ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର କେନ୍ଦ୍ର ହୋଇ ରହିଥିବା ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ କ’ଣ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଯାଉଛି? ଆମେରିକାର କଠୋର ଶୁଳ୍କ ନୀତି, ଆର୍ଥିକ ଚାପ ଏବଂ ମନମୁଖୀ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଚଳିତ ଅନେକ ଦେଶ ଏବେ ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ନୂତନ ଉପାୟ ଖୋଜୁଛନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ BRICS ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ମୁଦ୍ରା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ହଇଚଇ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି: ଯଦି BRICS ନିଜସ୍ୱ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ କରେ, ତେବେ କ’ଣ ଡଲାରର ଶକ୍ତି ପ୍ରକୃତରେ ଦୁର୍ବଳ ହେବ?
ଡଲାର କାହିଁକି ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମୁଦ୍ରା?:
ଆଜି ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ମୁଦ୍ରା। ଏହା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ହେଉ କିମ୍ବା ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚୁକ୍ତି, ଅଧିକାଂଶ କାରବାର ଡଲାରରେ ପରିଚାଳିତ ହୁଏ। ଏହା ଡଲାରକୁ କେବଳ ଏକ ମୁଦ୍ରା ନୁହେଁ ବରଂ ଆମେରିକାର ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅସ୍ତ୍ର କରିଛି। ଅନେକ ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କିମ୍ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବରେ ଡଲାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ।
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ନୀତି କାହିଁକି ଚିନ୍ତା ବୃଦ୍ଧି କରିଛି?
ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେବା ପରେ ଆମେରିକାର ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତିକୁ ଆହୁରି କଠୋର ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଛି। ଭାରୀ ଶୁଳ୍କ, ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଏବଂ ଚାପ ରାଜନୀତି ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ଦେଶ କ୍ଷତି ସହିଛନ୍ତି। ଭାରତ, ବ୍ରାଜିଲ ଏବଂ ଚୀନ୍ ଭଳି ଦେଶ ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ ଉତ୍ତେଜନାର ନିରନ୍ତର ରିପୋର୍ଟ ଆସିଛି। ଏହା ଅନେକ ଦେଶଙ୍କୁ ଡଲାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିପାରିବ କି ନାହିଁ ତାହା ବିଚାର କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିଛି।
ବ୍ରିକ୍ସ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କାହିଁକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ?
ବ୍ରିକ୍ସରେ ବ୍ରାଜିଲ, ରୁଷ, ଭାରତ, ଚୀନ୍ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ୱର କିଛି ବୃହତ ଜନସଂଖ୍ୟା ଏବଂ ଦ୍ରୁତତମ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତିର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରନ୍ତି। ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ନିରନ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେମାନେ ଆମେରିକାର ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପକୁ ଏଡାଇବା ପାଇଁ ପାରସ୍ପରିକ କାରବାର ପାଇଁ ଏକ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଚାହାଁନ୍ତି।
ବ୍ରିକ୍ସ ସାଧାରଣ ମୁଦ୍ରାର ଧାରଣା କେଉଁଠାରୁ ଆସିଥିଲା?
ବ୍ରିକ୍ସ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ପାରସ୍ପରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ପାଇଁ ଏକ ସାଧାରଣ ମୁଦ୍ରା କିମ୍ବା ଦେୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି କରିବା ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଆସୁଛନ୍ତି। ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଡଲାର ଏବଂ ୟୁରୋ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ଭରଶୀଳତା ହ୍ରାସ କରିବା। ଯଦି କୌଣସି ଦେଶ ଆମେରିକାର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ, ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥନୀତି ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ। ଏକ ବ୍ରିକ୍ସ ମୁଦ୍ରା ଏହି ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବ।
ଏକ ନୂତନ ମୁଦ୍ରା କ’ଣ ଲାଭ ଆଣିପାରିବ?
ଯଦି ବ୍ରିକ୍ସ ନିଜସ୍ୱ ମୁଦ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରେ, ତେବେ ସୀମାପାର କାରବାର ସହଜ ଏବଂ ଶସ୍ତା ହୋଇପାରେ। ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ବ୍ଲକଚେନ୍ ଭଳି ଆଧୁନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବ୍ୟବହାର ପେମେଣ୍ଟକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିପାରିବ। ଏହା BRICS ଦେଶମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣିଜ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି କରିବ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ଉପରେ ଚାପ ହ୍ରାସ କରିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଏହା ଛୋଟ ଏବଂ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ବିକଳ୍ପ ପ୍ରଦାନ କରିପାରିବ।
ଡଲାର ତୁରନ୍ତ ଦୁର୍ବଳ ହେବ କି?
ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ BRICS ମୁଦ୍ରା ପ୍ରଚଳନ ରାତାରାତି ଡଲାରକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବ ନାହିଁ। ଡଲାରର ଶକ୍ତି ଏହାର ବ୍ୟାପକ ବ୍ୟବହାର, ବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ଆମେରିକାର ଅର୍ଥନୀତି ସହିତ ଜଡିତ। ତଥାପି, ଯଦି BRICS ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେମାନଙ୍କର ବାଣିଜ୍ୟରେ ନୂତନ ମୁଦ୍ରାକୁ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତି, ତେବେ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଭାବରେ ଡଲାରର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଧୀର ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାୟକ୍ରମେ ହେବ।
ଆମେରିକା କାହିଁକି ଚିନ୍ତିତ?
ଆମେରିକା ଭୟ କରୁଛି ଯେ, ଯଦି ଅଧିକ ଦେଶ ଡଲାରଠାରୁ ଦୂରେଇ ଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ଏହାର ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ଏହା BRICS ଭଳି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ ସନ୍ଦେହ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖେ। ଡଲାରର ଚାହିଦା ହ୍ରାସ ପାଇବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଆମେରିକାକୁ ମଧ୍ୟ ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାରେ ସତର୍କ ରହିବାକୁ ପଡିବ।