ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଜନଗଣନା ଅଭିଯାନ, ଜନଗଣନା ୨୦୨୭ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଭାରତ ସରକାର ଏପ୍ରିଲ ୧ ତାରିଖରୁ ଜନଗଣନା ୨୦୨୭ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ – ଗୃହ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ଗୃହ ଗଣନା (ଏଚଏଲଓ) ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ଏହା ହେଉଛି ଦେଶର ସର୍ବବୃହତ ପ୍ରଶାସନିକ ଏବଂ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅଭିଯାନର ଆରମ୍ଭ। ଏହା ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଜନଗଣନା ଯେଉଁଥିରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଡିଜିଟାଲ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ସହିତ ସ୍ୱ-ଗଣନା କରାଯାଇଛି।
ଦେଶର ପ୍ରଥମ ନାଗରିକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜନଗଣନା ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଗୌରବମୟ ପରମ୍ପରାକୁ ଜାରି ରଖି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁର୍ମୁ ସ୍ୱ-ଗଣନା ବିକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟମରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭବନରେ ଉପରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି.ପି. ରାଧାକୃଷ୍ଣନ୍ ଜନଗଣନା ୨୦୨୭ ପାଇଁ ଅନଲାଇନ୍ ସ୍ୱ-ଗଣନା ଫର୍ମ ପୂରଣ କରିଥିଲେ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ତାଙ୍କର ସ୍ୱ-ଗଣନା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଛନ୍ତି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଭାରତର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ବିବରଣୀ ସହ ସ୍ୱୟଂ-ପଞ୍ଜିକରଣ କରିବା ଏବଂ ଜନଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିବେଦନ କରିଛନ୍ତି।
ଏହି ଜାତୀୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜନଭାଗିଦାରୀର ଗୁରୁତ୍ୱ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରି କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ଏବଂ ସମବାୟ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ ମଧ୍ୟ ପୋର୍ଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ୱ-ଗଣନା କରିଥିଲେ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ଆଜିଠାରୁ ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ, ଗୋଆ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ଲାକ୍ଷାଦ୍ୱୀପ, ମିଜୋରାମ, ଓଡ଼ିଶା, ସିକିମ ଏବଂ ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀର ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ ନଗର ପାଳିକା ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ କ୍ୟାଣ୍ଟନମେଣ୍ଟ ବୋର୍ଡ ଅଞ୍ଚଳ ସମେତ ୮ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ୱ-ଗଣନା ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ପ୍ରଥମ ଦିନରେ ଏହି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରାୟ ୫୫ ହଜାର ପରିବାର ଏହି ସୁବିଧା ପାଇଛନ୍ତି।
ସ୍ୱ-ଗଣନା ଏକ ସୁରକ୍ଷିତ, ୱେବ୍-ଆଧାରିତ ସୁବିଧା ଯାହା ୧୬ ଟି ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାରେ ଉପଲବ୍ଧ। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ, ଗଣନାକାରୀଙ୍କ ଆଗମନ ପୂର୍ବରୁ ଉତ୍ତରଦାତାମାନେ ସେମାନଙ୍କ ସୁବିଧା ଅନୁସାରେ ଅନଲାଇନରେ ସେମାନଙ୍କର ବିବରଣୀ ପୂରଣ କରିପାରିବେ। ପୂର୍ବ ଜନଗଣନା ପରି ଗଣନାକାରୀମାନେ ସମସ୍ତ ଆବଣ୍ଟିତ ଗୃହ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ବ୍ଲକରେ ଘରକୁ ଘର ଯାଇପାରିବେ, କିନ୍ତୁ ସ୍ୱ-ଗଣନା ଏକ ଅତିରିକ୍ତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ। ସ୍ୱ-ଗଣନାରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ନାଗରିକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ମୋବାଇଲ୍ ନମ୍ବର ଏବଂ ମୌଳିକ ସୂଚନା ବ୍ୟବହାର କରି se.census.gov.in ପୋର୍ଟାଲରେ ଲଗ୍ ଇନ୍ କରିପାରିବେ। ଫର୍ମ ସଫଳ ଭାବରେ ଦାଖଲ କରିବା ପରେ, ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସେଲ୍ଫ ଏନୁମରେସନ ଆଇଡି (ଏସଇ ଆଇଡି) ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ପରେ ଗଣନାକାରୀଙ୍କ ସହିତ ସେମାନଙ୍କର କ୍ଷେତ୍ର ପରିଦର୍ଶନ ସମୟରେ ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ପ୍ରଦାନ କରାଯିବ।
ଗୃହ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ଗୃହ ଜନଗଣନା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସମୟରେ ଗୃହର ସ୍ଥିତି, ପାରିବାରିକ ସୁବିଧା ଏବଂ ଉପଲବ୍ଧ ସମ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରାଯିବ। ପ୍ରମାଣ-ଆଧାରିତ ଯୋଜନା, ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟଭିତ୍ତିକ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା ପାଇଁ ଆଧାର ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଏହି ପ୍ରମୁଖ ସୂଚକଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୬ରେ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ପାଇଁ ମୋଟ ୩୩ଟି ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଅଧିସୂଚିତ କରାଯାଇଛି।
ଗୃହ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ଗୃହ ଜନଗଣନା ପର୍ଯ୍ୟାୟ ସାରା ଦେଶରେ ୧ ଏପ୍ରିଲରୁ ୩୦ ସେପ୍ଟେମ୍ବର, ୨୦୨୬ ମଧ୍ୟରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ। ଏହି ଛଅ ମାସର ଅବଧି ମଧ୍ୟରେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ନିଜ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିସୂଚିତ ୩୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ କରିବେ। ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଘରକୁ ଘର ସର୍ଭେ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱ-ଗଣନା ପାଇଁ ୧୫ ଦିନର ଅତିରିକ୍ତ ସମୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଗଣନାକାରୀ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ଲୋକମାନେ ନିଜେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭାବରେ ସେମାନଙ୍କର ବିବରଣୀ ଦାଖଲ କରିପାରିବେ।
ଜନଗଣନା ଶାସନ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଧନ ଯାହା ଆଗାମୀ ଦଶନ୍ଧି ପାଇଁ ଭାରତର ବିକାଶ ଯୋଜନା ନିମନ୍ତେ ଆଧାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଜନଗଣନା ଆଇନ, ୧୯୪୮ ଅନୁଯାୟୀ, ସଂଗୃହିତ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ଗୋପନୀୟ ରଖାଯିବ। ୨୦୨୭ ଜନଗଣନା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଡିଜିଟାଲ୍ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଉଚ୍ଚ-ସ୍ତରୀୟ ତଥ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଲାଗି ଦୃଢ଼ ଏନକ୍ରିପ୍ସନ ଏବଂ ବହୁ-ସ୍ତରୀୟ ପ୍ରମାଣୀକରଣ ସୁବିଧାରେ ସଜ୍ଜିତ। ତେଣୁ, ସ୍ୱ-ଗଣନା ମାଧ୍ୟମରେ କିମ୍ବା ଗଣନାକାରୀଙ୍କୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଯୋଗ ପ୍ରଦାନ କରି ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସକ୍ରିୟ ଭାବରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନାଗରିକମାନଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଉଛି।