ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ସଂଶୋଧନ ଏବଂ ତ୍ରୁଟିମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଉଥିବା ନିଶ୍ଚିତ ଆଧାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବା ଏସଆଇଆର ଅଧୀନରେ ବ୍ୟବହୃତ ‘ତର୍କଗତ ଅସଙ୍ଗତି’ ନିୟମର ଆଇନଗତ ବୈଧତା ନେଇ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି। ବିହାରରେ ଏହି ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବୈଧତାକୁ କୋର୍ଟ କାଏମ ରଖିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଠାରେ ଏହି ତର୍କଗତ ଅସଙ୍ଗତିର ମାନଦଣ୍ଡ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇ ନଥିବାରୁ ଏହାର ଆଇନଗତତା ପରୀକ୍ଷା କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିନଥିଲା। ଏହି ନିୟମକୁ ଆଧାର କରି ନାଗରିକଙ୍କ ନାମ ବାଦ୍ ଦିଆଯିବାର ବୈଧତା ସମ୍ପର୍କରେ କୋର୍ଟ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ ସମୀକ୍ଷା କରିବେ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି। ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ଏହାର ବ୍ୟବହାର କିପରି ଏବଂ କେଉଁ ସୀମା ଯାଏଁ କରିପାରିବେ, ସେ ନେଇ ଶୀର୍ଷ ଅଦାଲତ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛନ୍ତି।
ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଖଣ୍ଡପୀଠରେ ଏହି ମାମଲାର ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ଆଇନଜୀବୀ ବିହାର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ନିର୍ବାଚନ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁଚାରୁ ରୂପେ ଶେଷ ହୋଇଥିବା ବିଷୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତରରେ ଅଦାଲତ କହିଥିଲେ ଯେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ନାମ ବାଦ୍ ଦେବା ଲାଗି ଏହି ତର୍କଗତ ଅସଙ୍ଗତିର ସାହାରା ନିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହାର ସମ୍ବିଧାନିକ ଓ ଆଇନଗତ ଗ୍ରହଣୀୟତା ଉପରେ ଏଯାଏଁ କୋର୍ଟ ମୋହର ମାରିନାହାଁନ୍ତି। ଅଦାଲତ ଏହି ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟାର ଅଧ୍ୟୟନ କରିବେ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ଆବେଦନକାରୀ ଅଞ୍ଜଳି ଭାରଦ୍ୱାଜଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ଅଦାଲତଙ୍କୁ ଜଣାଯାଇଥିଲା ଯେ ଦିଲ୍ଲୀର ଚିଠା ଭୋଟର ତାଲିକାରୁ ଏହି ନିୟମ ଦର୍ଶାଇ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନାଗରିକଙ୍କ ନାମ ହଟାଇ ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାକୁ ନେଇ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ ଖଣ୍ଡପୀଠ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗ ୨୦୦୩ ମସିହାର ଭୋଟର ତାଲିକାକୁ ଏହି ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ମୂଳ ଆଧାର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେହି ତାଲିକାରେ ଥିବା ନାମଗୁଡ଼ିକୁ କିପରି ଅଯୋଗ୍ୟ ଦର୍ଶାଯାଇପାରିବ? ମୂଳ ତାଲିକାର ସୀମା ବାହାରକୁ ଯାଇ ପୁରୁଣା ତଥ୍ୟକୁ ପୁନର୍ବାର ଯାଞ୍ଚ କରିବା କିମ୍ବା ଆବେଦନକାରୀଙ୍କୁ ନୋଟିସ୍ ଜାରି କରିବାର ଅଧିକାର ଆୟୋଗଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି କି ନାହିଁ, ସେ ନେଇ କୋର୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି। ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଭାବେ ନୋଟିସ୍ ପଠାଯିବା ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ ଯାଞ୍ଚ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ଅଦାଲତ ପୂର୍ବରୁ ଆୟୋଗଙ୍କୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ।
ଏହି ସମଗ୍ର ସଂଶୋଧନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏବଂ ସେଥିରୁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ମନମୁଖୀ ନାମ ବାଦ୍ ପଡ଼ିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟର ପ୍ରମୁଖ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସମେତ ଅନ୍ୟ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ଏକ ମିଳିତ ଆବେଦନ ଜରିଆରେ ଆଇନଗତ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ପୂର୍ବରୁ ମେ ୨୭ ତାରିଖରେ ନିଜର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରାୟରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କେତେକ ମୂଳ ପ୍ରଶ୍ନର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ। ସେଥିରେ ନିର୍ବାଚନ ଆୟୋଗଙ୍କ ଏପରି ସଂଶୋଧନ କରିବାର କ୍ଷମତା, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ବୈଧତା ଏବଂ ଜନପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଆଇନ ୧୯୫୧ ଓ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ନିୟମାବଳୀ ୧୯୬୦ ସହିତ ଏହାର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହିଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିଲା।
ସେହି ସମୟରେ ଶୀର୍ଷ ଅଦାଲତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଥିଲେ ଯେ ମୃତ, ବାସସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିବା କିମ୍ବା ଦୁଇଟି ସ୍ଥାନରେ ନାମ ଥିବା ନକଲି ଭୋଟରଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ତାଲିକାରୁ ହଟାଇବା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କୌଣସି ଆଇନଗତ ତ୍ରୁଟି ନାହିଁ। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ମୁକ୍ତ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନର ସମ୍ବିଧାନିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଙ୍ଗତ। ସ୍ୱଚ୍ଛ ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେବଳ ମତଦାନ କେନ୍ଦ୍ରର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ଭୋଟର ତାଲିକାର ସୁଚାରୁତା, ନିର୍ଭୁଲତା ଏବଂ ପବିତ୍ରତା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ତେବେ, ସମଗ୍ର ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆଇନସଙ୍ଗତ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ତର୍କଗତ ଅସଙ୍ଗତି ନାମରେ ଭୋଟରଙ୍କୁ କୌଣସି ଅନ୍ୟାୟର ଶିକାର ହେବାକୁ ଦିଆଯିବ ନାହିଁ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ସୀମାର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଆଗାମୀ ସମୟରେ କୋର୍ଟ କରିବେ।