ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି: ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖ ଏବଂ ସୁଖ ଅନୁଭବ କରେ। ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିର ୧୩ ତମ ଅଧ୍ୟାୟରେ ମଣିଷର ସେହି ଅଭ୍ୟାସ ବିଷୟରେ କହିଛନ୍ତି, ଯେଉଁ କାରଣରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ରହିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଏହା ହେଉଛି ମାନବ ଜୀବନର ସମସ୍ୟାର ମୂଳ, ଯିଏ ଏହାକୁ ପରାସ୍ତ କରେ, ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସୁଖର ଭାବନା କମିଯାଏ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ ପଟେ, ଯଦି ଏହି ଜିନିଷ ବ୍ୟକ୍ତି ଉପରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇଥାଏ, ସଫଳତା ବହୁ ଦୂରକୁ ଚାଲିଯାଏ। ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା କେଉଁ ଜିନିଷ ଚାଣକ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ଅସୁବିଧାର କାରଣ ହୋଇଥାଏ।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ଶ୍ଳୋକ ମାଧ୍ୟମରେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ମୂଳ କାରଣ ହେଉଛି ତାଙ୍କ ମନ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିର ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ନଥାଏ, ତେବେ ସେ କଦାପି ଖୁସି ଏବଂ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ମନର ଚଞ୍ଚଳତା ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଦୁନିଆର ସମସ୍ତ ଆରାମ ଏବଂ ସୁବିଧା ସତ୍ତ୍ୱେ ଅସୁବିଧାରେ ପକାଇଥାଏ। ଏହିପରି ଲୋକମାନଙ୍କର ହେଉଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ଚାଣକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ମନ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ନାହିଁ, ସେମାନେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ କିମ୍ବା ଏକାକୀ ଖୁସି ନୁହଁନ୍ତି।
ଏହିପରି ଲୋକମାନେ କଦାପି ଖୁସି ରହନ୍ତି ନାହିଁ:
ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଯିଏ ନିଜ ମନ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇଛି, ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ଦେଇଥାଏ। କାରଣ ସେ ଲୋକଙ୍କ ସଫଳତା ପାଇଁ ଇର୍ଷା କରନ୍ତି, ଯେଉଁଥିପାଇଁ ସେ କେବେ ଖୁସି ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ। ଏହିପରି ଲୋକମାନେ କାମ କରିବା ଭଳି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ବିଫଳତାର ନିକଟତର ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ, ଏକାକୀତା ତାଙ୍କୁ ଭିତରକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଏକାକୀ ରହିବା ପରେ, ସେହି ବ୍ୟକ୍ତି ଅନୁଭବ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରେ ଯେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ତାଙ୍କ ବିପକ୍ଷରେ ଅଛି।
ଯଦି ଆପଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତେବେ ଏହି କାମ କରନ୍ତୁ:
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯିଏ ପ୍ରତାରଣା ଏବଂ ଖରାପ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲିପ୍ତ ଥାଏ ସେ ମା ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦ ପାଏ ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ହୁଏ। ଜଣଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ, ଭଲ ବନ୍ଧୁ, ଅନୁଶାସନ, ମନ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରହିବା ଉଚିତ୍। ଏବଂ ଯାହା ମିଳୁଛି, ତାହା ଯଥେଷ୍ଟ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରିବା ଉଚିତ। ଏହି ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ହେତୁ, ଆପଣ କେବଳ ଧନ ପାଇବ ନାହିଁ, ସମାଜରେ ଆପଣଙ୍କର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମଧ୍ୟ ବଢିବ।