ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହ, ଲୋକସଭା ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ମହାଭିଯୋଗ ନୋଟିସ ଦାଖଲ କରିଛି। ଏହି ନୋଟିସରେ ସାତଟି ପଏଣ୍ଟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି। ଏଥିରେ ବିହାରରେ SIR ପ୍ରକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି, କିଛି ରାଜନୈତିକ ଦଳ ପ୍ରତି ପକ୍ଷପାତିତା ଅଭିଯୋଗ କରାଯାଇଛି ଏବଂ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ଅନେକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଉଦ୍ଧୃତ କରାଯାଇଛି। TMC ସାଂସଦ ସୌଗତ ରାୟ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ପଦରୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୋଟିସ ଦାଖଲ କରାଯାଇଛି।
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମହାଭିଯୋଗ ନୋଟିସରେ ୧୯୩ ଜଣ ସାଂସଦ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ କଂଗ୍ରେସ ସମେତ ଅନେକ ବିରୋଧୀ ଦଳ ସମର୍ଥନ କରିଛନ୍ତି। କାହିଁକି ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ମହାଭିଯୋଗ ନୋଟିସ ଦାଖଲ କରିଛନ୍ତି? ଆସନ୍ତୁ ଜାଣିବା ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ବିରୋଧରେ କ’ଣ ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଛନ୍ତି?
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପଦବୀରୁ ବହିଷ୍କାର ପ୍ରସ୍ତାବିତ ନୋଟିସରେ ୧୯୩ ଜଣ ସାଂସଦ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏକ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ଲୋକସଭାର ୧୩୦ ଜଣ ସାଂସଦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ୬୩ ରୁ ଅଧିକ ସାଂସଦ ନୋଟିସରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଆଜି ସଂସଦର ଗୋଟିଏ ଗୃହରେ ଏହି ନୋଟିସ ଆଗତ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି। ତଥାପି, ଏହା କେଉଁ ଗୃହରେ ଆଗତ ହେବ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଜଣେ ବିରୋଧୀ ନେତା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସାଂସଦମାନେ ନୋଟିସକୁ ନେଇ ବହୁତ ଉତ୍ସାହିତ ଥିଲେ ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ସଂଖ୍ୟା ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁବାର ଅନେକ ସାଂସଦ ଏଥିରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ।
ମହାଭିଯୋଗ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଣିବାର ନିୟମ କ’ଣ?
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରିବା ପାଇଁ ଏକ ନୋଟିସ ପାଇଁ ଲୋକସଭାରେ ଅତି କମରେ ୧୦୦ ଜଣ ସାଂସଦ ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ୫୦ ଜଣ ସାଂସଦଙ୍କ ସ୍ୱାକ୍ଷର ଆବଶ୍ୟକ। ଅନ୍ୟ ଏକ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ବିରୋଧୀ ମେଣ୍ଟ ‘ଇଣ୍ଡିଆ’ର ସମସ୍ତ ଦଳର ସାଂସଦ ନୋଟିସରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି। ଏହା ସହିତ, ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ସାଂସଦମାନେ ମଧ୍ୟ ନୋଟିସରେ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯୋଗ
ଦେଶର ଇତିହାସରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଏପରି ନୋଟିସ ଜାରି କରାଯାଇଛି। ଏକ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ, ନୋଟିସରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଭିଯୋଗ ରହିଛି:
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ସମୟରେ ପକ୍ଷପାତପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଚରଣ; ନିର୍ବାଚନ ଜାଲିଆତିର ତଦନ୍ତରେ ଜାଣିଶୁଣି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବା; ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ ବଡ଼ ପରିମାଣରେ ଭୋଟର ହଟାଇବା; SIR ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକୃତ ଭୋଟରଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର; କେନ୍ଦ୍ରରେ ଶାସକ ଦଳକୁ ଲାଭ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ CECର ପ୍ରୟାସ; ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାର ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ସହିତ ଖରାପ ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗ।
SIR ସହିତ ମମତା ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ସମସ୍ୟା?
ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ସମୟରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ଶାସକ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିକୁ ସହାୟତା କରିବାର ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି, ବିଶେଷକରି ଭୋଟର ତାଲିକାର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଘନ ସଂଶୋଧନ (SIR) ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ। ସେମାନେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା କେନ୍ଦ୍ରରେ ଶାସକ ଦଳକୁ ଲାଭ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ କରାଯାଉଛି। ବିଶେଷକରି ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ SIR ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଏବଂ ତୃଣମୂଳ କଂଗ୍ରେସ ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ମମତା ବାନାର୍ଜୀ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ ଭୋଟରଙ୍କ ନାମ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି।
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା କ’ଣ?
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ କିମ୍ବା ହାଇକୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସହିତ ସମାନ। କେବଳ ପ୍ରମାଣିତ ଖରାପ ଆଚରଣ କିମ୍ବା ଅକ୍ଷମତା ଆଧାରରେ ମହାଭିଯୋଗ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇପାରିବ। CECଙ୍କୁ ହଟାଇବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ସଂସଦର ଯେକୌଣସି ଗୃହରେ ଆଗତ କରାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ଏହାକୁ ପାସ୍ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ବହୁମତ ଆବଶ୍ୟକ: ଗୃହର ମୋଟ ସଦସ୍ୟଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ଏବଂ ଉପସ୍ଥିତ ଏବଂ ଭୋଟ ଦେଉଥିବା ସଦସ୍ୟଙ୍କ ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ବହୁମତ।
ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନର ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କ ନିଯୁକ୍ତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ, ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ପରି ଏବଂ ସମାନ ଆଧାରରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ପଦରୁ ହଟାଇ ପାରିବେ। ବିଚାରପତି (ଅନୁସନ୍ଧାନ) ଆଇନ, ୧୯୬୮ ଅନୁଯାୟୀ, ଯଦି ସଂସଦର ଉଭୟ ଗୃହରେ ଗୋଟିଏ ଦିନରେ ପ୍ରସ୍ତାବର ନୋଟିସ୍ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ଉଭୟ ଗୃହ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ ନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି କମିଟି ଗଠନ କରାଯିବ ନାହିଁ। ଉଭୟ ଗୃହରେ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେବା ପରେ, ଲୋକସଭାର ବାଚସ୍ପତି ଏବଂ ରାଜ୍ୟସଭାର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମିଳିତ ଭାବରେ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରିବେ। ଏହି କମିଟିରେ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି କିମ୍ବା ଜଣେ ବିଚାରପତି, ୨୫ ଟି ହାଇକୋର୍ଟ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଏବଂ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଆଇନଜୀବି ରହିବେ। କମିଟିର କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥା କୋର୍ଟ ପରି, ସାକ୍ଷୀ ଏବଂ ଅଭିଯୁକ୍ତଙ୍କୁ ଜେରା କରାଯିବ। ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନରଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କମିଟି ସମ୍ମୁଖରେ ତାଙ୍କର ମାମଲା ଉପସ୍ଥାପନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିବ।
ଯଦି ମହାଭିଯୋଗ ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୁଏ, ତେବେ ନୋଟିସ୍ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେବାର ୧୪ ଦିନ ପରେ ଏହା ଉପରେ ଗୃହରେ ଆଲୋଚନା ହେବ। ଏହି ଅଧିବେଶନରେ ମୁଖ୍ୟ ନିର୍ବାଚନ ଅଧିକାରୀ ଜ୍ଞାନେଶ କୁମାରଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ମହାଭିଯୋଗ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ ହେବ କି ନାହିଁ ତାହା ଦେଖିବା ବାକି ଅଛି। ସଂସଦର ଚଳିତ ବଜେଟ୍ ଅଧିବେଶନ ଏପ୍ରିଲ ୨ ତାରିଖରେ ଶେଷ ହେଉଛି।