ଏଆଇ ମାଧ୍ୟମରେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ 

ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ବା ଏଆଇ ପ୍ରୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ସାଧାରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ବ୍ୟାପକ ରୂପାନ୍ତରଣ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିଛି। କେବଳ ଯେ ସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ରୂପାନ୍ତରଣ ସୁଦୃଶ୍ୟ ତାହା ନୁହେଁ, ବରଂ ଘରୋଇ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏଆଇ ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଉପଯୋଗ ରୋଗ ନିରୂପଣଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଔଷଧ ପ୍ରଦାନ ଯାଏଁ ସବୁ କିଛି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସରଳ ଓ ସହଜ କରିପାରିଛି। ଏହି ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ମିଳିତ କରି ଭାରତ ସରକାର ‘ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବା’ ପ୍ରତି ନିଜର ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପୂରଣ କରୁଛନ୍ତି-ଯାହା ପ୍ରକୃତରେ ସେବା ବିତରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ବ୍ୟବଧାନକୁ ଦୂର କରୁଛି, ଚିକିତ୍ସା ସେବା ଓ ଉତ୍ପାଦର ମାନ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକଙ୍କ ପାଇଁ ସୁଲଭ ଚିକିତ୍ସା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଛି।

‘ସର୍ବଜନ ହିତାୟ, ସର୍ବଜନ ସୁଖାୟ’ର ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ ‘ଇଣ୍ଡିଆ ଏଆଇ’ ମିଶନ୍ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ବିକାଶକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିବା, ଶାସନ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଜବୁତ କରିବା ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସମେତ ଜନସେବା ବିତରଣରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପ୍ରଭୃତି ସରକାରଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରହିଥିଲା।  ଏହି ସାମଗ୍ରିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ଭିତ୍ତି କରି ୨୦୪୭ ସୁଦ୍ଧା ‘ବିକଶିତ ଭାରତ’ ଗଠନ ଅଭିଯାନର ଏକ ଅଂଶ ଭାବେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବିତରଣକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖିଛନ୍ତି ସରକାର।

ସେଥିଲାଗି ‘ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକରଣ’ ଏବଂ ‘ମାନବିକତା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା’କୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ଟେକ୍ନୋଲୋଜିର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକରଣ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରୁଛି ଯେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସେବା ବଞ୍ଚିତ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମେତ ସମାଜର ସମସ୍ତ ବର୍ଗଙ୍କ ପାଖରେ ଏଆଇ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ପହଞ୍ଚିପାରିବ। ସେହିପରି କେବଳ ବୈଷୟିକ ଅଗ୍ରଗତି ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମାଜିକ ଆହ୍ୱାନର ସମାଧାନ, ଜୀବନଶୈଳୀର ମାନରେ ଉନ୍ନତି ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଏଆଇକୁ ନିୟୋଜିତ କରିଯାଇପାରିବ।

କେନ୍ଦ୍ର ସରକାର ବହୁ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବିତରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏଆଇର ରୂପାନ୍ତରଣକାରୀ ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ। ୨୦୧୮ ମସିହାରେ, ନୀତି ଆୟୋଗ ‘କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତା ପାଇଁ ଜାତୀୟ ରଣନୀତି’ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ଅସଂଖ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ ମଧ୍ୟରେ ଏଆଇ, ରୋବୋଟିକ୍ସ ଏବଂ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଅଫ୍ ମେଡିକାଲ୍ ଥିଙ୍ଗସକୁ “ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାର ନୂତନ ସ୍ନାୟୁ ପ୍ରଣାଳୀ” ଭାବରେ ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ବିଭିନ୍ନ ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଦ୍ୱାରା ଗୃହୀତ ଏଆଇ-ଚାଳିତ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବିଶେଷଜ୍ଞତାକୁ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଲବ୍ଧ କରାଉଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଏହି ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଆଗଧାଡିର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ଯକ୍ଷ୍ମା (ଟିବି) ଏବଂ ଡାଇବେଟିକ୍ ରେଟିନୋପାଥି ପାଇଁ ସ୍କ୍ରିନିଂ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରୁଥିବାବେଳେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ୨୮୨ ମିଲିୟନ୍ ଟେଲିମେଡିସିନ୍ ପରାମର୍ଶରେ ସହାୟତା କରୁଛି। ଏହି ମିଳିତ ପ୍ରୟାସଗୁଡ଼ିକ ମାପଯୋଗ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ଯକ୍ଷ୍ମାଜନିତ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିଣାମରେ ୨୭ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଏବଂ ରୋଗ ଚିହ୍ନଟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୧୨-୧୬ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।

ଇଣ୍ଡିଆ–ଏଆଇ ଇମ୍ପାକ୍ଟ ସମିଟ୍ ୨୦୨୬ ଗ୍ଲୋବାଲ ସାଉଥ୍‌ (Global South)ର ପ୍ରଥମ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଏଆଇ  ସମ୍ମିଳନୀ ୧୬ ରୁ ୨୦ ଫେବୃଆରୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଯାଛି। ଏଠାରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ନେତା, ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ନବୋନ୍ମେଷକ ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଏଆଇ-କେନ୍ଦ୍ରିକ ନୀତି, ଅନୁସନ୍ଧାନ, ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସହଭାଗିତା ଉପରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ଅନେକ ପରାମର୍ଶ ବି ଏଠାରେ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।

ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବିତରଣରେ ଏଆଇ

ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏଆଇ ବିଭିନ୍ନ ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ ଉନ୍ନତ ଭାବରେ ପ୍ରଦାନ କରିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛି। ଏହା ଦର୍ଶାଉଛି ଯେ କିପରି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା-ଭିତ୍ତିକ ସମାଧାନଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶମୂଳକ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ କରିପାରିବ ଏବଂ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ତଥା ସାମଗ୍ରିକ ସାମାଜିକ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିପାରିବ। ଏହା ଆତ୍ମନିର୍ଭର ଭାରତ ଏବଂ ବିକଶିତ ଭାରତର ଆତ୍ମାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।

୨୦୨୨ ରୁ ୨୦୨୫ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ, ଭାରତ ଏକ ସମନ୍ୱିତ ରଣନୀତିରେ ଏଆଇକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ନିଜର ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିତରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମୌଳିକ ଭାବରେ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରିଛି, ଯାହା ବିଶେଷଜ୍ଞଙ୍କ ଅଭାବକୁ ଦୂର କରୁଛି ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ଚିକିତ୍ସା ସେବାକୁ ବ୍ୟାପକ କରୁଛି। ଜାତୀୟ ଯକ୍ଷ୍ମା ନିରାକରଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ, ଜାତୀୟ ଡାଇବେଟିକ୍ ରେଟିନୋପାଥି ସ୍କ୍ରିନିଂ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଏବଂ ମିଡିଆ ରୋଗ ନୀରିକ୍ଷଣ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟୋଜିତ କରି ସରକାର ଅଣ-ବିଶେଷଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ ସ୍କ୍ରିନିଂ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଯକ୍ଷ୍ମାଜନିତ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିଣାମରେ ୨୭ ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ଏବଂ ୪,୫୦୦ ରୁ ଅଧିକ ମହାମାରୀ ସତର୍କତା ମିଳିଛି।

ଏହି ରୂପାନ୍ତରଣ ଇ-ସଞ୍ଜିବନୀ ( e-Sanjeevani) ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧିକ ସୁଦୃଢ଼ ହୋଇଛି, ଯାହା ଏଆଇ-ସହାୟକ ରୋଗ ନିରୂପଣ ସହିତ ୨୮୨ ମିଲିୟନ୍ ପରାମର୍ଶରେ ସହାୟତା କରିଛି। ଅପପୁଷ୍ଟି ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ‘ଉଦ୍ୟୋଗ ଯନ୍ତ୍ର ଏଆଇ ସିଷ୍ଟମ’ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ଏହା ଏକ ବ୍ୟାପକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ଯାହା ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ପରିଚାଳନା ଏବଂ କର୍କଟ ଚିକିତ୍ସା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପାରମ୍ପରିକ ଆୟୁର୍ବେଦୀୟ ଚିକିତ୍ସାର ଆଧୁନିକୀକରଣ ଏବଂ ‘ନ୍ୟାସନାଲ୍ ୱାନ୍ ହେଲ୍ଥ୍ ହେଲ୍ଥପ୍ରୋଗ୍ରାମ୍’କୁ ସଶକ୍ତ କରିଛି।

ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ବିତରଣରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା (୨୦୨୨-୨୦୨୫) ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:

ଏହି ଏଆଇ ଉପକରଣଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ସୁରକ୍ଷିତ ଏବଂ ମାନକ ଅନୁଯାୟୀ ହେବ, ତାହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ମୌଳିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

• ଆର୍ଟିଫିସିଆଲ୍ ଇଣ୍ଟେଲିଜେନ୍ସ ପାଇଁ ଉତ୍କର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ର: ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୫ରେ ମନୋନୀତ ଏମ୍ସ ଦିଲ୍ଲୀ, ପିଜିଆଇଏମ୍‍ଇଆର- ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ ଏବଂ ଏମ୍ସ ଋଷିକେଶ ସ୍ୱଦେଶୀ ଏଆଇ ସମାଧାନର ବିକାଶ ପାଇଁ ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଛନ୍ତି। ଏହାସହ, ଏନ୍‍ଏଚ୍‍ଏ ମଧ୍ୟ ଆଇଆଇଏସ୍‍ସି ବାଙ୍ଗାଲୋର ସ୍ଥିତ ଶିକ୍ଷା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟର ଉତ୍କର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ର (ତନୁ) ସହିତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ଏଆଇ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିକାଶ ପାଇଁ ଏକ ବୁଝାମଣା ପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛି।
• ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଫେଡେରେଟେଡ୍ ଲର୍ଣ୍ଣିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ: ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ଡିଜିଟାଲ୍ ମିଶନ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଇକୋସିଷ୍ଟମରୁ ତଥ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରି ଏଆଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମଡେଲଗୁଡ଼ିକର ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ଏକ ମୁକ୍ତ ବେଞ୍ଚମାର୍କିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାକୁ ୧୪ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୨୪ରେ ନ୍ୟାସନାଲ୍ ହେଲ୍ଥ ଅଥୋରିଟି ଏବଂ ଆଇଆଇଟି କାନପୁର ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବୁଝାମଣାପତ୍ର ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଛି।
• ନୈତିକ ତଦାରଖ: ଡାଟା ବିନିମୟକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଏଆଇ ନିୟୋଜନ ଆଇସିଏମ୍‍ଆର ନୈତିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ (୨୦୨୩) ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଏଆଇ ଶାସନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁସରଣ କରେ।
• ଭାରତ ପାଇଁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ଏଆଇ ରଣନୀତି: ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ,ଆଇ ରଣନୀତି ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି। ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଏବଂ ବେସରକାରୀ ଅଂଶୀଦାରଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ ପରେ ଏହି ରଣନୀତି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।

ଜଣେ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବା ଅଧିକାରୀ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଏଟାପଲ୍ଲୀ ଜିଲ୍ଲାରେ ସମନ୍ୱିତ ଆଦିବାସୀ ବିକାଶ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ତଦାରଖ କରୁଥିଲେ। ସେ ଲକ୍ଷ୍ୟ କଲେ ଯେ ସରକାରୀ ମାଗଣା ଖାଦ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୁଷ୍ଟିହୀନତାର ସ୍ପଷ୍ଟ ସଙ୍କେତ ଦେଖାଯାଉଛି। ତୋଡସା ଆଶ୍ରମ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଡିଟ୍‌ରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ସେଠାକାର ୨୭ ପ୍ରତିଶତ ଛାତ୍ର ପୁଷ୍ଟିହୀନ। ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଲେ। ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ମେନୁ ଅନୁଯାୟୀ ଖାଦ୍ୟର ମାନ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ମେସିନ୍ ପ୍ରଚଳନ କରାଗଲା। ଏଥିରେ ତାପମାତ୍ରା ଏବଂ ରୂପରେଖ ସମେତ ୨,୧୦୦ରୁ ଅଧିକ ତଥ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଉନ୍ନତ ‘ଛବି ଚିହ୍ନଟକରଣ‘ ସୁବିଧା ଥିଲା।

ମେସିନ୍ ସ୍ଥାପନ ପରେ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡିଲା ଯେ ଅନେକ ସମୟରେ ପରଷା ଯାଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ତାଲିକା ସହିତ ମେଳ ଖାଉ ନଥିଲା। ଛାତ୍ରମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ଫଳ କିମ୍ବା ପୁଷ୍ଟିସାର ଯୁକ୍ତ ଖାଦ୍ୟ ପାଉ ନଥିଲେ। ରୋଷେଇରେ ଅବହେଳା, ପନିପରିବା ଅଧିକ ସିଝାଇବା ଏବଂ ଖରାପ ସାମଗ୍ରୀର ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ପୁଷ୍ଟିସାରର ଅଭାବ ଦେଖାଦେଇଥିଲା। ଏହି ଏଆଇ ମେସିନ୍ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ କଡ଼ା ନିୟମ ଲାଗୁ କରିବା ଏବଂ ଯୋଗାଣକାରୀଙ୍କୁ ଦାୟୀ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କଲା, ଯାହାଫଳରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ପୁଷ୍ଟିସାରରେ ଉନ୍ନତି ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଲା। ଏହି ସଫଳ ମଡେଲକୁ ଜିଲ୍ଲାର ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି।

ଆଞ୍ଚଳିକ ମୁକ୍ତ ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀ ୨୦୨୫

ନଭେମ୍ବରରେ ୧୯ରୁ ୨୦ ତାରିଖ ଯାଏ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ମୁକ୍ତ ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀ ୨୦୨୫ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମ୍ମିଳନୀ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବାର କଲ୍ୟାଣ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (NHA) ଦ୍ୱାରା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ (NeGD), WHO ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଆଞ୍ଚଳିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ (SEARO) ଏବଂ ୟୁନିସେଫ୍‌ର ସହଯୋଗରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ WHO ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଅଞ୍ଚଳର ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକ, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାବିତ୍ ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ। ଆଲୋଚନାରେ ଭାରତର ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ବିଶେଷ କରି ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ Genଏଆଇ ର ବ୍ୟବହାର ଯଥା-ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ନୀରିକ୍ଷଣ, ରୋଗର ଶୀଘ୍ର ଚିହ୍ନଟ ଏବଂ ଆଗଧାଡିର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀଙ୍କୁ ସହାୟତା ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ନେପାଳ, ଭୂଟାନ, ବାଂଲାଦେଶ ଏବଂ ତିମୋର-ଲେଷ୍ଟେର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ମଧ୍ୟ ଏଥିରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।

ଭାରତ ଏଆଇ ମିଶନ୍‌ର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପଦକ୍ଷେପ

ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୪ରେ, ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ ଏଆଇ ବ୍ୟବହାର କରି ଭାରତର ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ୧୦,୩୭୧.୯୨ କୋଟି ଟଙ୍କାର ବଜେଟ୍ ସହିତ ‘ଭାରତ ଏଆଇ’ ମିଶନ୍‌କୁ ମଞ୍ଜୁରୀ ଦେଇଥିଲେ। ଇଣ୍ଡିଆ ଏଆଇ ମିଶନ୍‌ର ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଆପ୍ଲିକେସନ୍ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନବୋନ୍ମେଷକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଛି। ଏହି ମିଶନ୍‌ର ଅନ୍ୟତମ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ତମ୍ଭ ହେଉଛି ‘ଭାରତ ଏଆଇ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ଇନିସିଏଟିଭ୍’। ଏହି ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଜାତୀୟ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଏଆଇ ସମାଧାନର ବିକାଶ ଏବଂ ପ୍ରସାର କରିବା। ଉନ୍ନତ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ଏଆଇ-ସକ୍ଷମ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବିତରଣ ହେଉଛି ଏହି ପଦକ୍ଷେପର ଅନେକ ସଫଳ ପରିଣାମ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ।

ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା, ଭାରତ ଏଆଇ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ଇନିସିଏଟିଭ୍ ଅନ୍ତର୍ଗତ ମନୋନୀତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଏଆଇ ସମାଧାନଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି:

ଏଆଇ–ସହାୟକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବିତରଣରେ ବେସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରର ଅବଦାନ

ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଜନସାଧାରଣ ନୀତି ନିର୍ଦ୍ଧାରକ ସଂସ୍ଥା, ନୀତି ଆୟୋଗ, ବେସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭିନବ ଅବଦାନକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଏଆଇ-ଚାଳିତ ଏହି କିଛି ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି:

ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୫ ସୁଦ୍ଧା ୭୯୯ ମିଲିୟନ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆଇଡି ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇସାରିଛି। ୪୧୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ପଞ୍ଜୀକୃତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ୬୭୦,୦୦୦ ରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ପ୍ରଫେସନାଲ୍ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭଣ୍ଡାରରେ ପଞ୍ଜୀକୃତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହାସହ, ୬୭୧ ମିଲିୟନରୁ ଅଧିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ରେକର୍ଡକୁ ଆୟୁଷ୍ମାନ ଭାରତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟ (ABHA) ସହିତ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇଛି।

ଏବିଡିଏମ୍‍ ଅଧୀନରେ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ବିତରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପାଇଁ ବେସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅଭିନବ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଛି। ବେସରକାରୀ କ୍ଷେତ୍ର ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏବିଡିଏମ୍‍-ସକ୍ଷମ ଆପ୍ଲିକେସନ୍ ଗୁଡ଼ିକର କିଛି ଏଆଇ-ଚାଳିତ ପଦକ୍ଷେପ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା:

ବିଭିନ୍ନ ରୋଗର ନିରୂପଣ ଏବଂ ବଞ୍ଚିତ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟାବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବିଶୁଦ୍ଧ ପାନୀୟ ଜଳର ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବାରେ ଏଆଇର ଅଭିନବ ପ୍ରୟୋଗ ‘ମାନବିକତା ପାଇଁ ଏଆଇ‘ ନୀତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନବୀୟ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ, ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ସାମାଜିକ-ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଏବଂ ବିକଶିତ ଭାରତ@୨୦୪୭ର ଦୂରଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆଗକୁ ନେବା ପାଇଁ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ସଠିକ ବ୍ୟବହାର କରୁଛି।