ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତର ଟେଲିକମ୍ ବଜାରରେ ଆଉ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଆଶା। ଏକପଟେ ବିଶ୍ୱର ଧନୀ ଉଦ୍ୟୋଗପତି ଏଲୋନ ମସ୍କଙ୍କ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କମ୍ପାନୀ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ଭାରତ ପ୍ରବେଶକୁ ନେଇ ଚର୍ଚ୍ଚା ଜୋର ଧରିଛି, ଅନ୍ୟପଟେ ଲାଇସେନ୍ସ ଓ ନିୟାମକ ଅନୁମୋଦନକୁ ନେଇ ବିବାଦ ମଧ୍ୟ ତୀବ୍ର ହୋଇଛି। ରିଲାଏନ୍ସ ଇଣ୍ଡଷ୍ଟ୍ରିଜ୍ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କୁ ନେଇ ମସ୍କଙ୍କ କଥିତ କଟାକ୍ଷ ଏହି ବିବାଦକୁ ଆହୁରି ଚର୍ଚ୍ଚିତ କରିଛି।
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଭାରତରେ ସେବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବଢ଼ିବା ସହ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକଙ୍କୁ ହାଇସ୍ପିଡ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ମିଳିବାର ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ କେତେ ରହିବ, ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ କେତେ ସ୍ପିଡ୍ ମିଳିବ ଏବଂ ସେବା କେବେ ଆରମ୍ଭ ହେବ, ତାହାକୁ ନେଇ ଅନେକ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି।
ମସ୍କ-ଅମ୍ବାନୀ ମୁହାଁମୁହିଁ, କାହିଁକି ବଢ଼ିଲା ବିବାଦ?
ଭାରତର ବିଶାଳ ଟେଲିକମ୍ ବଜାରରେ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଆଗ୍ରହୀ। ତେବେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ ପାଇଁ ଲାଇସେନ୍ସ, ସ୍ପେକ୍ଟ୍ରମ୍ ଆବଣ୍ଟନ, ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନୁମୋଦନ ଜରୁରୀ।
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନେଇ ମସ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ କରିଥିବା ଖବର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି। ସୋସିଆଲ ମିଡିଆରେ ମୁକେଶ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କୁ ନେଇ ତାଙ୍କର କଥିତ ଟିପ୍ପଣୀ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ହୋଇଛି। ଏହା ସହିତ ଭାରତର ଟେଲିକମ୍ ବଜାରରେ ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ପରିବେଶ କେତେ ସହଜ, ସେ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠିଛି।
ତେବେ ଲାଇସେନ୍ସ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବିଳମ୍ବକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ କମ୍ପାନୀର ପ୍ରଭାବ ସହ ଯୋଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ନିୟାମକ ନିୟମ, ସୁରକ୍ଷା ସର୍ତ୍ତ ଓ ସରକାରୀ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବିଚାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
କେଉଁ ଦେଶରେ ନିଷିଦ୍ଧ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ?
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ବିଶ୍ୱର ଅନେକ ଦେଶରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇଥିବାବେଳେ କେତେକ ଦେଶରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ନିଷିଦ୍ଧ କିମ୍ବା ଅନୁମୋଦିତ ନୁହେଁ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଚୀନ୍, ରୁଷ, ଇରାନ, ଉତ୍ତର କୋରିଆ, ସିରିଆ ଓ କ୍ୟୁବା ଭଳି ଦେଶର ନାମ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଥାଏ।
ଏହା ପଛରେ ରହିଛି ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଉପରେ ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ବିଦେଶୀ ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳତା ଏବଂ ଆଇନଗତ ଅନୁମତି ଭଳି କାରଣ। କେତେକ ଦେଶରେ ସେବା ଆଇନଗତ ଭାବେ ଅନୁମୋଦିତ ନଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଉପରେ କଟକଣା ରହିଛି।
ତେଣୁ ସବୁ ଦେଶରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଉପରେ ସମାନ ପ୍ରକାରର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ ରହିଛି ବୋଲି କହିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଦେଶ ଅନୁସାରେ ନିୟମ ଓ ସେବାର ସ୍ଥିତି ଭିନ୍ନ ହୋଇପାରେ।
ଭାରତରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ପ୍ରବେଶରେ ବିଳମ୍ବ କାହିଁକି?
ଭାରତ ଭଳି ବିଶାଳ ଦେଶରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିବା କେବଳ ବ୍ୟବସାୟିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ। ଏଥିପାଇଁ ଦୂରସଂଚାର ବିଭାଗର ଅନୁମୋଦନ ସହ ସୁରକ୍ଷା ଓ ନିୟାମକ ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େ।
ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କ ତଥ୍ୟର ସୁରକ୍ଷା, ଆଇନଗତ ନିରୀକ୍ଷଣ, ନେଟୱାର୍କର ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ଜାତୀୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସାଟେଲାଇଟ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଯୋଗାଇବା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ପୂରଣ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଭାରତରେ ସେବା ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ୁଥିବା ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଚାଲିଥିବା ଖବର ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ୨୦ଟି ଗେଟୱେ ସାଇଟ୍ ସ୍ଥାପନ ଓ ତଥ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ ସମ୍ପର୍କିତ ସର୍ତ୍ତ ପୂରଣ ହୋଇଥିବା ଦାବିକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ସହ ସମସ୍ତ ଅନୁମୋଦନ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସେବା ଆରମ୍ଭର ତାରିଖକୁ ଏକାଠି କରି ଦେଖିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସ୍ପିଡ୍ କେତେ ହୋଇପାରେ?
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଆକର୍ଷଣ ହେଉଛି ଏହାର ସାଟେଲାଇଟ୍ ଆଧାରିତ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା। ଭୂମିରେ ଫାଇବର କେବୁଲ୍ ବିଛାଇବା କିମ୍ବା ମୋବାଇଲ୍ ଟାୱାର ସ୍ଥାପନ କଷ୍ଟକର ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏହା ଏକ ବିକଳ୍ପ ହୋଇପାରେ।
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସେବା ଓ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ ଡାଉନଲୋଡ୍ ସ୍ପିଡ୍ ଅଞ୍ଚଳ, ନେଟୱାର୍କର ଚାହିଦା, ଉପକରଣ ଏବଂ ସେବା ଯୋଜନା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। ୧୦୦ରୁ ୨୦୦ Mbps ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପିଡ୍ ମିଳିବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭାରତରେ ପ୍ରକୃତ ଉପଭୋକ୍ତାଙ୍କୁ କେତେ ସ୍ପିଡ୍ ମିଳିବ, ତାହା ସେବା ଆରମ୍ଭ ପରେ ହିଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ୪୦୦ Mbps କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ସ୍ପିଡ୍କୁ ସମସ୍ତ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ବୋଲି ଧରିନେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ଏହାର କମ୍ ଲାଟେନ୍ସି ଯୋଗୁଁ ଭିଡିଓ କଲ୍, ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା, କ୍ଲାଉଡ୍ ସେବା, ଗେମିଂ ଏବଂ ଲାଇଭ୍ ଷ୍ଟ୍ରିମିଂରେ ଉପକାର ମିଳିପାରେ। ତେବେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ନେଟୱାର୍କର ସ୍ଥିତି ଓ ବ୍ୟବହାର ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବ।
ଗାଁଠୁ ପାହାଡ଼, ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ମିଳିବ ଲାଭ
ଭାରତର ଅନେକ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ, ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ, ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ଘନ ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦ୍ରୁତ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସଂଯୋଗ ଯୋଗାଇବା ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ। ଏଭଳି ସ୍ଥାନରେ ଫାଇବର ନେଟୱାର୍କ ବିଛାଇବା ମହଙ୍ଗା ଓ ସମୟସାପେକ୍ଷ ହୋଇପାରେ।
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ ଭଳି ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବା ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂଯୋଗକୁ ମଜବୁତ କରିପାରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଅନଲାଇନ୍ ପାଠପଢ଼ା, ଟେଲିମେଡିସିନ୍, ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଏବଂ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟ ପାଇଁ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।
ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ ଭୂମିଭିତ୍ତିକ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଏକ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଯୋଗ ମାଧ୍ୟମ ହୋଇପାରେ। ତେବେ ଏଥିପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଉପକରଣ, ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଯୋଗାଣ ଓ ଖୋଲା ଆକାଶ ଦିଗରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ସିଗନାଲ୍ ପାଇବାର ସୁବିଧା ଆବଶ୍ୟକ।
ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମହଙ୍ଗା ହେବ କି ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କ?
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ସୁବିଧା ଯେତିକି ଆକର୍ଷଣୀୟ, ଏହାର ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସାଧାରଣ ବ୍ରଡବ୍ୟାଣ୍ଡ ସଂଯୋଗ ତୁଳନାରେ ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ପାଇଁ ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଡିଶ୍ ଆଣ୍ଟେନା, ରାଉଟର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପକରଣ କିଣିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ଏହା ସହ ମାସିକ ସବସ୍କ୍ରିପସନ୍ ଶୁଳ୍କ ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ହେବ।
ଭାରତରେ ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ମୂଲ୍ୟ ଓ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କିତ ଅଧିକୃତ ଘୋଷଣା ନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବଜେଟ୍ରେ ରହିବ କି ନାହିଁ, ତାହା କହିବା କଷ୍ଟକର। ତେଣୁ କେବଳ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସ୍ପିଡ୍ ନୁହେଁ, ମୋଟ ଖର୍ଚ୍ଚ, ସେବାର ଉପଲବ୍ଧତା ଓ ନେଟୱାର୍କର ସ୍ଥିରତା ମଧ୍ୟ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ରଖିବ।
ଭାରତର ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବଜାରରେ ହେବ କି ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ?
ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ଭାରତ ପ୍ରବେଶ କେବଳ ଏକ ନୂଆ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସେବାର ଆରମ୍ଭ ନୁହେଁ। ଏହା ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ଟେଲିକମ୍ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ପହଞ୍ଚାଇବାର ଉଦ୍ୟମକୁ ନୂଆ ଦିଗ ଦେଇପାରେ।
ତଥାପି, ସାଟେଲାଇଟ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଫାଇବର ଓ ମୋବାଇଲ୍ ନେଟୱାର୍କର ବିକଳ୍ପ ହୋଇଯିବ ବୋଲି ଭାବିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ। ସହରାଞ୍ଚଳରେ ଉପଲବ୍ଧ ଫାଇବର ବ୍ରଡବ୍ୟାଣ୍ଡ ଓ ମୋବାଇଲ୍ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ସହ ଏହାର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଏବଂ ପରିପୂରକ ଭୂମିକା କେମିତି ରହିବ, ତାହା ସମୟ ସହ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ।
ଏବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ନଜର ଷ୍ଟାରଲିଙ୍କର ଭାରତୀୟ ନିୟାମକ ଅନୁମୋଦନ, ମୂଲ୍ୟ ଘୋଷଣା ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସେବା ଆରମ୍ଭ ଉପରେ। ମସ୍କଙ୍କ ଏହି ଯୋଜନା ଭାରତର ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବଜାରରେ କେତେ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବ, ତାହାର ଉତ୍ତର ମିଳିବାକୁ ଆହୁରି ଅପେକ୍ଷା କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ।