ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଦାବି ଏବଂ କଥିତ ‘ଭୋଟ ଚୋରି’ ଅଭିଯୋଗକୁ ନେଇ ଦେଶର ରାଜନୀତି ସରଗରମ ହୋଇଛି। ଏହାରି ମଧ୍ୟରେ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମଲ୍ଲିକାର୍ଜୁନ ଖାର୍ଗେ ଓ ଲୋକସଭାର ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଝଟକା ଲାଗିଛି। ନିର୍ବାଚନୀ ଅନିୟମିତତା, ଭୋଟର ତାଲିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (SIR) ଏବଂ ପ୍ରତିବାଦକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପୁଲିସ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ପାଇଁ ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଜଷ୍ଟିସ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ହେଲେ CJI ଏହି ଅନୁରୋଧକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
କାହିଁକି ରାହୁଲ ଓ ଖାର୍ଗେଙ୍କୁ ଭେଟିବାକୁ ମନା କଲେ CJI?
ଦି ଟାଇମ୍ସ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (TOI)ର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, CJI ଜଷ୍ଟିସ ସୂର୍ଯ୍ୟକାନ୍ତ ଇମେଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିରୋଧୀ ନେତାଙ୍କୁ ନିଜର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜଣାଇଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ସମ୍ପର୍କିତ କେତେକ ମାମଲା ପୂର୍ବରୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ରହିଛି। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ରାଜନୈତିକ ନେତାଙ୍କ ସହ ପୃଥକ ବୈଠକ କରିବା ସମ୍ବିଧାନର ମୌଳିକ ଢାଞ୍ଚାର ଅଂଶ ଥିବା ‘କ୍ଷମତା ପୃଥକୀକରଣ’ ନୀତି ସହ ସମଞ୍ଜସ ହେବ ନାହିଁ ବୋଲି CJIଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି।
ଏହି ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ବିଧାନପାଳିକା, କାର୍ଯ୍ୟପାଳିକା ଓ ନ୍ୟାୟପାଳିକା ନିଜ ନିଜ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଭୂମିକା ଅନୁସାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ନ୍ୟାୟପାଳିକାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସାରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ କେବଳ ବୈଠକ କରି ଅଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଇନଗତ ମାର୍ଗ ଆପଣାଇବା ଉଚିତ ବୋଲି ଏହି ଘଟଣାରୁ ସଙ୍କେତ ମିଳୁଛି।
ଅଭିଯୋଗ ଥିଲେ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରନ୍ତୁ
CJIଙ୍କ ଇମେଲ୍ରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା କୁହାଯାଇଥିବା TOI ରିପୋର୍ଟରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି। ଯଦି କଂଗ୍ରେସ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦଳର ନିର୍ବାଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି, ତେବେ ଦଳ କିମ୍ବା ଏହାର କୌଣସି କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଉପଯୁକ୍ତ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିପାରିବେ।
ଆବେଦନ ଦାଖଲ ହେବା ପରେ ଆଇନ ଓ ପ୍ରଚଳିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁଯାୟୀ କୋର୍ଟ ଏହାର ବିଚାର କରିବେ। ଅର୍ଥାତ୍, ଅଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପାଇଁ ଆଇନଗତ ରାସ୍ତା ଖୋଲା ରହିଛି। ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାମଲାର ଶୁଣାଣିକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦେବା ସହ ଦେଶର ନାଗରିକଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ବୋଲି CJIଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ସୂତ୍ର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛି।
ସୂଚନାଯୋଗ୍ୟ, ରାହୁଲ ଗାନ୍ଧୀ ନିର୍ବାଚନୀ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଦାବି ଉଠାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ, ସେ କଥିତ ‘ଭୋଟ ଚୋରି’ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଦାବି କରିଛନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟରେ, SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ରୋକ୍ ଲଗାଇବାକୁ କହିଛନ୍ତି। ତୃତୀୟରେ, ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାର ଇସ୍ତଫା ଦିଅନ୍ତୁ ବୋଲି ଦାବି କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଦିଲ୍ଲୀରେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ପ୍ରତିବାଦ ଜାରି ରହିଛି। ପ୍ରତିବାଦ ସମୟରେ ପୁଲିସର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀ ଆପତ୍ତି ଉଠାଇଛନ୍ତି। ତେବେ ଏହି ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ଉପଲବ୍ଧ ତଥ୍ୟ ଆଧାରରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
CJIଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ ପାଇଁ ଅନୁମତି ନମିଳିବା ପରେ କଂଗ୍ରେସ ଓ ଇଣ୍ଡିଆ ମେଣ୍ଟର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ନଜର ରହିଛି। ଦଳ ଆଇନଗତ ଆବେଦନ ଦାଖଲ କରିବ କି ନାହିଁ, ତାହା ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ।
ଗୋଟିଏ ପଟେ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ଇସ୍ତଫା ଦାବିରେ ବିରୋଧୀଙ୍କ ଚାପ, ଅନ୍ୟପଟେ ସମ୍ବିଧାନ ଓ ନ୍ୟାୟିକ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ CJIଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ—ଏହି ଦୁଇଟି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବେ ଜାତୀୟ ରାଜନୀତିରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇଛି। ତେବେ ଅଭିଯୋଗର ଅନ୍ତିମ ନିଷ୍ପତ୍ତି ରାଜନୈତିକ ବୟାନରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଇନଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ହିଁ ହେବ।