ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ ସୁରକ୍ଷାକୁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଆଯାଇଛି। ବିଗତ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ନିଆଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସୁରକ୍ଷା ପଦକ୍ଷେପ ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ, ଦୁର୍ଘଟଣା ସଂଖ୍ୟାରେ ତୀବ୍ର ହ୍ରାସ ଘଟିଛି।
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ, ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ନିମ୍ନମତେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି: –
| ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉପରେ ବ୍ୟୟ/ବଜେଟ୍ (କୋଟି ଟଙ୍କାରେ) | ||||
| ୨୦୧୩-୧୪ | ୨୦୨୨-୨୩ | ୨୦୨୩-୨୪ | ୨୦୨୪-୨୫ | ୨୦୨୫-୨୬ |
| ୩୯,୨୦୦ | ୮୭,୩୩୬ | ୧,୦୧,୬୬୨ | ୧,୧୪,୦୨୨ | ୧,୧୭,୬୯୩ |
କବଚ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା
କବଚ ହେଉଛି ଏକ ସ୍ୱଦେଶୀ ବିକଶିତ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଟ୍ରେନ୍ ସୁରକ୍ଷା (ଏଟିପି) ବ୍ୟବସ୍ଥା। କଭଚ ହେଉଛି ଏକ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଯୁକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯାହା ସର୍ବୋଚ୍ଚ କ୍ରମ (ଏସ୍. ଆଇ. ଏଲ୍.-୪) ର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରମାଣପତ୍ର ଆବଶ୍ୟକ କରେ।
କବଚ ଲୋକୋ ପାଇଲଟଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବେଗ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଟ୍ରେନ୍ ଚଳାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଯଦି ଲୋକୋ ପାଇଲଟ୍ ଏହା କରିବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ ବ୍ରେକ୍ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ପ୍ରତିକୂଳ ପାଗ ସମୟରେ ଟ୍ରେନଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ଚଳାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଯାତ୍ରୀବାହୀ ଟ୍ରେନରେ ପ୍ରଥମ କ୍ଷେତ୍ର ପରୀକ୍ଷଣ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୬ ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନ ସୁରକ୍ଷା ଆକଳନକାରୀ (ଆଇ. ଏସ୍. ଏ.) ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାପ୍ତ ଅଭିଜ୍ଞତା ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସ୍ୱାଧୀନ ସୁରକ୍ଷା ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନ ଆଧାରରେ, କବଚ ଭର୍ ୩.୨ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ୨୦୧୮-୧୯ ରେ ତିନୋଟି ସଂସ୍ଥାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା।
୨୦୨୦ ଜୁଲାଇରେ କବଚକୁ ଜାତୀୟ ଏ. ଟି. ପି. ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା।
କବଚ ବ୍ୟବସ୍ଥାର କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରମୁଖ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସାମିଲ ରହିଛି:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ଷ୍ଟେସନ, ବ୍ଲକ ବିଭାଗରେ ଷ୍ଟେସନ କବଚ ସ୍ଥାପନ।
ସମଗ୍ର ଟ୍ରାକରେ ଆର. ଏଫ୍. ଆଇ. ଡି. ଟ୍ୟାଗ୍ ସ୍ଥାପନ।
ସମଗ୍ର ବିଭାଗରେ ଟେଲିକମ୍ ଟାୱାର ସ୍ଥାପନ।
ଟ୍ରାକ୍ ସହିତ ଅପ୍ଟିକାଲ ଫାଇବର କେବୁଲ ବିଛାଇବା।
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକୋମୋଟିଭରେ ଲୋକୋ କବଚ ବ୍ୟବସ୍ଥା।
ଦକ୍ଷିଣ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରେଳବାଇରେ ୧୪୬୫ ଆର. କେ. ମି. ରେ କବଚ ସଂସ୍କରଣ ୩.୨ର ନିୟୋଜନ ଏବଂ ଅଭିଜ୍ଞତା ହାସଲ ଆଧାରରେ ଆହୁରି ଉନ୍ନତି କରାଯାଇଥିଲା। ଶେଷରେ, ୧୬.୦୭.୨୦୨୪ ରେ ଆର. ଡି. ଏସ୍. ଓ. ଦ୍ୱାରା କବଚ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟକରଣ ସଂସ୍କରଣ ୪କୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା।
- ବିବିଧ ରେଳ ନେଟୱାର୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ସମସ୍ତ ପ୍ରମୁଖ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ କବଚ ସଂସ୍କରଣ ୪.୦ ରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର ସୁରକ୍ଷାରେ ଏହା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଇଲଖୁଣ୍ଟ। ସ୍ୱଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଆଇଆର ସ୍ୱୟଂକ୍ରିୟ ଟ୍ରେନ୍ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀର ବିକାଶ, ପରୀକ୍ଷଣ ଏବଂ ନିୟୋଜନ ଆରମ୍ଭ କରିଛି।
- ସଂସ୍କରଣ ୪.୦ ରେ ପ୍ରମୁଖ ଉନ୍ନତି ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ସଠିକତା ବୃଦ୍ଧି, ବଡ ୟାର୍ଡରେ ସିଗନାଲ ଦିଗଗୁଡିକର ଉନ୍ନତ ସୂଚନା, ଓଏଫସିରେ ଷ୍ଟେସନରୁ ଷ୍ଟେସନ କବଚ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ ଏବଂ ବିଦ୍ୟମାନ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଇଣ୍ଟରଲକିଙ୍ଗ୍ ସିଷ୍ଟମକୁ ଡାଇରେକ୍ଟ ଇଣ୍ଟରଫେସ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହି ଉନ୍ନତିକରଣଗୁଡ଼ିକ ସହିତ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇରେ ବ୍ୟାପକ ସ୍ତରରେ କବଚ ଭର୍. ୪.୦ କୁ ନିୟୋଜିତ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରାଯାଇଛି।
- ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ବିସ୍ତୃତ ପରୀକ୍ଷଣ ପରେ, ଅଧିକ ଘନତ୍ୱ ବିଶିଷ୍ଟ ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ-ହାୱଡା ମାର୍ଗକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ୧୨୯୭ କିଲୋମିଟର ମାର୍ଗରେ ‘କବଚ ସଂସ୍କରଣ ୪.୦’ ସଫଳତାର ସହ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇ ମାର୍ଗରେ ଜଙ୍କସନ କ୍ୟାବିନ-ପଲୱାଲ-ମଥୁରା-ନାଗଡା ସେକ୍ସନ (୬୬୭ ଆରକିମି) ଏବଂ ଅହମ୍ମଦାବାଦ-ଭଦୋଦରା-ଭିରାର ସେକ୍ସନ (୪୩୨ ଆରକିମି) ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ-ହାଓଡ଼ା ମାର୍ଗରେ ଗୟା-ସରମାତନର (୯୩ ଆରକିମି) ଏବଂ ବର୍ଦ୍ଧମାନ-ହାଓଡ଼ା ସେକ୍ସନ (୧୦୫ ଆରକିମି) ରେ କବଚ ଭର୍ ୪.୦କୁ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ କରାଯାଇଛି।
- ଆହୁରି, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର ସମସ୍ତ ଜିକୁ, ଜି. ଡି., ଏଚ. ଡି. ଏନ୍. ଏବଂ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିବା ବିଭାଗଗୁଡ଼ିକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ୨୩,୩୬୦ ଆର. କେ. ଏମ୍. ରେ ଟ୍ରାକ୍ ପାର୍ଶ୍ୱ କବଚ କାର୍ଯ୍ୟାନ୍ୱୟନ କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନିଆଯାଇଛି।
- ଦିଲ୍ଲୀ-ମୁମ୍ବାଇ ଏବଂ ଦିଲ୍ଲୀ-ହାୱଡା କରିଡର ସମେତ ଉଚ୍ଚ ଘନତ୍ୱ ମାର୍ଗରେ କବଚର ପ୍ରମୁଖ ସାମଗ୍ରୀର ଅଗ୍ରଗତି ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
| କ୍ର. ନଂ | ସାମଗ୍ରୀ | ଅଗ୍ରଗତି |
| କ | ଅପ୍ଟିକାଲ ଫାଇବର କେବୁଲ ବିଛାଇବା | ୮୫୭୦ କିମି |
| ଖ | ଟେଲିକମ୍ ଟାୱାର ସ୍ଥାପନ | ୯୩୮ ନମ୍ବର |
| ଗ | ଷ୍ଟେସନ ତଥ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ର | ୭୬୭ ଷ୍ଟେସନ |
| ଘ | ଟ୍ରାକ ପାର୍ଶ୍ୱ ଉପକରଣ ସ୍ଥାପନ | ୫୬୭୨ ଆରକେଏମ୍ |
| ଙ୍କ | ଲୋକୋରେ କାଭାଚର ବ୍ୟବସ୍ଥା | ୪୧୫୪ |
- କବଚ ସଂସ୍କରଣ ୪.୦ ସହିତ ୬୩୦୦ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଲୋକୋମୋଟିଭକୁ ସଜ୍ଜିତ କରିବା ପାଇଁ ଟେଣ୍ଡର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଛି ଏବଂ ୨,୬୭୯ ଡିଜେଲ ଲୋକୋମୋଟିଭକୁ ସଜ୍ଜିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଟେଣ୍ଡର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରହିଛି।
- ସମସ୍ତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଅଧିକାରୀଙ୍କୁ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇର କେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ତାଲିମ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକରେ କବଚ ଉପରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଲିମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରାଯାଉଛି। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ୪୮,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ଟେକ୍ନିସିଆନ୍, ଅପରେଟର ଏବଂ ଇଞ୍ଜିନିୟରମାନଙ୍କୁ କବଚ ଟେକ୍ନୋଲୋଜି ଉପରେ ତାଲିମ ଦିଆଯାଇଛି। ଏଥିରେ ପାଖାପାଖି ୪୫,୦୦୦ ଲୋକୋ ପାଇଲଟ୍ ଏବଂ ସହକାରୀ ଲୋକୋ ପାଇଲଟ୍ ସାମିଲ ଅଛନ୍ତି। ଆଇ. ଆର୍. ଆଇ. ଏସ୍. ଇ. ଟି. ସହଯୋଗରେ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।
- କବଚର ଷ୍ଟେସନ ଉପକରଣ ସମେତ ଟ୍ରାକ୍ ସାଇଡର ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଲ୍ୟ ପାଖାପାଖି ୫୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା/କିଲୋମିଟର ଏବଂ ଲୋକୋମୋଟିଭରେ କବଚ ଉପକରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୂଲ୍ୟ ପାଖାପାଖି ୮୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା/ଲୋକୋ।
- ଡିସେମ୍ବର ୨୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କବଚ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ପାଣ୍ଠି ହେଉଛି ୨୫୭୩.୩୬ କୋଟି ଟଙ୍କା। ୨୦୨୫-୨୬ ବର୍ଷରେ ପାଣ୍ଠିର ଆବଣ୍ଟନ ହେଉଛି ୧୬୭୩.୧୯ କୋଟି ଟଙ୍କା। କାର୍ଯ୍ୟର ଅଗ୍ରଗତି ଅନୁଯାୟୀ ଆବଶ୍ୟକ ପାଣ୍ଠି ଉପଲବ୍ଧ କରାଯାଏ।
କୋଚ ଏବଂ ଲୋକୋମୋଟିଭରେ ସି. ସି. ଟି. ଭି. କ୍ୟାମେରା ସ୍ଥାପନ
ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ନିରାପତ୍ତାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୋଚ୍ ଏବଂ ଲୋକୋମୋଟିଭରେ ସି. ସି. ଟି. ଭି. କ୍ୟାମେରା ଲଗାଇବା କାର୍ଯ୍ୟ ହାତକୁ ନେଇଛି। ସିସିଟିଭି କ୍ୟାମେରାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ଅନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଭଙ୍ଗାରୁଜା, ଚୋରି ରୋକାଯାଇପାରିବ ଏବଂ ଘଟଣାର ତଦନ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟତା ମିଳିପାରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି। ତଦନୁସାରେ, ଜୋନାଲ ରେଳବାଇ ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ୟୁନିଟ୍ କୋଚ୍ ଏବଂ ଲୋକୋମୋଟିଭରେ ସିସିଟିଭି କ୍ୟାମେରା କ୍ରୟ ଏବଂ ସ୍ଥାପନ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।
ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ନେଟୱାର୍କରେ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରାୟ ୧୨,୩୦୦ କୋଚ୍ (ବନ୍ଦେ ଭାରତ ଏବଂ ଅମୃତ ଭାରତ ଟ୍ରେନର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ରେକ୍ ସମେତ) ଏବଂ ୪୬୦ ଲୋକୋମୋଟିଭରେ ସି. ସି. ଟି. ଭି. କ୍ୟାମେରା ଲାଗିଛି।
କେନ୍ଦ୍ର ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଓ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ ରାଜ୍ୟସଭାରେ ଏକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରରେ ଏହି ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି।