୍ବରକୁ ବୀମା ଡାଟାବେସ୍ ସହ ତୁରନ୍ତ ମେଳ କରାଯିବ।
ଏହା ସହ କୋର୍ଟ ଏକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଭିତ୍ତିକ ନଜରଦାରି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଢ଼ି ତୋଳିବାକୁ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି। ANPR କ୍ୟାମେରାକୁ ବୀମା ଡାଟାବେସ୍ ସହ ଯୋଡ଼ି ବୀମାହୀନ ଯାନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଇ-ଚାଲାଣ ଜାରି କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଛି। ଏହା ସହ ଟ୍ରାଫିକ୍ ପୋଲିସଙ୍କୁ ହ୍ୟାଣ୍ଡହେଲ୍ଡ ଡିଭାଇସ୍ ଯୋଗାଇ ଘଟଣାସ୍ଥଳରେ ବୀମା ସ୍ଥିତି ଯାଞ୍ଚ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ଖଣ୍ଡପୀଠ ନୂତନ ଯାନ ପାଇଁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ତୃତୀୟ-ପକ୍ଷ ବୀମାର ଅବଧି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଓ ମୋଟର ଦୁର୍ଘଟଣା କ୍ଷତିପୂରଣ ମାମଲାର ଶୀଘ୍ର ସମାଧାନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଘଟଣା ପୀଡ଼ିତମାନେ ଶୀଘ୍ର କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇବା ସହ ଆଇନଗତ ଜଟିଳତାରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇପାରିବେ ବୋଲି କୋର୍ଟ ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ତାଙ୍କ ଆଦେଶରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୫୬ ପ୍ରତିଶତ ଯାନ ବୀମାହୀନ ଭାବେ ଚଳାଚଳ କରୁଛି। ଏହା କେବଳ ଆଇନ ଉଲ୍ଲଂଘନ ନୁହେଁ, ବରଂ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଲେ ପୀଡ଼ିତଙ୍କ କ୍ଷତିପୂରଣ ଅଧିକାରକୁ ମଧ୍ୟ ବିପଦରେ ପକାଉଛି। ତେଣୁ ବୀମାହୀନ ଯାନକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଏବଂ ମାଲିକଙ୍କୁ ବୈଧ ବୀମା କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା ଏବେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ବୋଲି କୋର୍ଟ ମତ ଦେଇଛନ୍ତି।
କୋର୍ଟ ସଡ଼କ ପରିବହନ ଓ ରାଜପଥ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (MoRTH) ଏବଂ IRDAIକୁ ମିଳିତ ଭାବେ ପାଇଲଟ୍ ପ୍ରକଳ୍ପର ବ୍ୟବହାରିକତା ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ପ୍ରକଳ୍ପ ସଫଳ ହେଲେ ଏହାକୁ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଲାଗୁ କରାଯାଇପାରେ। ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲେ ବୀମାହୀନ ଯାନ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇବା ସହ ସଡ଼କ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଆଇନ ପାଳନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରେ।