ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭୋଟର ତାଲିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (ଏସ୍ଆଇଆର୍)କୁ ନେଇ ଆଜି ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ହେବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଣାଣି। ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ବଡ଼ଧରଣର ନାମ ବିଲୋପ ଓ ଅନିୟମିତତା ଅଭିଯୋଗ ଉଠାଇ କଂଗ୍ରେସ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ବିରୋଧୀ ନେତା ଦାଖଲ କରିଥିବା ଆବେଦନ ଉପରେ ଶୀର୍ଷ ଅଦାଲତ ବିଚାର କରିବେ। ଏହି ଶୁଣାଣି ଉପରେ ରାଜନୈତିକ ମହଲଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ନିର୍ବାଚନୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହ ଜଡ଼ିତ ବିଭିନ୍ନ ପକ୍ଷଙ୍କ ନଜର ରହିଛି।
ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ ତାରିଖର କାରଣ ତାଲିକା ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଜୟମାଲ୍ୟ ବାଗଚୀଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଖଣ୍ଡପୀଠ ଏହି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି କରିବେ। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ହେଉଛି, ଏସ୍ଆଇଆର୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମୟରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ହୋଇଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ନାମ ବିଲୋପର ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଯାଞ୍ଚ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ନିରପେକ୍ଷତା ଓ ଭୋଟରଙ୍କ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଆଇନଗତ ଲଢ଼େଇ ଗୁରୁତ୍ୱ ନେଇଛି।
ବିରୋଧୀ ନେତାମାନେ ନିଜ ଆବେଦନରେ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ହୋଇଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ବିଲୋପର ସ୍ୱାଧୀନ ତଦନ୍ତ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୈଷୟିକ ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରିବାକୁ ଆବେଦନରେ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଛି।
ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଯୁକ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ, ଭୋଟର ତାଲିକାରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କିମ୍ବା ନାମ ବିଲୋପ ହେଲେ ତାହାର ଉପଯୁକ୍ତ ଯାଞ୍ଚ ଓ ଆଇନସମ୍ମତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ରହିବା ଦରକାର। ନାମ ବାଦ୍ ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଭୋଟରଙ୍କୁ ନୋଟିସ୍ ଦେବା ସହ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବାକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ସେମାନେ ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ମାମଲାର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବିଲୋପ ପ୍ରକ୍ରିୟା। ଆବେଦନରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ କୌଣସି ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ବିନା ନୋଟିସ୍ରେ ତାଲିକାରୁ ବାଦ୍ ଦିଆଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏଥିସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିବା ଓ ଅଭିଯୋଗର ଜବାବ ଦେବା ପାଇଁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ସୁଯୋଗ ମିଳିବା ଦରକାର।
ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନାମ ରହିବା ନିର୍ବାଚନରେ ମତଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୌଣସି ଯୋଗ୍ୟ ଭୋଟର ଯେପରି ଅନ୍ୟାୟର ଶିକାର ନ ହୁଅନ୍ତି, ସେଥିପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଆବେଦନକାରୀମାନେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି।
ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ଓ ସମାଧାନ ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏସ୍ଆଇଆର୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀକାଳୀନ ସ୍ଥଗିତାଦେଶ ଜାରି କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀ ନେତାମାନେ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ମାମଲାର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ହେଉଥିବା ପରିବର୍ତ୍ତନକୁ ରୋକାଯାଇପାରିବ ବୋଲି ସେମାନଙ୍କ ଦାବି।
ତେବେ ଏହି ଦାବି ଉପରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବେ, ତାହା ଶୁଣାଣି ପରେ ହିଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଆବେଦନରେ ଉଠାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଦାଲତଙ୍କ ମତାମତ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଏହି ମାମଲାର ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରେ।
ଏହି ଆବେଦନ କେବଳ ଜଣେ ନେତାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ହୋଇନାହିଁ। କଂଗ୍ରେସ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖଡ୍ଗେ, ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ସାଂସଦ ସୌଗତ ରାୟ, ସମାଜବାଦୀ ପାର୍ଟି ମୁଖ୍ୟ ଅଖିଳେଶ ଯାଦବ ଏବଂ ଆର୍ଜେଡି ନେତା ତେଜସ୍ୱୀ ଯାଦବଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ବିରୋଧୀ ନେତା ଏଥିରେ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି।
ଏକାଧିକ ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା ଏକାଠି ହୋଇ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇଥିବାରୁ ଏହାର ରାଜନୈତିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ବଢ଼ିଛି। ଭୋଟର ତାଲିକାର ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଉଠିଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ଏବେ ନ୍ୟାୟିକ ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି।
ଏସ୍ଆଇଆର୍ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅନିୟମିତତା ଅଭିଯୋଗ, ଭୋଟରଙ୍କୁ ନୋଟିସ୍ ଦେବା, ନାମ ବିଲୋପର ସ୍ୱାଧୀନ ତଦନ୍ତ ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ଭଳି ଏକାଧିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏହି ମାମଲାରେ ଉଠିଛି। ତେଣୁ ଆଜିର ଶୁଣାଣିରେ କେଉଁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଅଦାଲତ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ରହିବ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର।
ତେବେ ଶୁଣାଣି ପୂର୍ବରୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କୌଣସି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ଦାବି ଉପରେ ଅଦାଲତଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଆସିବା ପରେ ହିଁ ଏହି ମାମଲାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦିଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।
