ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଆପଣ ଦୋକାନରେ ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା ହେଉ କି ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ, ପ୍ରାୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଏବେ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ। ହାତରେ ନଗଦ ଟଙ୍କା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋବାଇଲ୍ରେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ସ୍କାନ୍ରେ ହୋଇଯାଉଛି ଟଙ୍କା ଦେଣନେଣ। ହେଲେ ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଆଗକୁ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରେ। UPI କାରବାର ଉପରେ ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ରେଟ୍ (MDR) ଲାଗୁ କରିବା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ IIT ବମ୍ବେର ଏକ ରିପୋର୍ଟ ନୂଆ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଛି। ଏହା ଲାଗୁ ହେଲେ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ପେମେଣ୍ଟ ଫି ଦେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ, ଅନ୍ୟପଟେ ଛୋଟ ଦୋକାନୀଙ୍କୁ ମିଳିପାରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତି।
କ’ଣ ଏହି MDR ଚାର୍ଜ, କାହିଁକି ହେଉଛି ଚର୍ଚ୍ଚା?
MDR ହେଉଛି ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ରେଟ୍। ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ବଦଳରେ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କଠାରୁ ଆଦାୟ କରାଯାଉଥିବା ଶୁଳ୍କକୁ ସାଧାରଣତଃ MDR କୁହାଯାଏ। ଏହି ଶୁଳ୍କ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ।
ଭାରତରେ UPI ମାଧ୍ୟମରେ ଅତି ସହଜରେ ଟଙ୍କା ଦେଣନେଣ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୀର୍ଘକାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁଚାରୁ ଭାବେ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଖର୍ଚ୍ଚ କିପରି ଭରଣା ହେବ, ତାହା ଏବେ ଆଲୋଚନାର ବିଷୟ।
ନ୍ୟାସନାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ୍ସ କର୍ପୋରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (NPCI) ପକ୍ଷରୁ କିଛି UPI କାରବାରରେ MDR ଲାଗୁ କରିବା ପ୍ରସ୍ତାବ ରହିଥିବାବେଳେ IIT ବମ୍ବେର ରିପୋର୍ଟରେ ଏହାକୁ ଅଧିକ ସନ୍ତୁଳିତ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ ଫି
ରିପୋର୍ଟର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସ୍ତାବ ହେଉଛି, ବାର୍ଷିକ ୫୦ କୋଟି ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ କାରବାର କରୁଥିବା ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ MDR ଲାଗୁ କରିବା ଦିଗରେ ବିଚାର କରାଯାଉ।
ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ ହେଲେ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଅଂଶୀଦାର ହୋଇପାରନ୍ତି। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଏପରି ଏକ ପଦ୍ଧତି ଗ୍ରହଣ କରାଗଲେ NPCIର ପ୍ରସ୍ତାବିତ MDRରୁ ପ୍ରାୟ ୯୦ ପ୍ରତିଶତ ଆୟ ହାସଲ କରିବା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ।
ଏହାଦ୍ୱାରା ଛୋଟ ଦୋକାନୀ, କ୍ଷୁଦ୍ର ବ୍ୟବସାୟୀ ଏବଂ କମ୍ କାରବାର କରୁଥିବା ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଶୁଳ୍କର ବୋଝ କମ୍ ରହିପାରିବ। ତେବେ ଏହା ଏକ ରିପୋର୍ଟର ସୁପାରିଶ ମାତ୍ର; ଏହାକୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିୟମ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗିପାରେ ଶୁଳ୍କ
ଇ-କମର୍ସ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକରେ UPI ପେମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବ୍ୟାପକ। ଅନଲାଇନ୍ ସପିଂ କରିବା ସମୟରେ ଗ୍ରାହକମାନେ UPI ମାଧ୍ୟମରେ ଟଙ୍କା ଦେଉଥିବାରୁ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ପେମେଣ୍ଟ ଫି ଲାଗୁ କରିବାକୁ ରିପୋର୍ଟରେ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି, ବଡ଼ ଅନଲାଇନ୍ ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟରୁ ଲାଭ ପାଉଥିବାବେଳେ ଏହାର ପରିଚାଳନା ଖର୍ଚ୍ଚରେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗଦାନ କରନ୍ତୁ। ହେଲେ ଏହି ଶୁଳ୍କର ହାର କେତେ ହେବ ଏବଂ ତାହା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ ପରୋକ୍ଷ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବ କି ନାହିଁ, ସେନେଇ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟତା ଆବଶ୍ୟକ।
EMI ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ମିଳିପାରେ ଆଶ୍ୱସ୍ତି
UPI ମାଧ୍ୟମରେ ଋଣର ମାସିକ କିସ୍ତି ବା EMI ପଇଠ କରୁଥିବା ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରିପୋର୍ଟରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୁପାରିଶ ରହିଛି। ଋଣ EMI ପେମେଣ୍ଟ ଏବଂ ଋଣ ଆଦାୟ ସମ୍ପର୍କିତ କାରବାରକୁ MDRରୁ ମୁକ୍ତ ରଖିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।
ଏପରି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଗଲେ ଋଣ ପରିଶୋଧ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ପଡ଼ିବାର ଆଶଙ୍କା କମିବ। ଏହା ସହିତ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସହଜରେ ଋଣ ପରିଶୋଧ କରିବାର ସୁବିଧା ମଧ୍ୟ ଜାରି ରହିପାରିବ।
UPI ଫି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ କିଏ?
UPI ଉପରେ MDR ସମ୍ପର୍କିତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI)ର ଭୂମିକା ଉପରେ ରିପୋର୍ଟରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ପେମେଣ୍ଟ ଆଣ୍ଡ ସେଟେଲମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମ୍ ଆଇନ, ୨୦୦୭ ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ଏବଂ ଫି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ରଖିବା ଉପରେ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି।
ତେବେ MDR ଲାଗୁ କରିବା ସମ୍ପର୍କରେ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି, ନିୟମର ପରିସର ଏବଂ ଶୁଳ୍କର ହାର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ହେବା ପରେ ହିଁ ଏହାର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।
ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ କି ଅଧିକ ଟଙ୍କା?
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିବା ପରେ UPI ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କ ମନରେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠୁଛି—ଏଣିକି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ କି?
ଏହାର ଉତ୍ତର ହେଉଛି, କେବଳ ଏହି ରିପୋର୍ଟ ଆଧାରରେ ସମସ୍ତ UPI କାରବାର ଉପରେ ଶୁଳ୍କ ଲାଗିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ରିପୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟଗୁଡ଼ିକଠାରୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଆଦାୟ କରିବା ସହ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀ ଓ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ପେମେଣ୍ଟକୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ଦେବା।
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା ହେଉଛି, ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସ୍ଥାୟୀ କରିବା ସହ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜ ଓ ସୁଲଭ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ UPI ଉପରେ MDR ଲାଗୁ କରିବା ନେଇ ଆଗାମୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟର ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।