ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ରୁଷରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟକୁ ନେଇ ଭାରତ ଏବଂ ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ପୁଣି ଥରେ ମତଭେଦ ଦେଖାଦେଉଛି। ଆମେରିକାର ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ରୁଷ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପାଇଁ ଭାରତକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଛାଡ ଏବଂ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ତୁରନ୍ତ ସମାପ୍ତ କରିବା ଉପରେ କହିଛନ୍ତି। ମାତ୍ର ଏହାକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଛି ଭାରତ । ଶକ୍ତି ନୀତିରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଭାରତର, କୌଣସି ବିଦେଶୀ ଶକ୍ତିର ନୁହେଁ ବୋଲି ଦୃଢୋକ୍ତି କରିଛି । ଆମେରିକୀୟ ସେନେଟ୍ ବୈଦେଶିକ ସମ୍ପର୍କ କମିଟି ସମ୍ମୁଖରେ ଏକ ଶୁଣାଣି ସମୟରେ, ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଶାସନ ଭାରତ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ରୁଷରୁ ତେଲ ଆମଦାନୀ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଉଥିବା ସମସ୍ତ ବିଶେଷ ଛାଡ ଏବଂ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଛାଡକୁ ଶୀଘ୍ର ସମାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।
ରୁବିଓଙ୍କ ବକ୍ତବ୍ୟ ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଭାରତର ଶକ୍ତି ନୀତି ଉପରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶମାନଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ବାରମ୍ବାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇଛି। ଏହା ଭାରତ-ଆମେରିକା ସମ୍ପର୍କରେ ପୁଣି ଥରେ ଏକ ପୁରୁଣା ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଫେବୃଆରୀ 2012 ରେ ରୁଷ ୟୁକ୍ରେନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ, ଆମେରିକା ଏବଂ ଏହାର ସହଯୋଗୀମାନେ ରୁଷ ଉପରେ ଅନେକ ଆର୍ଥିକ କଟକଣା ଲଗାଇଥିଲେ। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ରିହାତି ହାରରେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ରୁଷ ତୈଳ କ୍ରୟକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ, ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ସେମାନେ ଏହାକୁ ଅନେକ ଥର ସ୍ୱୀକାର ମଧ୍ୟ କରିଥିଲେ।
ଭାରତ ଦେଇ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ରୁଷୀୟ ତୈଳର ନିରନ୍ତର ପ୍ରବାହ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶକ୍ତି ମୂଲ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲା। ଏହା ତୈଳ ଯୋଗାଣକୁ ବଜାୟ ରଖିଥିବା ବେଳେ, ରୁଷକୁ ବଜାର ମୂଲ୍ୟ ତଳେ ବିକ୍ରୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା, ଯାହା ଏହାର ରାଜସ୍ୱକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା।
ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଦିନଗୁଡ଼ିକରେ, ଆମେରିକା ପୁଣି ଥରେ ରୁଷୀୟ ତୈଳ ଉପରେ କଠୋର ମନୋଭାବ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ୱାଶିଂଟନ ଲଗାତାର ଦାବି କରିଛି ଯେ ସେ ଭାରତଠାରୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଇଛି ଯେ ସେ ଅତିରିକ୍ତ ରୁଷୀୟ ତୈଳ କ୍ରୟ କରିବାରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବ। ତଥାପି, ଭାରତ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛି ଯେ ଶକ୍ତି କ୍ରୟ ସହିତ ଜଡିତ ସମସ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ନିଆଯାଇଥାଏ। ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ କହିଛି ଯେ ଦେଶର ବର୍ଦ୍ଧିତ ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ଏହାର ପ୍ରାଥମିକ ଦାୟିତ୍ୱ।
ଭାରତୀୟ ନୀତି ବିଶେଷଜ୍ଞ ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷକମାନେ ଆମେରିକାର ମନୋଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଉଛନ୍ତି। ସେମାନେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶା କରାଯାଉଥିଲା, ସେତେବେଳେ ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ରୁଷୀୟ ତୈଳ କ୍ରୟକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରକୁ ସ୍ଥିର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଭାବରେ ପ୍ରଚାର କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ, ସେହି ସମାନ କ୍ରୟ ଆମେରିକା ପାଇଁ ଏକ କୂଟନୈତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ପାଲଟିଛି।
ଗତ ସପ୍ତାହରେ, ମାର୍କୋ ରୁବିଓ ନିଜେ କହିଥିଲେ ଯେ ରୁଷ ଉପରେ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା କଟକଣା ଭାରତ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଏହି ବିବୃତ୍ତିକୁ ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ରୁଷ ଉପରେ ଚାପ ଏବଂ ଭାରତ ସହିତ ଏହାର ରଣନୈତିକ ସହଭାଗୀତା ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବାର ଏକ ପ୍ରୟାସ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇଥିଲା।
ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିବାଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି । ଭାରତ ତାର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ କେଉଁଠାରୁ ତେଲ କିଣିବ ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାର ଆମେରିକାର ରହିବା ଉଚିତ କି? ଆମେରିକା ଯୁକ୍ତି କରେ ଯେ ରୁଷ ତେଲରୁ ହେଉଥିବା ଆୟ ରୁଷର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା କରେ। ତେଣୁ, ରୁଷର ଆୟ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଶକ୍ତି କ୍ରୟ ଉପରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚାପ ଆବଶ୍ୟକ। ଆମେରିକୀୟ ଅଧିକାରୀମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ମିତ୍ରମାନେ ରୁଷର ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷମତାକୁ ସୀମିତ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଭାରତ ବଜାୟ ରଖେ ଯେ ଏହା ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯାହାର ଜନସଂଖ୍ୟା 1.4 ବିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଚୁର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ଅଛି। ତେଣୁ, ସୁଲଭ ଏବଂ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ଶକ୍ତି ଯୋଗାଇବା ଏହାର ଅର୍ଥନୈତିକ ଏବଂ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଥମିକତାର ଏକ ଅଂଶ। ଭାରତୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ନିରନ୍ତର “ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା” ନୀତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛି। ଭାରତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଯେ କୌଣସି ବିଦେଶୀ ଶକ୍ତିର ଦେଶ କିପରି ଏବଂ କେଉଁଠାରେ ତାର ଶକ୍ତି ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବ ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର ଅଧିକାର ରହିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ଏହି ବିତର୍କରେ ଚୀନ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ ବାରମ୍ବାର ଉଠାଯାଉଛି। ଅନେକ ଭାରତୀୟ ବିଶ୍ଳେଷକ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚୀନ୍ ରୁଷିଆନ୍ ଶକ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କ୍ରେତା ରହିଛି, କିନ୍ତୁ ଆମେରିକା ଏହା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସତର୍କ ଥିବା ଦେଖାଯାଉଛି।
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଚୀନ୍ ର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ଏହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଆମେରିକାକୁ ତା ବିରୁଦ୍ଧରେ କଠୋର ପଦକ୍ଷେପ ନେବାରୁ ନିବୃତ୍ତ ରଖିଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଭାରତରେ ଏକ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି ଯେ ନିୟମ ଏବଂ ଚାପ ସମସ୍ତ ଦେଶ ପାଇଁ ସମାନ ଭାବରେ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ ନାହିଁ, ବରଂ ରଣନୈତିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅନୁଯାୟୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଏ।
ଭାରତ ପାଇଁ, ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଆଉ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଏହାକୁ ଏକ ଉଦୀୟମାନ ବିଶ୍ୱ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ବୈଦେଶିକ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ ନୀତି ବଜାୟ ରଖିବାର କ୍ଷମତାର ପରୀକ୍ଷା ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି। ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଭାରତ ଆମେରିକା ସହିତ ଦୃଢ଼ ସମ୍ପର୍କ ବଜାୟ ରଖି ତାର ରଣନୈତିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି। ତେଣୁ, ଆମେରିକା ରୁଷିଆନ୍ ତୈଳ ଉପରେ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହିତ, ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ରୁଷିଆ-ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭରୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମାନ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବ।