ଇସ୍ରାଏଲରେ କ୍ଷମତା ଦଖଲକୁ ନେଇ ରାଜନୈତିକ ଲଢ଼େଇ ରୋଚକ ମୋଡ଼ ନେଇଛି । ୨୦୨୬ ଅକ୍ଟୋବର ୨୭ରେ ହୋଇଥିବା ନିର୍ବାଚନ ପରେ କୌଣସି ଗୋଷ୍ଠୀ ସ୍ପଷ୍ଟ ବହୁମତ ହାସଲ କରିପାରିନାହିଁ। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭୋଟ ଗଣତିରେ ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ମେଣ୍ଟ ୫୩ଟି ଆସନରେ ଆଗୁଆ ଥିବାବେଳେ ବିରୋଧୀ ଗାଦି ଆଇଜେନକୋଟଙ୍କ ଶିବିର ୪୮ଟି ଆସନରେ ରହିଛି । ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ୬୧ ଆସନର ମ୍ୟାଜିକ୍ ନମ୍ବର କେହି ଛୁଇଁନାହାନ୍ତି । ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ନେତାନ୍ୟାହୁ ପୁଣି କ୍ଷମତାକୁ ଫେରିବେ, ନା ବିରୋଧୀ ଦଳ ମେଣ୍ଟ କରି ସରକାର ଗଢ଼ିବେ—ତାହା ଏବେ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ।
୬୧ ଆସନର ଗଣିତ, କାହା ହାତରେ ଇସ୍ରାଏଲର କ୍ଷମତା?
ଇସ୍ରାଏଲର ରାଜନୀତି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଧ୍ରୁବୀକରଣ, ମେଣ୍ଟ ରାଜନୀତି ଓ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଦେଇ ଗତି କରୁଛି। ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରହିଥିବା ବେଞ୍ଜାମିନ୍ ନେତାନ୍ୟାହୁ ଏବେ ପୁଣି ଥରେ କ୍ଷମତା ହାତରେ ରଖିବା ପାଇଁ ଅଙ୍କକଷା କରୁଛନ୍ତି। ଅନ୍ୟପଟେ ବିରୋଧୀ ଶିବିର ତାଙ୍କୁ କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଇବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରୁଛି। ଇସ୍ରାଏଲର ସଂସଦ କେନେସେଟ୍ରେ ମୋଟ ୧୨୦ଟି ଆସନ ରହିଛି। ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଅତି କମରେ ୬୧ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦଳ ସର୍ବାଧିକ ଆସନ ପାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଦଳଙ୍କ ସହଯୋଗ ବିନା ସରକାର ଗଠନ କରିବା ସହଜ ନୁହେଁ।
ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ରହିଛି କ୍ଷମତାର ରାସ୍ତା
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭୋଟ ଗଣତି ଅନୁସାରେ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ଶାସକ ମେଣ୍ଟ ୫୩ଟି ଆସନ ପାଇବା ଦିଗରେ ରହିଛି। ଏହା ବହୁମତଠାରୁ କମ୍ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାର ଗଠନର ସମ୍ଭାବନା ଶେଷ ହୋଇନାହିଁ।
ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ଲିକୁଡ୍ ପାର୍ଟି ଇସ୍ରାଏଲର ରାଜନୀତିରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଶକ୍ତି। ତାଙ୍କ ମେଣ୍ଟରେ ଡାହାଣପନ୍ଥୀ ଓ ଧାର୍ମିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସମର୍ଥନ ରହିଛି। ଆଗାମୀ ଦିନରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦଳର ସମର୍ଥନ ହାସଲ କରିପାରିଲେ ସେ ପୁଣିଥରେ ସରକାର ଗଠନ କରିପାରନ୍ତି।
ତେବେ ଅକ୍ଟୋବର ୭, ୨୦୨୩ର ହମାସ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା, ସାମରିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଓ ସରକାରଙ୍କ ଜବାବଦେହିତାକୁ ନେଇ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ରହିଛି। ଏହା ସହ ଅଲ୍ଟ୍ରା-ଅର୍ଥୋଡକ୍ସ ଯିହୁଦୀଙ୍କ ସାମରିକ ସେବା ଛାଡ଼ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ରାଜନୈତିକ ବିବାଦର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ।
ଗାଦି ଆଇଜେନକୋଟ: ବିରୋଧୀ ଶିବିରର ବଡ଼ ଚେହେରା
ପୂର୍ବତନ ଇସ୍ରାଏଲୀ ସେନାମୁଖ୍ୟ ଗାଦି ଆଇଜେନକୋଟ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବେ ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ୟାଶାର୍ ଦଳ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ସର୍ଭେରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭୋଟ ଗଣତିରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଶିବିର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନରେ ରହିଛି।
ଆଇଜେନକୋଟଙ୍କ ସାମରିକ ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କ ଭୂମିକା ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଭୋଟରଙ୍କ ନିକଟରେ ଗ୍ରହଣୀୟ କରିଛି। କିନ୍ତୁ କେବଳ ନିଜ ଦଳର ଆସନ ଆଧାରରେ ସରକାର ଗଠନ କରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟମପନ୍ଥୀ ଓ ଡାହାଣପନ୍ଥୀ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ଏକତ୍ର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଏହା ସହ ଆରବ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ସମର୍ଥନ ନେବା ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପରୀକ୍ଷା ହୋଇପାରେ।
ଆରବ ଦଳଙ୍କ ସମର୍ଥନ ହିଁ ହୋଇପାରେ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଫଳାଫଳରେ ଆରବ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ୧୯ଟି ଆସନର ସମ୍ଭାବନା ଦେଖାଯାଉଛି। ଯଦି ଏହି ଆକଳନ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଫଳାଫଳରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ, ତେବେ ସରକାର ଗଠନର ଅଙ୍କକଷାରେ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ।
ଆଇଜେନକୋଟଙ୍କ ବିରୋଧୀ ଶିବିର ୪୮ଟି ଆସନରେ ରହିଥିବାବେଳେ ଆରବ ଦଳଙ୍କ ସମର୍ଥନ ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଆରବ ଦଳଙ୍କ ସହ ମେଣ୍ଟ କରିବାକୁ ନେଇ ଇସ୍ରାଏଲର ଯିହୁଦୀ ରାଜନୈତିକ ଶିବିର ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ରହିଛି। ଏହି କାରଣରୁ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଏକାଠି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାର ଗଠନ ସହଜ ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ନାଫତାଲି ବେନେଟ୍ ଓ ୟେର୍ ଲାପିଡ୍ଙ୍କ ଭୂମିକା କ’ଣ?
ଇସ୍ରାଏଲର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନାଫତାଲି ବେନେଟ୍ ଓ ୟେର୍ ଲାପିଡ୍ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ରାଜନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖନ୍ତି। ଉଭୟେ ପୂର୍ବରୁ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକ ମେଣ୍ଟ ସରକାର ଚଳାଇଥିଲେ। ୨୦୨୬ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ମିଳିତ ରାଜନୈତିକ ମଞ୍ଚରେ ଆସିଥିବାରୁ ଆଗାମୀ ସରକାର ଗଠନରେ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଉପରେ ନଜର ରହିବ।
ବେନେଟ୍ଙ୍କ ଡାହାଣପନ୍ଥୀ ରାଜନୈତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଓ ଲାପିଡ୍ଙ୍କ ଧର୍ମନିରପେକ୍ଷ, ମଧ୍ୟମପନ୍ଥୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କୁ କ୍ଷମତାରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଉଭୟ ଶିବିର ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗର ସମ୍ଭାବନା ରହିପାରେ। ତେବେ ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟରେ କିଏ ନେତୃତ୍ୱ ନେବେ, କେଉଁ ଦଳ କେଉଁ ସର୍ତ୍ତରେ ସମର୍ଥନ ଦେବେ ଏବଂ ଆରବ ଦଳଙ୍କ ଭୂମିକା କ’ଣ ହେବ—ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ହିଁ ନୂଆ ସରକାରର ଭାଗ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବ।
ବେନି ଗାଣ୍ଟଜ୍ ଓ ୟୈର ଗୋଲାନ୍: କେତେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବେ?
ପୂର୍ବତନ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରୀ ବେନି ଗାଣ୍ଟଜ୍ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଇସ୍ରାଏଲର ମଧ୍ୟମପନ୍ଥୀ ରାଜନୀତିର ଏକ ପରିଚିତ ଚେହେରା ରହିଛନ୍ତି। ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କ ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ସହ କାମ କରିବାର ଅଭିଜ୍ଞତା ତାଙ୍କୁ ମେଣ୍ଟ ରାଜନୀତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇପାରେ।
ଅନ୍ୟପଟେ, ଡେମୋକ୍ରାଟ୍ସ ଦଳର ନେତା ୟୈର ଗୋଲାନ୍ ମଧ୍ୟ ବିରୋଧୀ ରାଜନୀତିରେ ଏକ ଚିହ୍ନଟ ଚେହେରା। ଆରବ ଓ ଯିହୁଦୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା ତାଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ।
ତଥାପି, ଏହି ଦୁଇ ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବେ ବୋଲି ଏବେଠାରୁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଆସନ ସଂଖ୍ୟା, ମେଣ୍ଟର ଆଲୋଚନା ଓ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ହିଁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବ।
ନେତାନ୍ୟାହୁଙ୍କ ପୁନରାଗମନ ନା ନୂଆ ମେଣ୍ଟ ସରକାର?
ଇସ୍ରାଏଲର ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥିତି ଏବେ ଦୁଇଟି ସମ୍ଭାବନା ଆଡ଼କୁ ଇଙ୍ଗିତ କରୁଛି। ପ୍ରଥମଟି ହେଉଛି – ନେତାନ୍ୟାହୁ ଅନ୍ୟ ଦଳର ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଡ଼ କରି ପୁଣି ସରକାର ଗଠନ କରିବା। ଦ୍ୱିତୀୟଟି ହେଉଛି – ଆଇଜେନକୋଟଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମେଣ୍ଟ ଗଠନ କରିବା।
ଯଦି ଉଭୟ ପକ୍ଷ ୬୧ ଆସନର ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଡ଼ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ରାଜନୈତିକ ଅଚଳାବସ୍ଥା ଜାରି ରହିପାରେ। ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ଏକ ଜାତୀୟ ଏକତା ସରକାର କିମ୍ବା ଆଉ ଏକ ନିର୍ବାଚନର ସମ୍ଭାବନାକୁ ମଧ୍ୟ ଏଡ଼ାଇ ଦିଆଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ଏବେ ସବୁ ନଜର ମେଣ୍ଟ ରାଜନୀତି ଉପରେ। ଇସ୍ରାଏଲର ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କିଏ ହେବେ, ତାହା କେବଳ ନିର୍ବାଚନରେ କିଏ ଅଧିକ ଆସନ ପାଇଲେ ତାହା ଉପରେ ନୁହେଁ; କିଏ ୬୧ ସାଂସଦଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଯୋଗାଡ଼ କରିପାରିବେ, ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।