ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ତଥା ସମବାୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ ଆଜି ମୁମ୍ବାଇରେ ହିନ୍ଦୀ ଦିବସ ୨୦୨୬ ଏବଂ ଷଷ୍ଠ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସରକାରୀ ଭାଷା ସମ୍ମିଳନୀକୁ ମୁଖ୍ୟ ଅତିଥି ଭାବେ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଅବସରରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଫଡନାଭିସ୍, ଉପ-ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏକନାଥ ସିନ୍ଦେ ଓ ସୁନେତ୍ରା ପାୱାର, କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ରାଷ୍ଟ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ ରାୟ ଓ ଶ୍ରୀ ବନ୍ଦୀ ସଞ୍ଜୟ କୁମାର ଏବଂ ରାଜଭାଷା ବିଭାଗର ସଚିବ ଅଂଶୁଲୀ ଆର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ସମେତ ଅନେକ ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତିଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ।
ହିନ୍ଦୀ ଦିବସ ଏବଂ ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ଅବସରରେ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇ ଅମିତ ଶାହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଏହା ଏକ ବିରଳ ଏବଂ ଶୁଭ ସଂଯୋଗ ଯେ ହିନ୍ଦୀ ଦିବସ ଏବଂ ଗଣେଶ ଚତୁର୍ଥୀ ଏକା ଦିନରେ ପାଳନ କରାଯାଉଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଦୂର କରୁଥିବା ଭଗବାନ ଗଣେଶ ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ପାଇଁ ପଥ ପରିଷ୍କାର କରିବେ ଏବଂ ସେହି ମାର୍ଗରେ ଥିବା ବାଧାଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବେ। ଏହି ଅବସରରେ ଲୋକମାନ୍ୟ ବାଲ ଗଙ୍ଗାଧର ତିଳକଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରି ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଗଣେଶ ଉତ୍ସବର ସାର୍ବଜନୀନ ଉତ୍ସବ ଲୋକମାନ୍ୟ ବାଲ ଗଙ୍ଗାଧର ତିଳକ ମହାରାଜଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୧୮୯୩ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ତିଲକ ମହାରାଜ ଦେଶର ସ୍ପନ୍ଦନକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝିଥିଲେ। ସେ ଗଭୀର ଭାବେ ବୁଝିଥିଲେ ଯେ ଭାରତରେ ସଚେତନତା ଏବଂ ସାଂସ୍କୃତିକ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦ କେବଳ ଏହାର ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଇତିହାସ ମାଧ୍ୟମରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ। ତେଣୁ ସେ ଗଣେଶ ଉତ୍ସବ ଏବଂ ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର, ଏହି ଦୁଇଟି ପର୍ବ ସାରା ଦେଶରେ ପାଳନ ହେବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ଦୁଇଟି ପର୍ବ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଚିନ୍ତାର କାରଣ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ପର୍ବଗୁଡ଼ିକ ମାଧ୍ୟମରେ ତିଲକ ମହାରାଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦେଶପ୍ରେମର ଏକ ବିରାଟ ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ହେଉଛି ପରମ୍ପରା ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଭୂମି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସନ୍ଥ ଅନେକ ରଚନା କରିଥିଲେ ଯାହା ସାରା ଦେଶରେ ଭକ୍ତି ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେଇଥିଲା। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ହେଉଛି ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ଭୂମି, ଯିଏ “ସ୍ୱରାଜ, ସ୍ୱଧର୍ମ ଏବଂ ସ୍ୱଭାଷା”-ଆତ୍ମ-ଶାସନ, ନିଜ ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ନିଜ ଭାଷା, ସ୍ୱରାଜର ମୌଳିକ ଉପାଦାନମାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ପ୍ରଶାସନରେ ମରାଠୀକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇ ସେ ନିଜ ଭାଷାରେ ପରିଭାଷାର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ଭଣ୍ଡାର ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ। ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜ ଏବଂ ହିନ୍ଦବୀ ସ୍ୱରାଜଙ୍କ ଯୁଗରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶାସନର ଆଧାର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଜାରି ରଖିଥିଲା।
ଅମିତ ଶାହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଜି ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦର ତାଲିମ, ଶବ୍ଦ ସଂଯୋଜନା, ହିନ୍ଦୀ ଟାଇପିଙ୍ଗ ଏବଂ ସର୍ଟହ୍ୟାଣ୍ଡରେ ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉଦଘାଟିତ ହୋଇଛି। ଶ୍ରୀ ଶାହ ମଧ୍ୟ ରାଜଭାଷା କୀର୍ତ୍ତି ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ରାଜଭାଷା ଗୌରବ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ଏହି ସମ୍ମାନର ସମସ୍ତ ପ୍ରାପ୍ତକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସେ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆଜି ‘ଶିବ ଆନାଦି ହେ, ଅନନ୍ତ ହେ’, “ଭାରତୀୟ ଜ୍ଞାନ ତନ୍ତ୍ର: ସ୍ରୋଟ ଔର ସ୍ୱରୂପ”, ‘ଅନ୍ଧେରୋଁ ସେ ଉଜାଲୋଁ ତକ୍”, ଜାତୀୟ ଗୀତ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ସରକାରୀ ଭାଷା ବିଭାଗର ପତ୍ରିକା ‘ରାଜଭାଷା ଭାରତୀ’ର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ମାରକୀ ସଂସ୍କରଣ ଏବଂ ‘ବନ୍ଦେ ମାତରମର ୧୫୦ଟି ଅଧ୍ୟାୟ’ ଆଦି ପ୍ରକାଶନ ଉନ୍ମୋଚିତ ହୋଇଛି।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ଏକ ସାଧାରଣ ଗୀତ ନୁହେଁ। ତୀବ୍ର ଔପନିବେଶିକ ପରାଧୀନତା ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ଚେତନାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଏହା ବଙ୍କିମ ଚନ୍ଦ୍ର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ମହାନ ପ୍ରୟାସ ଥିଲା। ନିଜ କବିତା ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଭାରତର ନିଦ୍ରିତ ଚେତନାକୁ ଦୋହଲାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ। “ଆନନ୍ଦମଠ” ରେ ଲିଖିତ ତାଙ୍କର ଗୀତ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଘୋଷଣାନାମାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା। “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ର ଆହ୍ୱାନ ମାଧ୍ୟମରେ, ବଙ୍କିମ ଚନ୍ଦ୍ର କେବଳ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ଏକ ଗଭୀର ଉତ୍କଣ୍ଠା ଏବଂ ତୀବ୍ର ଇଚ୍ଛାକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିନଥିଲେ, ବରଂ ଭାରତର ସାଂସ୍କୃତିକ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦର ମୂଳଦୁଆ ମଧ୍ୟ ରଖିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” ପରେ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ସଂସଦକୁ ପ୍ରାୟ ୮୦ ବର୍ଷ ଲାଗିଲା। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ନେତା ଯିଏ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ପୁଣି ଥରେ “ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍” କୁ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପରେ ଏବଂ ଏହାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୌରବ ସହିତ ଗାଇବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ।
ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜୀ ମହାରାଜଙ୍କ ଭୂମିରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିବା ହିନ୍ଦୀ ଦିବସ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ସରକାରୀ ଭାଷା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ଯାତ୍ରାକୁ ଆଗକୁ ନେଇଯିବ। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ବହୁଭାଷୀ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରି ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ମରାଠୀକୁ ଏଠାରେ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ଏହା ହେବା ଉଚିତ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ମରାଠୀକୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ଭାଷାର ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତି। କୋଙ୍କଣୀ, ଗୁଜରାଟୀ, ସିନ୍ଧି, ହିନ୍ଦୀ, କନ୍ନଡ, ୱାର୍ଲି ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ଭାଷା ମଧ୍ୟ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବିକଶିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ସମ୍ମାନ ଏବଂ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ହେଉଛି ସର୍ବାଧିକ ବହୁଭାଷୀ ରାଜ୍ୟ। ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରଶାସନରେ ଏକ ସମାବେଶୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିବାରୁ ସେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ଉପମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଉକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ତଥା ସମବାୟ ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ, “ଯଦି ମୁଁ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାର ସମର୍ଥନ ଗ୍ରହଣ କରିନଥାନ୍ତି, ତେବେ ମୁଁ କାଶ୍ମୀର, ଆସାମ ଏବଂ କେରଳର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗାଁର ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ଭୂଦାନ ଏବଂ ଗ୍ରାମଦାନର ବୈପ୍ଳବିକ ବାର୍ତ୍ତା ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିନଥାନ୍ତି। ଯଦି ମୁଁ ଅନ୍ୟ ଭାଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥାନ୍ତି, ତା “ହେଲେ ମୁଁ ଗାଁରେ ଆଦୌ କାମ କରିପାରିନଥାନ୍ତି। ଏହା ସରକାରୀ ଭାଷା ଥିଲା ଯାହା ମୋତେ ଶିଖାଇଥିଲା ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାମ ସହିତ କିପରି ଯୋଗାଯୋଗ କରାଯିବ। “ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଭାଷା ସହିତ ସରକାରୀ ଭାଷାର ଏହି ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି କାରଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଷା ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ଭାରତର ଦୈନନ୍ଦିନ ବକ୍ତବ୍ୟର ଅଂଶବିଶେଷ ହୋଇ ରହିଛି ଏବଂ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ପାରସ୍ପରିକ ଭାବ ବିନିମୟରେ ରହିଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସେ ନିଜେ ଗୁଜରାଟରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ହିନ୍ଦୀ ନୁହେଁ ବରଂ ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷା କୁହାଯାଏ। ତେବେ, ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ କାମ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କୁ ସାରା ଦେଶରେ କାମ କରିବାରେ କୌଣସି ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିନଥିଲା, କାରଣ ସେ ହିନ୍ଦୀ ବୁଝନ୍ତି ଏବଂ କହିପାରନ୍ତି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହି ସରକାରୀ ଭାଷା ତାଙ୍କୁ ସାରା ଦେଶରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ବିପୁଳ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲା।
ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ହେଉଛି ବୀର ସାବରକରଙ୍କ ଭୂମି। ସାବରକର ତାଙ୍କ ସମୟର ସବୁଠାରୁ ବିଦ୍ୱାନ ଭାଷା ବିଜ୍ଞାନୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ। ସେ ଅନେକ ଶବ୍ଦ ଉଦ୍ଭାବନ କରିଥିଲେ ଯାହା ପୂର୍ବରୁ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ନଥିଲା। ଏହି ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ମରାଠୀ, ସରକାରୀ ଭାଷା ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ସହଜରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ତିଲକଙ୍କ ଲେଖାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଆତ୍ମସାତ କରି ମରାଠୀ ଭାଷାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ‘ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ-ସିନ୍ଧୁ “ଅନଲାଇନ ଶବ୍ଦକୋଷରେ ସେ ଯେଉଁସବୁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଶୋଧନ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗ୍ରହଣ କରି ସରକାରୀ ଭାଷା ବିଭାଗ ବୀର ସାବରକରଙ୍କୁ ସମ୍ମାନିତ କରିଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ୧୯୪୯ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ ସମ୍ବିଧାନର ନିର୍ମାତାମାନେ ଜାଣିଶୁଣି ଏବଂ ଚିନ୍ତାଶୀଳତାର ସହ ହିନ୍ଦୀକୁ ସରକାରୀ ଭାଷା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଲାଗି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେବା ପରଠାରୁ ସରକାରୀ ଭାଷା ବିଭାଗ ଅନେକ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ ହାସଲ କରିଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା ନୀତି ମାଧ୍ୟମରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାରେ ମାତୃଭାଷା ଶିଖିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଛନ୍ତି। କୌଣସି ଶିଶୁ ନିଜ ମାତୃଭାଷା ନ ଶିଖିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟକ୍ତି ଭାବରେ ବିକଶିତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ କାରଣ ଜଣେ ମା ‘ଙ୍କ ସ୍ନେହ ଏବଂ ଭଉଣୀ କିମ୍ବା ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରେମକୁ ମାତୃଭାଷା ବିନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ବୁଝାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ଭୂମି, ଭାଷା, ବିଶ୍ୱାସ, ପରମ୍ପରା, ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ସମ୍ଭବ। ତେଣୁ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାରେ ମାତୃଭାଷାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଛନ୍ତି।
ଅମିତ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁ ତା ‘ର ମାତୃଭାଷା ଶିଖିବା ପରେ ହିଁ ପ୍ରଗତି କରିପାରିବ। ଚିନ୍ତା କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାତୃଭାଷାରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଚିନ୍ତା କରନ୍ତି, ବିଶ୍ଳେଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି, ମାତୃଭାଷାରେ ଏପରି କରିବା ଦ୍ୱାରା ଉନ୍ନତ ଚିନ୍ତାଧାରା, ଉନ୍ନତ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥାଏ। ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ଏହା ସହିତ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଶିଖିବା ମଧ୍ୟ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରିଛନ୍ତି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଶିକ୍ଷାକୁ ବିରୋଧ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ସେମାନେ କେତେ ଗୁରୁତର ଭୁଲ କରୁଛନ୍ତି। ପିଲାମାନେ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଶିଖିବା ଉଚିତ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଶିଖିବା ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଯେ ଏକ ଶିଶୁ ସ୍ୱୟଂକ୍ରିୟ ଭାବେ “ଏକ ଭାରତ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭାରତ” ଲକ୍ଷ୍ୟ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯିବ। ନିଜ ମାତୃଭାଷା ଶିଖିବା ସହିତ, ଯଦି ପିଲାମାନେ ଅନ୍ୟ ଏକ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଶିଖନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ସ୍ୱୟଂକ୍ରିୟ ଭାବେ ନିଜ ଭାରତୀୟ ପରିଚୟ ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯିବେ ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତାଧାରାରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଭାରତ ପ୍ରତି ସମର୍ପିତ ପ୍ରକୃତ ନାଗରିକ ହୋଇପାରିବେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସରକାର ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଷାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ୨୦୧୯ରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା ଯେ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସରକାରୀ ଭାଷା ସମ୍ମିଳନୀ କେବଳ ଦିଲ୍ଲୀରେ ସୀମିତ ରହିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ଆୟୋଜିତ ହେବ। ସେବେଠୁ, ଆଜିର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଷଷ୍ଠ ସମ୍ମିଳନୀକୁ ଚିହ୍ନିତ କରେ । ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ୨୦୧୯ ମସିହାରୁ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାଷା କମିଟିର ରିପୋର୍ଟର ଚାରୋଟି ଖଣ୍ଡ ମାନ୍ୟବର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ନିକଟରେ ଦାଖଲ କରାଯାଇଛି। ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋଟ ୧୩ଟି ଖଣ୍ଡ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି, ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ୪ଟି ମୋଦୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ହୋଇଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ କୌଣସି ପ୍ରମୁଖ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମଞ୍ଚ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେଶକୁ ଯାତ୍ରା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଭାଷଣ ଦେଇଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ସେ ସରକାରୀ ଭାଷା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ କଥା ହୋଇଛନ୍ତି। ପ୍ରମୁଖ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଦେଶର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିଦେଶୀ ଭାଷା ପରିବର୍ତ୍ତେ ନିଜ ଭାଷାରେ କହିବା ଶୁଣିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ଗର୍ବରେ ଭରିଦିଏ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ଅନେକ ଦେଶର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ସରକାରୀ ଭାଷାର ଶିକ୍ଷାଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ସୁଗମ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ୫ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ତାଲିମ ଦିଆଯାଇଛି। ଏଆଇ ଆଧାରିତ “କଣ୍ଠସ୍ଥ ୨.୦” ପ୍ଲାଟଫର୍ମକୁ ବିଦେଶୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଖୋଲାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ୫୦ ନିୟୁତରୁ ଅଧିକ ଶବ୍ଦ ରହିଛି।
ଶ୍ରୀ ଶାହ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଲୀଲା ରାଜଭାଷା ଏବଂ ଲୀଲା ପ୍ରବାହ (ଲୀଲା-ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ଭାଷା ଶିଖନ୍ତୁ) ବହୁତ ଭଲ ଫଳାଫଳ ଦେଇଛି। “ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ-ସିନ୍ଧୁ” ଅଭିଧାନ, ଯାହା ୫୧,୦୦୦ ଶବ୍ଦରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ବର୍ତ୍ତମାନ ୮,୦୦,୦୦୦ ଶବ୍ଦକୁ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ୫୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଶବ୍ଦକୁ “ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ-ସିନ୍ଧୁ” ରେ ସାମିଲ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ହିନ୍ଦୀକୁ ଅଧିକ ନମନୀୟ ଏବଂ ଅନୁକୂଳ କରିଛି। ୨୦୨୯ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଏହି ଶବ୍ଦକୋଷ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ଶବ୍ଦକୋଷରେ ପରିଣତ ହେବ ବୋଲି ସେ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଯେଉଁଠି ହିନ୍ଦୀରେ ବ୍ୟବଧାନ ରହିଛି ଏବଂ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଧାରଣା ପାଇଁ କୌଣସି ଶବ୍ଦ ନାହିଁ, ସେଠାରେ ସରକାରୀ ଭାଷାକୁ ଅଧିକ ନମନୀୟ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ୫୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଶବ୍ଦ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ତାମିଲ, ତେଲୁଗୁ, ମରାଠୀ, ଗୁଜରାଟୀ, ବଙ୍ଗଳା, ଓଡ଼ିଆ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାଷା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଷାର ୫୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଶବ୍ଦକୁ “ହିନ୍ଦୀ ଶବ୍ଦ-ସିନ୍ଧୁ” ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ସରକାରୀ ଭାଷା ବିଭାଗ “ଭାରତୀ-ବହୁଭାଷୀ ଅନୁବାଦ ସାରଥି” ବିକଶିତ କରିଛି ଏବଂ “ଭାରତୀୟ ଭାଷା ବିଭାଗ” ର ମଧ୍ୟ ଶୁଭାରମ୍ଭ କରିଛି ।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସରକାର ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ ଶାସନ ଏବଂ ବିଜ୍ଞାନର ଭାଷା କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ସାହିତ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି ଏବଂ ଏକ ବିଶାଳ ସାମୂହିକ ଭାଷାଗତ ସମ୍ବଳ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ସଂଯୋଗ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି। ଜେ. ଇ. ଇ. ହେଉ, ଏନ୍. ଇ. ଇ. ଟି. ହେଉ, କିମ୍ବା ସ୍ନାତକ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ହେଉ, ଏବେ ଏହି ପରୀକ୍ଷାଗୁଡ଼ିକ ୧୩ଟି ଭାଷାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି।
ଅମିତ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସେ କହିବାକୁ ଚାହିଁବେ ଯେ ଗୋଟିଏ ପିଲା କେବଳ ନିଜ ମାତୃଭାଷା ଜରିଆରେ ହିଁ ଭାରତକୁ ପ୍ରକୃତରେ ବୁଝିପାରିବ। ଯଦି ପିଲାଟି କୌଣସି ବିଦେଶୀ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, ତେବେ ଏହାକୁ ଭୁଲ ବୁଝିବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି। ତେଣୁ ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ମତଭେଦକୁ ଅଲଗା କରି ଭାରତୀୟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଚାର ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଲାଲକିଲ୍ଲାର ପ୍ରାଚୀରରୁ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଯେଉଁ ‘ପଞ୍ଚ ପ୍ରାଣ ’ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ହେଉଛି ଭାରତକୁ ଦାସତ୍ୱ ମାନସିକତାରୁ ମୁକ୍ତ କରିବାର ସଂକଳ୍ପ।
କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଭାଷା କଥା ଆସେ, ଗୁରୁଦେବ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋରଙ୍କ ଠାରୁ ବଡ଼ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଆଉ କେହି ହୋଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସେ କହିଥିଲେ, “ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଶିତ ଶହେ-ପାଖୁଡା ବିଶିଷ୍ଟ ପଦ୍ମ ଭଳି, ଯାହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଖୁଡା ଆମ ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥାଏ। ଗୋଟିଏ ପାଖୁଡା ନଷ୍ଟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପଦ୍ମର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ। ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ନିଜ ନିଜ ପ୍ରଦେଶରେ ରାଣୀ ଭାବେ ରହିବା ଉଚିତ, ଯେତେବେଳେ କି ହିନ୍ଦୀ, ଏହି ସମସ୍ତ ଭାଷା ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରତ୍ନ ଭାବେ, ଏହି ଶହେ-ପାଖୁଡା ବିଶିଷ୍ଟ ପଦ୍ମର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଚାଲିଛି।” ଅମିତ ଶାହ କହିଥିଲେ ଯେ କବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଟାଗୋର ଗଭୀର ଚିନ୍ତାଧାରା ପରେ ଏହି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଭାରତର ଭାଷାଗୁଡ଼ିକ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସ୍ୱର ହୋଇଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଗୀତ ଗୋଟିଏ, ଦେଶପ୍ରେମର ଗୀତ ଗୋଟିଏ ଏବଂ ଆମ ସଂସ୍କୃତିର ଗୀତ ଗୋଟିଏ। ଅନେକ ଭାଷା ରଖିବାରେ କୌଣସି ଆପତ୍ତି ନାହିଁ। ଏହି ଭାରତୀୟ ଭାବନା ହିଁ ରହିବା ଉଚିତ। ଅନେକ ଉପଭାଷା ଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଭାରତର ସ୍ୱର ଏକ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ।