ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଦିଲ୍ଲୀରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ ସରକାର “ଦିଲ୍ଲୀ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନ ନୀତି 2026-2030” ର ଡ୍ରାଫ୍ଟ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଚାରି ବର୍ଷର ନୀତି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନ (EV) କୁ ଦ୍ରୁତ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା, ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ଉନ୍ନତ କରିବା ଏବଂ ଏକ ସ୍ୱଚ୍ଛ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରେ। ଏହି ନୀତି ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା 21 ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ, ଯାହା ସ୍ୱଚ୍ଛ ବାୟୁ ଏବଂ ପ୍ରଦୂଷଣମୁକ୍ତ ପରିବେଶକୁ ଜୀବନର ଅଧିକାର ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଏ। ଏହା ଏମସି ମେହତା ବନାମ ଭାରତ ସଂଘ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ, 1986 ଏବଂ ମୋଟର ଯାନ ଆଇନ, 1988 ଭଳି ଆଇନ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆକର୍ଷିତ।
ବାୟୁ ଗୁଣବତ୍ତା ପରିଚାଳନା କମିଶନ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ଯାନଗୁଡ଼ିକ ଦିଲ୍ଲୀର ଶୀତକାଳୀନ ପ୍ରଦୂଷଣର 23 ପ୍ରତିଶତରେ ଅବଦାନ ରଖେ। ସମସ୍ତ ଯାନର ପ୍ରାୟ 67 ପ୍ରତିଶତ ଦୁଇଚକିଆ ଯାନ ଅଟେ ବୋଲି ବିଚାର କରି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହା ସହିତ ତିନି ଚକିଆ ଯାନ, ବାଣିଜ୍ୟିକ କାର୍ ଏବଂ ଛୋଟ ମାଲବାହୀ ଯାନ (ଏନ1) ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦୂଷଣରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ରଖେ।
ଏହି ନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଯାନବାହାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ EV ଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା, ଚାର୍ଜିଂ ନେଟୱାର୍କକୁ ବିସ୍ତାର କରିବା, ବ୍ୟାଟେରୀ ପୁନଃଚକ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିକଶିତ କରିବା ଏବଂ ପେଟ୍ରୋଲ ଏବଂ ଡିଜେଲ ଯାନ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା। ସରକାର EV କ୍ରୟ ପାଇଁ ସିଧାସଳଖ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ସବସିଡି (DBT) ପ୍ରଦାନ କରିବେ। ଦୁଇ ଚକିଆ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯାନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି କିଲୋୱାଟ ପାଇଁ 10,000 (ସର୍ବାଧିକ 30,000) ଟଙ୍କା, ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ 6,600 (ସର୍ବାଧିକ 20,000) ଟଙ୍କା ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷରେ 3,300 (ସର୍ବାଧିକ 10,000) ଟଙ୍କା ସବସିଡି ପାଇବେ।
ଇ-ଅଟୋ (ତିନି ଚକିଆ ଯାନ) ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ 50,000 ଟଙ୍କା, ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷରେ 40,000 ଟଙ୍କା ଏବଂ ତୃତୀୟ ବର୍ଷରେ 30,000 ଟଙ୍କା ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ। ଛୋଟ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଟ୍ରକ୍ (N1) ପ୍ରଥମ ବର୍ଷ ପାଇଁ 100,000 ଟଙ୍କା, ଦ୍ୱିତୀୟ ବର୍ଷ ପାଇଁ 75,000 ଟଙ୍କା ଏବଂ ତୃତୀୟ ବର୍ଷ ପାଇଁ 50,000 ଟଙ୍କା ର ଲାଭ ପାଇବେ। ପୁରୁଣା BS-IV କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ମୂଲ୍ୟର ଯାନଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍କ୍ରାପ୍ କଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ମିଳିବ: ଦୁଇ ଚକିଆ ଯାନ ପାଇଁ 10,000 ଟଙ୍କା, ତିନି ଚକିଆ ଯାନ ପାଇଁ 25,000 ଟଙ୍କା, କାର ପାଇଁ 100,000 (ପ୍ରଥମ 100,000 ପାଇଁ 30 ଲକ୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟ) ଟଙ୍କା ଏବଂ N1 ଟ୍ରକ୍ ପାଇଁ 50,000 ଟଙ୍କା।
ସମସ୍ତ ଇଭି ପାଇଁ 100% ସଡ଼କ ଟିକସ ଏବଂ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଫି ରିହାତି
ଦିଲ୍ଲୀରେ ପଞ୍ଜୀକରଣ ସମୟରେ ସମସ୍ତ ଇଭିକୁ 100% ସଡ଼କ ଟିକସ ଏବଂ ପଞ୍ଜୀକରଣ ଫି ରିହାତି ମିଳିବ। 30 ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ୍ କାରଗୁଡ଼ିକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରିହାତି ମିଳିବ, ଯେତେବେଳେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାଇବ୍ରିଡ୍ଗୁଡ଼ିକୁ 50% ରିହାତି ମିଳିବ। ସେହିଭଳି 30 ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟର କାରଗୁଡ଼ିକୁ କୌଣସି ରିହାତି ମିଳିବ ନାହିଁ। ଦିଲ୍ଲୀ ଟ୍ରାନ୍ସକୋ ଲିମିଟେଡ୍ ଚାର୍ଜିଂ ଏବଂ ବ୍ୟାଟେରୀ ସ୍ୱାପିଂ ନେଟୱାର୍କ ପାଇଁ ନୋଡାଲ୍ ଏଜେନ୍ସି ହେବ। ଏହି ସଂଗଠନ ଯୋଜନା, ସ୍ଥାନ ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଦାୟୀ ରହିବ। ଚାର୍ଜିଂ ଷ୍ଟେସନ୍ ସ୍ଥାପନକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଡିଜିଟାଲ୍ ପୋର୍ଟାଲ ଏବଂ ସିଙ୍ଗଲ୍-ୱିଣ୍ଡୋ ସିଷ୍ଟମ୍ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରାଯିବ।