ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତରେ ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନେଇ ସବୁବେଳେ ଚର୍ଚ୍ଚା ଲାଗି ରହିଥାଏ। କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ସର୍ବାଧିକ ଟିକସ ଲାଗୁଛି, କେଉଁ ଜିନିଷରେ GST ହାର ଅଧିକ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କେତେ ବଡ଼—ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଅନେକଙ୍କ ମନରେ ଥାଏ। ଭାରତର GST ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଲାବ୍ ୪୦% ରହିଛି, ଯାହା ବିଭିନ୍ନ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ‘ସିନ୍’ ପ୍ରଡକ୍ଟ ବର୍ଗ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୁଏ।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି—ସର୍ବାଧିକ ଟିକସ ହାର ଥିବା ଜିନିଷ କ’ଣ ଏବଂ ତାହାକୁ କେତେ ଲୋକ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି? ତମାଖୁଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଥଣ୍ଡା ପାନୀୟ, ଲଗ୍ଜୁରୀ କାର୍, ଅନଲାଇନ୍ ଗେମିଂ, ମଦ୍ୟ ଓ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଚିତ୍ର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ।
୪୦% GST ସ୍ଲାବ୍ରେ କେଉଁ ସାମଗ୍ରୀ?
ବର୍ତ୍ତମାନର GST ଢାଞ୍ଚାରେ କିଛି ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବା ସମାଜ ଉପରେ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ସହ ଜଡ଼ିତ ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ହାରରେ ଟିକସ ଲାଗୁ ହୁଏ। ତମାଖୁ ଉତ୍ପାଦ, କାର୍ବୋନେଟେଡ୍ ପାନୀୟ, କିଛି ଉଚ୍ଚମୂଲ୍ୟର ଯାନ ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ମନି ଗେମିଂ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ର ଏହି ଉଚ୍ଚ ଟିକସ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଜଡ଼ିତ।
ତେବେ GST ବାହାରେ ଥିବା ମଦ୍ୟ ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦର ଟିକସ ହିସାବ ଅଲଗା। ଏଥିରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଶୁଳ୍କ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଟିକସ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ତମାଖୁ, ସିଗାରେଟ୍ ଓ ପାନ ମସଲା ଉପରେ ଭାରୀ ଟିକସ
ତମାଖୁ ଉତ୍ପାଦ ଭାରତର ସର୍ବାଧିକ ଟିକସଭୁକ୍ତ ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି। ସିଗାରେଟ୍, ପାନ ମସଲା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତମାଖୁ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ GST ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଳ୍କ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଉଚ୍ଚ ଟିକସ ସତ୍ତ୍ୱେ ଦେଶରେ ତମାଖୁ ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ନୁହେଁ। ବିଭିନ୍ନ ସର୍ଭେ ଓ ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ପ୍ରାୟ ୨୮ରୁ ୩୦% ବୟସ୍କ ଭାରତୀୟ କୌଣସି ନା କୌଣସି ରୂପରେ ତମାଖୁ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଏ।
ଥଣ୍ଡା ପାନୀୟ ଉପରେ ବି ଉଚ୍ଚ ଟିକସ
ସୋଡ଼ା, କାର୍ବୋନେଟେଡ୍ ଡ୍ରିଙ୍କ୍ସ ଏବଂ କିଛି ଚିନିଯୁକ୍ତ ପାନୀୟ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ ଟିକସ ଶ୍ରେଣୀରେ ଆସିଥାଏ। ଏହି ପାନୀୟଗୁଡ଼ିକର ବଜାର ଭାରତରେ ବହୁତ ବଡ଼, ବିଶେଷକରି ସହର ଓ ଅର୍ଦ୍ଧ-ସହରାଞ୍ଚଳରେ।
ପର୍ବପର୍ବାଣୀ, ପାର୍ଟି ଓ ସାମାଜିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଅଧିକ ହୋଇଥାଏ। ତେଣୁ ଏହି ଶ୍ରେଣୀର ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ଉଚ୍ଚ ଟିକସର ପ୍ରଭାବ ଏକ ବଡ଼ ଉପଭୋକ୍ତା ଗୋଷ୍ଠୀ ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।
ଲଗ୍ଜୁରୀ କାର୍ ଓ ବଡ଼ ଇଞ୍ଜିନ୍ ବାଇକ୍
ବଡ଼ SUV, ଲଗ୍ଜୁରୀ କାର୍ ଏବଂ କିଛି ଉଚ୍ଚ କ୍ଷମତାସମ୍ପନ୍ନ ମୋଟରସାଇକେଲ୍ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚ GST ଲାଗୁ ହୁଏ। ଏହି ଯାନଗୁଡ଼ିକର କ୍ରେତା ସଂଖ୍ୟା ତମାଖୁ କିମ୍ବା ପେଟ୍ରୋଲିୟମ୍ ଉତ୍ପାଦ ତୁଳନାରେ ବହୁତ କମ୍।
ମୁଖ୍ୟତଃ ଉଚ୍ଚ ଆୟ ବର୍ଗର ଲୋକେ ଏପରି ପ୍ରିମିୟମ୍ ଯାନ କିଣୁଥିବାରୁ ଏହାର ସିଧାସଳଖ ଉପଭୋକ୍ତା ଆଧାର ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ଛୋଟ।
ଅନଲାଇନ୍ ଗେମିଂ ଉପରେ ବି ଭାରୀ ଟିକସ
ଭାରତରେ ଅନଲାଇନ୍ ଗେମିଂ ବଜାର ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବଢ଼ିଛି। ଅନଲାଇନ୍ ମନି ଗେମିଂ, କାସିନୋ ଓ ଘୋଡ଼ା ଦୌଡ଼ ଭଳି କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ହାରର GST ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ ହୁଏ।
ଭାରତରେ ୪୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ଗେମର୍ ଥିବା ଆକଳନ କରାଯାଏ। ସେଥିରୁ ପ୍ରାୟ ୯ରୁ ୧୦ କୋଟି ଲୋକ ରିଅଲ୍-ମନି ଗେମିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଆକଳନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଉଚ୍ଚ GST ହାର ଥିବା ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଅନଲାଇନ୍ ଗେମିଂର ପ୍ରଭାବ ବଡ଼।
ମଦ୍ୟ ଉପରେ ଟିକସ ୫୦ରୁ ୭୦% ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ?
ମଦ୍ୟ GST ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ନାହିଁ। ଏହା ଉପରେ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ୱ ଟିକସ ଲାଗୁ କରନ୍ତି। ରାଜ୍ୟ ଓ ମଦ୍ୟର ପ୍ରକାର ଅନୁସାରେ ମୋଟ ଟିକସ ବୋଝ ବହୁତ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ।
ଦେଶରେ ପ୍ରାୟ ୧୪ରୁ ୧୫% ବୟସ୍କ ଲୋକ ମଦ୍ୟପାନ କରୁଥିବା ଆକଳନ ରହିଛି। ତେଣୁ ମଦ୍ୟ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ଟିକସ ରାଜସ୍ୱ ସଂଗ୍ରହ ସହିତ ସାମାଜିକ ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ନୀତି ସହ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ।
ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ୍: GST ବାହାରେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଭାବ ସବୁଠୁ ବଡ଼
ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ୍ ମଧ୍ୟ GST ଢାଞ୍ଚାରେ ନାହିଁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଶୁଳ୍କ ଏବଂ ରାଜ୍ୟ VAT ଲାଗୁ ହୁଏ। ଫଳରେ ମୋଟ ଟିକସ ବୋଝ ରାଜ୍ୟ ଓ ସମୟ ଅନୁସାରେ ବଦଳିଥାଏ।
ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ୍ର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ଗାଡ଼ି ମାଲିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ, ମାଲ ପରିବହନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସେବାର ମୂଲ୍ୟ ଉପରେ ଇନ୍ଧନ ଦରର ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହି ଦୃଷ୍ଟିରୁ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ୍ ଉପରେ ଟିକସର ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରଭାବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପକ।
ସର୍ବାଧିକ ଟିକସ କେଉଁଠି? ନା କେବଳ GST ହିଁ ମାପକ?
ଏଠାରେ ବୁଝିବାକୁ ପଡ଼ିବ ଯେ ସର୍ବାଧିକ GST ହାର ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ଟିକସ ବୋଝ ଦୁଇଟି ସମାନ କଥା ନୁହେଁ।
କୌଣସି ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ୪୦% GST ଲାଗୁ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଉପଭୋକ୍ତା ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ୍ ଭଳି ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଲାଗୁଥିବା କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ଟିକସର ପ୍ରଭାବ ପ୍ରାୟ ସମଗ୍ର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ପଡ଼ିପାରେ।
ଅର୍ଥାତ୍ କରର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ ବୁଝିବାକୁ କେବଳ ଟିକସ ହାର ନୁହେଁ, ବରଂ ଉତ୍ପାଦର ମୂଲ୍ୟ, ବ୍ୟବହାରର ଆବୃତ୍ତି, ଉପଭୋକ୍ତା ସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଟିକସର ପ୍ରକାରକୁ ମଧ୍ୟ ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଟିକସର ବଡ଼ ଚିତ୍ର
୪୦% GST: ଉଚ୍ଚ ଟିକସ ଶ୍ରେଣୀର କିଛି ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ‘ସିନ୍’ ପ୍ରଡକ୍ଟ।
ତମାଖୁ: ଉଚ୍ଚ GST ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶୁଳ୍କ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ।
ମଦ୍ୟ: GST ବାହାରେ, ରାଜ୍ୟସ୍ତରୀୟ ଟିକସ ଦ୍ୱାରା ଭାରୀ ଟିକସ ବୋଝ।
ପେଟ୍ରୋଲ-ଡିଜେଲ୍: କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଶୁଳ୍କ ଓ ରାଜ୍ୟ VAT ଅଧୀନରେ।
ଲଗ୍ଜୁରୀ କାର୍: ଉଚ୍ଚ ମୂଲ୍ୟର ଯାନ ଉପରେ ଉଚ୍ଚ ଟିକସ।
ଅନଲାଇନ୍ ମନି ଗେମିଂ: ଉଚ୍ଚ GST ହାର ଅଧୀନରେ ଥିବା ଏକ ବଡ଼ ଡିଜିଟାଲ୍ ବର୍ଗ।