Mann Ki Baat 139: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଆଜି କହିଛନ୍ତି ଯେ ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ ୧୨ ବର୍ଷ ପୂରଣ କରିଛି ଏବଂ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ଯାତ୍ରା ଏକ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ପରି ଅନୁଭବ ହୋଇଛି। ଆକାଶବାଣୀରେ ନିଜର ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ ଯେ, ୧୨ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ବିଜୟା ଦଶମୀର ଶୁଭ ଅବସରରେ ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ସେବେଠାରୁ ଏହି ଯାତ୍ରା ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଚାଲିଆସୁଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ ଯେ ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ର ଶ୍ରୋତାମାନେ ତାଙ୍କର ସହଯାତ୍ରୀ ତଥା ମାର୍ଗଦର୍ଶକ ଅଟନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଲେ ଯେ, ଦେଶର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ, ବୀରତ୍ୱ, ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା, ସମର୍ପଣ ଏବଂ ସେବା ଭାବନାକୁ ଗର୍ବର ସହ ପାଳନ କରିବା ପାଇଁ ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ ଏକ ଶୁଭ ସୁଯୋଗ ହୋଇପାରିଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଲେ ଯେ, ଲୋକମାନଙ୍କ ପ୍ରୟାସକୁ ନିକଟରୁ ବୁଝିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଅବଦାନକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ପାଇଁ ଏହା ଏକ ‘ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା’ ସଦୃଶ ହୋଇଛି। ସେ କହିଲେ ଯେ ଯେଉଁମାନେ ସମାଜ ଏବଂ ଦେଶ ପାଇଁ ବଞ୍ଚନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜେ ଏକ ‘ତୀର୍ଥ’ ସଦୃଶ। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଲେ ଯେ ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ଭାରତର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମୂହିକ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଣାମ ଜଣାଉଛନ୍ତି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଲେ ଯେ ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ ତାଙ୍କୁ ଦେଶର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାର ସହିତ ଯୋଡ଼ି ହେବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ। ସେ କହିଲେ ଯେ ଏହି ଗଭୀର ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମିଳୁଥିବା ସ୍ନେହ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ। ଦେଶରେ ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ କୌଶଳ ରହିଛି ଯାହା ପିଢ଼ି ପରେ ପିଢ଼ି ଧରି ଦେଶର ପରିଚୟ ହୋଇ ରହିଆସିଛି ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରି, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ପଞ୍ଜାବରେ ଚାଲିଥିବା ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କଲେ। ‘ଖେତି ବିରାସତ୍ ମିଶନ୍’ (Kheti Virasat Mission) ନାମକ ଏକ ସଂସ୍ଥା ଜୈବିକ ଚାଷ ଏବଂ ପାରମ୍ପରିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିରେ ନୂତନ ପ୍ରାଣ ସଞ୍ଚାର କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛି। ଏହି ଦଳ ପଞ୍ଜାବର ମାଲୱା ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରାକୃତିକ କପା ଚାଷକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛି, ଯାହାର ନାମ ରଖାଯାଇଛି ‘ନବ-ତ୍ରିଞ୍ଜନ’ (Nav-Trinjan)।
ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ଅଧୀନରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଘରୋଇ ସହାୟିକା ସୁନେହା ଦେବୀ ଏବଂ ଶ୍ରମିକା ରଜନୀ କୌର ବର୍ତ୍ତମାନ ଦକ୍ଷ ବୁଣାକାର ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଉଛନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ନୂତନ ଦକ୍ଷତା ମାଧ୍ୟମରେ ନିଜ ପରିବାରର ଭରଣପୋଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଜଣାଇଲେ ଯେ, ରେଖା ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବୁଣାଯାଇଥିବା ଏକ ଶାଲ୍ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ଉପହାର ସ୍ୱରୂପ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। କିଛି ମାସ ପୂର୍ବେ ‘ଜାତୀୟ ହସ୍ତତନ୍ତ ଦିବସ’ (National Handloom Day) ଅବସରରେ ସେ ଏହି ଦଳକୁ ଭେଟିଥିବା କଥା ମନେ ପକାଇଲେ। ସେ ସମଗ୍ର ଦଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ହୃଦୟରୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଲେ।
ପ୍ରକୃତି ସଂରକ୍ଷଣ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବା ବେଳେ, ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଟେହରି ଗଡ଼ୱାଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ‘ହେଭାଲ୍’ (Heval) ନଦୀ ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିବା ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରୟାସ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କଲେ। ସେ ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନ ଏବଂ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଯେଉଁମାନେ ହେଭାଲ୍ ନଦୀକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଅଭିଯାନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ବର୍ଷାଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ, ଭୂତଳ ଜଳସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି (groundwater recharge) ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ବୃକ୍ଷରୋପଣ ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲା। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ସନ୍ତୋଷର ସହ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ ଯେ, ଏହି ପ୍ରୟାସ ଯୋଗୁଁ ହେଭାଲ୍ ନଦୀ ପୁନର୍ଜୀବିତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଅନେକ ପ୍ରାକୃତିକ ଜଳ ଉତ୍ସର ପୁନରୁଦ୍ଧାରରେ ସହାୟତା ମିଳିଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଦୀପାବଳି ଏବଂ ଛଠ୍ ପରି ପର୍ବପର୍ବାଣି ପୂର୍ବରୁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଅଭିଯାନ ଚାଲିଛି। ସେ ଲୋକମାନେ ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବଜାୟ ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଛୋଟ ଛୋଟ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପ୍ରୟାସ ଆମ ଚାରିପାଖ ପରିବେଶରେ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିପାରେ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଖୁସି ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ପର୍ବପର୍ବାଣି ସମୟରେ ଲୋକମାନେ କିଣାକିଣି କରିବାବେଳେ ସ୍ୱଦେଶୀ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଉଛନ୍ତି। ସେ କହିଛନ୍ତି ଯେ ‘ଭୋକାଲ୍ ଫର୍ ଲୋକାଲ୍’ (ସ୍ଥାନୀୟ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ)ର ଏହି ଭାବନା ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ପହଞ୍ଚାଉଛି। ସେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବିହାରର ପୂର୍ଣ୍ଣିଆରୁ ମଖାନା ଗ୍ରୀସ୍କୁ ପହଞ୍ଚୁଛି ଏବଂ କର୍ଣ୍ଣାଟକର କଲାବୁରାଗିରୁ ଅରହର ଡାଲି ମାଲଦ୍ୱୀପକୁ ରପ୍ତାନି କରାଯାଉଛି। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଭାରତୀୟ କୃଷକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୂତନ ବିଶ୍ୱ ବଜାର ଉନ୍ମୁକ୍ତ ହେଉଛି।
ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଜୋର୍ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ କୌଣସି ଉତ୍ପାଦର ଗୁଣବତ୍ତା ଯେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାହାର ପ୍ୟାକେଜିଂ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ସେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଉଦାହରଣ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଥିବା ଉତ୍ପାଦଗୁଡ଼ିକର ପ୍ୟାକେଜିଂ ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି। ‘ଶବରୀ ନାଚୁରାଲ୍ସ’ (Shabari Naturals) ନାମକ ଏକ ପଦକ୍ଷେପ ମାଧ୍ୟମରେ ମହୁ, ମହୁଲ, ଚିରୋଞ୍ଜି ଏବଂ ବାଉଁଶ ନିର୍ମିତ ସାମଗ୍ରୀ ବଜାରକୁ ଅଣାଯାଉଛି, ଯାହାର ପ୍ୟାକେଜିଂରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଦିବାସୀ କଳାର ଝଲକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଜଣାଇଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ପ୍ୟାକେଜିଂ ଜାପାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ‘ଗୁଡ୍ ଡିଜାଇନ୍ ଆୱାର୍ଡ’ (Good Design Award) ପାଇଛି। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଏକ ‘ବାଉଁଶ’ ଭିତ୍ତିକ ଷ୍ଟାର୍ଟ-ଅପ୍ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି, ଯାହା ବାଉଁଶ ଏବଂ କୃଷି ଅବଶେଷରୁ ପ୍ୟାକେଜିଂ ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରୁଛି।
ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଖୁସି ବ ‘ଇ-ସଞ୍ଜୀବନୀ’ (e-Sanjeevani) ଯୋଜନା ବିଷୟରେ କହିବାକୁ ଯାଇ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦୀ ସନ୍ତୋଷ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନକୁ ସହଜ କରିବା ପାଇଁ ଏହି ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରାୟ ୫୦ କୋଟି ଟେଲି-ପରାମର୍ଶ (tele-consultation) ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଶକ୍ତି, ଡାକ୍ତରମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଲୋକଙ୍କର ଥିବା ବିଶ୍ୱାସର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣ ଅଟେ। ସେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହାର ବ୍ୟାପକ ନେଟୱାର୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ‘ଇ-ସଞ୍ଜୀବନୀ’ ସେବା ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚି ପାରିଛି। ସେ ଏଥିରୁ ଉପକୃତ ହୋଇଥିବା କିଛି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ବାରାଟାଙ୍ଗ ଦ୍ୱୀପରେ ରହୁଥିବା ଜାରାୱା ଜନଜାତିର ‘ଓହୋ-ତାହାନେ’ (Oho-Tahane) ନାମକ ଜଣେ ବାଳକ ତୀବ୍ର ଜ୍ୱରରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲା। ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀମାନେ ଜଣେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରିବା ପାଇଁ ‘ଇ-ସଞ୍ଜୀବନୀ’ର ସହାୟତା ନେଇଥିଲେ। ପରୀକ୍ଷାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ସେହି ବାଳକଟି ନିମୋନିଆରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଆସିବା ପରେ ରୋଗୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଦ୍ରୁତ ଉନ୍ନତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଲା।
ଲକ୍ଷଦ୍ୱୀପର କଲପେନିରେ, କୁନ୍ହି କୋୟା (Kunhi Koya) ନାମକ ଜଣେ ୬୦ ବର୍ଷୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ହଠାତ୍ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲେ। ‘ଇ-ସଞ୍ଜୀବନୀ’ ମାଧ୍ୟମରେ ସମୁଦ୍ରର ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା କାଭାରାଟ୍ଟିର ଜଣେ ଅଭିଜ୍ଞ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ସହ ଯୋଗାଯୋଗ କରାଗଲା। ସେହି ଅଭିଜ୍ଞ ଡାକ୍ତର ସ୍ଥାନୀୟ ଚିକିତ୍ସା ଦଳକୁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ, ଯାହା ଫଳରେ କୁନ୍ହି କୋୟାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ମିଳିଲା। ଲଦାଖର ଜାନ୍ସକାରରେ, ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ସମୟରେ କୁଞ୍ଜାଙ୍ଗ ଡୋଲମା (Kunjang Dolma) କିଛି ଜଟିଳ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ। ‘ଇ-ସଞ୍ଜୀବନୀ’ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣେ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତର ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କଲେ। ନାଗାଲାଣ୍ଡର ପେରେନ୍ରେ, ମୁଶେମ୍ (Mushem) ନାମ ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଲେ ଯେ, ଏହି ‘ଆରୋଗ୍ୟ ମନ୍ଦିର’ଗୁଡ଼ିକ ଏକ ପ୍ରକାରରେ ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ‘ୱେଲନେସ୍ ସେଣ୍ଟର’ (ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ କଲ୍ୟାଣ କେନ୍ଦ୍ର) ଭାବରେ ବିକଶିତ ହେଉଛି।
ଚଳିତ ମାସ ଆରମ୍ଭରେ ନିଜର ଚେନ୍ନାଇ ଗସ୍ତକୁ ମନେ ପକାଇ ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଲେ ଯେ, ସେଠାରେ ସେ ଦେଶର ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଗବେଷକ ଏବଂ ଯୁବ ପ୍ରତିଭାମାନଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ। ସେ କହିଲେ ଯେ, ଦେଶର ଯୁବପିଢ଼ି ବର୍ତ୍ତମାନ ଏଭଳି ବିଷୟ ଉପରେ କାମ କରୁଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ମାନବଜାତିର ଭବିଷ୍ୟତକୁ ବଦଳାଇବାର କ୍ଷମତା ରହିଛି। ସେ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ‘ମସ୍ତିଷ୍କ ଗବେଷଣା’ (Brain Research) ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଆଇଆଇଟି (IIT) ମାଡ୍ରାସରେ ‘ସୁଧା ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣନ୍ ବ୍ରେନ୍ ସେଣ୍ଟର’ର ଉଦ୍ଘାଟନ କରିଥିଲେ।
ଏହି କେନ୍ଦ୍ର ଏକ ‘ବ୍ରେନ୍-ଇମେଜିଂ’ (ମସ୍ତିଷ୍କର ଚିତ୍ରଣ) ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବିକଶିତ କରିଛି, ଯାହା ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କର ଉଚ୍ଚ-ରିଜୋଲ୍ୟୁସନ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ଡିଜିଟାଲ୍ ଥ୍ରୀ-ଡି (3D) ଚିତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି। ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ୧୦୦ଟି ମାନବ ମସ୍ତିଷ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୂକ୍ଷ୍ମ ବିବରଣୀ ସହ ମ୍ୟାପିଂ (ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତି) କରିବା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା।
ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ଜୟନ୍ତୀ ଆସନ୍ତାକାଲି, ଅକ୍ଟୋବର ୨୬ ତାରିଖରେ ପାଳନ କରାଯିବ। ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ବିତିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ‘ରାମାୟଣ’ ଆଜି ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଓ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦାନ କରୁଛି। ସେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ କହିଛନ୍ତି ଯେ ରାମାୟଣ ମାଧ୍ୟମରେ ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକି ଜୀବନ ପାଇଁ ଗଭୀର ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ଦୃଢ଼ତା, ସେବା, କରୁଣା ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଦ୍ଭାବନାର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ବାଲ୍ମୀକି ରାମାୟଣରେ ପ୍ରଭୁ ରାମଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଏହି ମୂଲ୍ୟବୋଧଗୁଡ଼ିକର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଛି। ସେ କହିଲେ ଯେ ପ୍ରଭୁ ରାମ ମାତା ଶବରୀଙ୍କ ପ୍ରେମ ଓ ଭକ୍ତିକୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଷାଦରାଜଙ୍କ ସହ ଥିବା ବନ୍ଧୁତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେଇ ଆଗକୁ ବଢ଼ିବାର ଭାବନା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରୁଛି। ସେ କହିଲେ ଯେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ଭବ୍ୟ ରାମ ମନ୍ଦିରରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭାବନା ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକି, ନିଷାଦରାଜ ଏବଂ ମାତା ଶବରୀଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ (ମନ୍ଦିର/ସ୍ମାରକ) ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି। ସେ ଖୁସି ବ୍ୟକ୍ତ କରି କହିଲେ ଯେ ଅଯୋଧ୍ୟା ବିମାନବନ୍ଦରର ନାମ ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ନାମରେ ରଖାଯାଇଛି।
ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଆସନ୍ତା ନଭେମ୍ବର ୪ ତାରିଖରେ ଦେଶ ଭାଇ ପରମାନନ୍ଦଙ୍କ ୧୫୦ତମ ଜୟନ୍ତୀ ପାଳନ କରିବ। ସେ କହିଲେ ଯେ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ସହିତ ଭାଇ ପରମାନନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ପୃକ୍ତି ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଏବଂ ଆଦର୍ଶର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ ଥିଲା। ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ, ଭାଇ ପରମାନନ୍ଦ ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଯାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଭେଟିଥିଲେ।
ସେ ଗୁଏନାରେ ‘ଗିରମିଟିୟା’ (ଭାରତୀୟ ବଂଶୋଦ୍ଭବ ଚୁକ୍ତିବଦ୍ଧ ଶ୍ରମିକ) ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ସେହି ସମୟରେ ଗୁଏନା ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଗୁଏନା ଗସ୍ତ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ସେଠାରେ ଥିବା ଆର୍ଯ୍ୟ ସମାଜ ସ୍ମାର ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଏହି ପୁସ୍ତକକୁ ଏକ ଅବଶ୍ୟ ପଠନୀୟ ପୁସ୍ତକ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ଯାହା ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ତ୍ୟାଗକୁ ପ୍ରକୃତରେ ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ। କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବା ପରେ, ଭାଇ ପରମାନନ୍ଦ ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିଜକୁ ନିୟୋଜିତ କଲେ ଏବଂ ଭଗତ ସିଂହଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ, ସେ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ହିନ୍ଦୁ ମହାସଭା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ରହିଥିଲେ। ଶ୍ରୀ ମୋଦୀ ଭାଇ ପରମାନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରିବା ସହ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁପ୍ରାଣିତ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।
‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ସମାପନ ଅବସରରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦୀପାବଳି ଓ ଛଠ୍ ପର୍ବ ସମେତ ଆଗାମୀ ପର୍ବପର୍ବାଣି ପାଇଁ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଜଣାଇଛନ୍ତି। ସେ ଆଶା ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଲୋକମାନେ ସୁସ୍ଥ ଓ ସୁରକ୍ଷିତ ରହି ଏହି ପର୍ବଗୁଡ଼ିକୁ ପାଳନ କରିବେ। ଏହା ସହିତ, ସେ ‘ମନ୍ କି ବାତ୍’ ପାଇଁ ଲୋକମାନଙ୍କଠାରୁ ବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପରାମର୍ଶ ପାଇବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।