ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୬ରେ ଭାରତ ପ୍ରତିଦିନ ରେକର୍ଡ ୫.୬ ମିଲିୟନ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରିଛି। ଏହା ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରେକର୍ଡ ହୋଇଥିବା ସର୍ବାଧିକ ଦୈନିକ ସ୍ତର। ଏହି ପରିସଂଖ୍ୟାନ ବିଦେଶୀ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ଦେଶର ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଏବଂ ବଡ଼ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ଦେଶ ସହ ସମ୍ପର୍କର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରୁଛି।
ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ, ଆମଦାନୀ ଦେଶର ଅଧିକାଂଶ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରୁଛି। ଏହି କାରଣରୁ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ପସନ୍ଦ ଏବଂ କ୍ରୟରେ ବିବିଧତା ଆଣିବାର କ୍ଷମତା ଏହାର ଶକ୍ତି ରଣନୀତିର ଏକ ଜରୁରୀ ଅଂଶ ପାଲଟିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ରୁଷକୁ ଭାରତର ସବୁଠୁ ବଡ଼ ତୈଳ ଯୋଗାଣକାରୀ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି, ତା’ ପରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟର ସ୍ଥାନ ରହିଛି।
ରୁଷ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଯୋଗାଣକାରୀ
ଗତ କିଛି ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତର ମୋଟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ରୁଷର ଅଂଶ ପ୍ରାୟ ୪୪ ପ୍ରତିଶତ ରହିଛି। ଏହା ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୨ ମିଲିୟନ ବ୍ୟାରେଲ୍ ଯୋଗାଣ କରୁଛି। ଏହି ଅଂଶ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୁଷକୁ ଭାରତର ଏକ ବଡ଼ ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ଭାଗିଦାରୀ କରିଛି। ଭାରତୀୟ ବିଶୋଧନାଗାରଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପରିମାଣରେ ରୁଷୀୟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ସଂଗ୍ରହ ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି। ସେହି ସମୟରେ ବିଶୋଧନାଗାରଗୁଡ଼ିକ ନିଜ କ୍ରୟ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ସମାୟୋଜିତ କରିବା ସହ ଏହି ଅନୁପାତ ବଦଳି ମଧ୍ୟ ପାରେ।
ବର୍ଷ ସାରା ରାଙ୍କିଙ୍ଗ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ। ଭାରତୀୟ ବିଶୋଧନାଗାରଗୁଡ଼ିକ ନିୟମିତ ଭାବେ ନିଜ ଉତ୍ସ ଏବଂ ବିବିଧୀକରଣ ରଣନୀତିକୁ ସଂଶୋଧନ କରନ୍ତି। ଏହା ସହ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଖାଯାଇଥିବା ଅଂଶ ମାସକୁ ମାସ ବଦଳିପାରେ।
ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାକଯୋଗାଣକାରୀ ତାଲିକାରେ ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି। ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ଏହାର ଅବଦାନ ପ୍ରାୟ ୧୭.୪ ପ୍ରତିଶତ। ଏହାର ସ୍ଥିତି ଏହାକୁ ଭାରତୀୟ ବିଶୋଧନାଗାର ପାଇଁ ଏକ ଜରୁରୀ ଉପସାଗରୀୟ ଉତ୍ସ କରିଛି।
ଆମେରିକା ଭାରତର ଆମଦାନୀ ହୋଇଥିବା ତୈଳର ପ୍ରାୟ ୫.୧ ପ୍ରତିଶତ ଯୋଗାଣ କରୁଛି। ବର୍ଷର ବିଭିନ୍ନ ମାସରେ ଇରାକ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଯୋଗାଣକାରୀ ହୋଇ ରହିଛି। ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ସ୍ଥିତି ବଦଳିପାରେ କାରଣ ଭାରତର ବିଶୋଧନାଗାରଗୁଡ଼ିକ ନିଜେ କିଣୁଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ମିଶ୍ରଣକୁ ବଦଳାନ୍ତି। ସମୁଦାୟ ଭାବେ ରୁଷ, ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ ଏବଂ ଆମେରିକା ଦର୍ଶାଯାଇଥିବା ଅଂଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରାୟ ଦୁଇ ତୃତୀୟାଂଶ ଆମଦାନୀ କରନ୍ତି ଏବଂ ଇରାକ ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଉତ୍ସ।
ଭାରତ ବିଦେଶୀ ତୈଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କାହିଁକି?
ଭାରତ ନିଜ ଆବଶ୍ୟକତାର ୮୦ ରୁ ୮୫ ପ୍ରତିଶତ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ କରେ। ଅକ୍ଟୋବରରେ ପ୍ରତିଦିନ ୫.୬ ମିଲିୟନ ବ୍ୟାରେଲ୍ର ରେକର୍ଡ ସ୍ତର ଦେଶକୁ ଆସୁଥିବା ବିଦେଶୀ ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ପରିମାଣକୁ ଦର୍ଶାଉଛି। ଆମଦାନୀ ଜରିଆରେ ପୂରଣ ହେଉଥିବା ଆବଶ୍ୟକତାର ଏତେ ବଡ଼ ଅଂଶ ହେବା କାରଣରୁ ଭାରତ ଗୋଟିଏ ଉତ୍ସ ବଦଳରେ ଅନେକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ଦାମ ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସ୍ଥିତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅନୁଯାୟୀ ବିଶୋଧନାଗାରଗୁଡ଼ିକ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବା ସ୍ଥାନକୁ ବଦଳାଇ ପାରନ୍ତି।
ରଣନୀତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେତୁ ଭେନେଜୁଏଲାର ଗୁରୁତ୍ୱ
୨୦୨୬ ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ରୁଷର ୟୁରାଲ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଉପରେ ରିହାତି କମିଗଲା ଏବଂ ଦାମ ବଢ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଭାରତୀୟ ବିଶୋଧନାଗାରଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ଉତ୍ସକୁ ସଜାଡ଼ି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଲେ। ସେମାନେ ଭେନେଜୁଏଲାରୁ ବହୁ ପରିମାଣରେ ଅଧିକ ଶସ୍ତା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହା କିଛି ପରିମାଣରେ ରୁଷୀୟ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହେଲା।
ରିଲାଏନ୍ସର ଜାମନଗର ବିଶୋଧନାଗାର ଭେନେଜୁଏଲା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣୁଥିବା ସୁବିଧା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଭାରତୀୟ ବିଶୋଧନାଗାରଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ବଦଳୁଥିବା ଦର ଉପରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଏବଂ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କ ଲାଗତ ଲାଭ କମିଗଲେ ବିକଳ୍ପ ଖୋଜିବା ପ୍ରୟାସକୁ ଦର୍ଶାଉଛି।
ବଦଳୁଥିବା ଯୋଗାଣକାରୀ ଚିତ୍ର
ଭାରତର ତୈଳ ବାଣିଜ୍ୟ ଏହାର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ଆମଦାନୀ ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କିଣିବାର ବଦଳୁଥିବା ଅର୍ଥନୀତି ଉଭୟରୁ ଆକାର ନେଉଛି। ଆନୁମାନିକ ୪୪ ପ୍ରତିଶତ ଅଂଶ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ ୨ ମିଲିୟନ ବ୍ୟାରେଲ ସହ ରୁଷ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଯୋଗାଣକାରୀ ହୋଇ ରହିଛି। ସଂଯୁକ୍ତ ଆରବ ଏମିରେଟ ୧୭.୪ ପ୍ରତିଶତ ସହ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି, ଆମେରିକାର ଯୋଗଦାନ ପ୍ରାୟ ୫.୧ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ଇରାକ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ବଡ଼ ଭୂମିକା ନିଭାଉଛି।