ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି: ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ଜଣେ ସଫଳ ବ୍ୟକ୍ତି ସର୍ବଦା ସତର୍କ ଏବଂ ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ୍। ସଫଳ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବେଳେବେଳେ ଜଣାଶୁଣା ଏବଂ ଅଜ୍ଞାତ ଶତ୍ରୁମାନେ ଥା’ନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସର୍ବଦା ସୁଯୋଗ ଖୋଜନ୍ତି ଏବଂ ସୁଯୋଗ ପାଇବା ମାତ୍ରେ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି। ତେଣୁ ସାବଧାନ ହେବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ସଫଳ ହେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ। ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ଭାରତର ସର୍ବୋତ୍ତମ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଆନ୍ତି। ଚାଣକ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟକୁ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୈନଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଜୀବନକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତି ସହିତ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ, ସମାଜବିଜ୍ଞାନ, ସାମରିକ ବିଜ୍ଞାନ, କୂଟନୀତି ଏବଂ ଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ ଭଲ ଜ୍ଞାନ ରଖିଥିଲେ।
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୁହାଯାଇଥିବା ଜିନିଷଗୁଡ଼ିକ ଚାଣକ୍ୟ ନିତୀରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଆଜି ବି ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକ ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତି। ଏହାର କାରଣ ହେଉଛି ଆଜିର ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଅଟେ। ଚାଣକ୍ୟ ନୀତିରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଜୀବନରେ ସଫଳ ହେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। ସଫଳତା ପାଇବା ପାଇଁ ଜଣେ ନିରନ୍ତର ପରିଶ୍ରମ କରେ। କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ସହିତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରେ। ସଫଳତାର ଏହି ଯାତ୍ରାରେ, ବ୍ୟକ୍ତିର ଜଣାଶୁଣା କିମ୍ବା ଅଜ୍ଞାତ ଶତ୍ରୁମାନେ ମଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି।
ଯୁଦ୍ଧ ବିନା ଏହି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କୁ କିପରି ପରାସ୍ତ କରାଯାଇପାରିବ, ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା-
୧- ନିଜର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରନ୍ତୁ: ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି କୁହନ୍ତି ଯେ, ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ଦୁର୍ବଳ ହେବାକୁ ସର୍ବଦା ଅପେକ୍ଷା କରେ। ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଅ, ଶତ୍ରୁ ତୁମକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ। ଶତ୍ରୁ ଯେଉଁଭଳି ବି ହେଉ, ଯଦି ତୁମେ ତୁମର ପ୍ରତିଭା, କୌଶଳ ଏବଂ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବ, ତେବେ ଶତ୍ରୁ କଦାପି କ୍ଷତି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ ନାହିଁ।
୨– ଖରାପ ଅଭ୍ୟାସଠାରୁ ଦୂରରେ ରୁହନ୍ତୁ: ଚାଣକ୍ୟ ନୀତି କୁହନ୍ତି ଯେ, ନିଜକୁ ଖରାପ ଅଭ୍ୟାସରୁ ଦୂରେଇ ରଖିବା ଉଚିତ ଯାହା ଦ୍ଵାରା ଶତ୍ରୁ କଦାପି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ। ତାହା ହେଉଛି, ଜଣେ ଖରାପ ଗୁଣ ଠାରୁ ଦୂରରେ ରହିବା ଉଚିତ୍। ଚାଣକ୍ୟଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ଖରାପ ଗୁଣ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିର ପ୍ରତିଭାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ, ବେଳେବେଳେ ଏହି ଖରାପ ଗୁଣ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ। ଯେତେବେଳେ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଶତ୍ରୁମାନେ ସକ୍ରିୟ ହୋଇ କ୍ଷତି ଘଟାନ୍ତି।