ଡ଼ଃ ପ୍ରବୀଣ କୁମାର ସାହୁ
ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ BRICS ଶିକ୍ଷା ସମ୍ମିଳନୀର ଆୟୋଜନ ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ଗୌରବର ବିଷୟ। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଭାରତର ବଢ଼ୁଥିବା ଭୂମିକା ସହିତ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଏଭଳି ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିକ୍ଷା ଆଲୋଚନାର କେନ୍ଦ୍ର ହେବା ରାଜ୍ୟର ଶିକ୍ଷା, ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ମାନବ ସମ୍ବଳ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସମ୍ଭାବନାର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଛି।
ଆଜି ଶିକ୍ଷା କେବଳ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣର ମାଧ୍ୟମ ନୁହେଁ। ଏହା ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ, ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ନିଯୁକ୍ତି, ଗବେଷଣା ଓ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ମାଣର ମୂଳ ଆଧାର। ତେଣୁ BRICS ଭଳି ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ମଞ୍ଚରେ ଶିକ୍ଷାକୁ ନେଇ ହେଉଥିବା ଆଲୋଚନାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅତ୍ୟଧିକ।
ବଦଳୁଥିବା ବିଶ୍ୱ ଓ ଶିକ୍ଷାର ନୂଆ ଆହ୍ୱାନ
ବିଶ୍ୱ ଦ୍ରୁତ ଭାବେ ବଦଳୁଛି। କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ରୋବୋଟିକ୍ସ, ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ସ୍ୱୟଂଚାଳନ ଶିକ୍ଷା ଓ ନିଯୁକ୍ତିର ପାରମ୍ପରିକ ଧାରଣାକୁ ବଦଳାଇ ଦେଉଛି। ଆଗାମୀ ଦିନର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ କେବଳ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକୀୟ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ ଚଳିବ ନାହିଁ। ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ, ସୃଜନଶୀଳତା, ଯୋଗାଯୋଗ, ଡିଜିଟାଲ ଦକ୍ଷତା ଓ ନୈତିକ ଚିନ୍ତନ ମଧ୍ୟ ଶିକ୍ଷାର ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଅଂଶ ହେବା ଦରକାର।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ BRICS ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଶିକ୍ଷା, ଗବେଷଣା ଓ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶରେ ସହଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା ସମୟର ଆବଶ୍ୟକତା।
AI: ସୁଯୋଗ ନା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ?
ଆଜି ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ AI ସବୁଠାରୁ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ବିଷୟ। ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ସୂଚନା ଦେବା ସହିତ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ପାଠଦାନକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜ କରିପାରେ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶିକ୍ଷା, ଭାଷା ଅନୁବାଦ, ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନ ରହିଛି—ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଛାତ୍ରଙ୍କ ଚିନ୍ତନଶକ୍ତିକୁ ବଢ଼ାଇବ ନା କମାଇବ? ଯଦି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଉତ୍ତର ପାଇଁ AI ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବେ, ତେବେ ସ୍ୱାଧୀନ ଚିନ୍ତନ ଓ ସୃଜନଶୀଳତା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ AI ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ନୈତିକ ନିୟମ, ଡିଜିଟାଲ ସାକ୍ଷରତା ଓ ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ଡିଜିଟାଲ ଶିକ୍ଷା ଓ ସମାନ ସୁଯୋଗ
ଡିଜିଟାଲ ଶିକ୍ଷା ଶିକ୍ଷାର ସୀମାକୁ ବିସ୍ତାର କରିଛି। ଘରେ ବସି ଜଣେ ଛାତ୍ର ବିଶ୍ୱର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଠାରୁ ଶିକ୍ଷା ନେଇପାରୁଛି। କିନ୍ତୁ ଏହା ସହିତ ଡିଜିଟାଲ ବିଭାଜନ ମଧ୍ୟ ଏକ ବାସ୍ତବତା।
ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଅନେକ ପରିବାର ପାଖରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଡିଭାଇସ୍, ଦ୍ରୁତ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କିମ୍ବା ଡିଜିଟାଲ ଦକ୍ଷତା ନାହିଁ। ତେଣୁ ଡିଜିଟାଲ ଶିକ୍ଷାକୁ ଆଗକୁ ନେବା ସହିତ ଡିଜିଟାଲ ସମାନତା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ମଧ୍ୟ ସରକାରର ପ୍ରାଥମିକତା ହେବା ଉଚିତ।
ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ: ଡିଗ୍ରୀ ଠାରୁ ଦକ୍ଷତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ
ଭାରତ ସମେତ BRICS ଦେଶଗୁଡ଼ିକର ଏକ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ହେଉଛି ଯୁବ ନିଯୁକ୍ତି। ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଅନେକ ଯୁବକଯୁବତୀ ନିଯୁକ୍ତି ବଜାରର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁରୂପ ଦକ୍ଷତା ଅଭାବର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି। ତେଣୁ ଶିକ୍ଷା ସହିତ ବୃତ୍ତିମୂଳକ ଶିକ୍ଷା, ଟେକ୍ନିକାଲ ଟ୍ରେନିଂ, ଉଦ୍ୟୋଗୀକରଣ ଓ ଇଣ୍ଟର୍ନଶିପ୍କୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। “ଡିଗ୍ରୀ” ସହିତ “ଦକ୍ଷତା” ଯୋଡ଼ିଲେ ହିଁ ଯୁବଶକ୍ତି ଦେଶର ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରିବ।
ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୁଯୋଗ
ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ BRICS ଶିକ୍ଷା ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ ହେବା ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ଏକ ଐତିହାସିକ ସୁଯୋଗ। ରାଜ୍ୟର ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ଯଦି ଏହି ସୁଯୋଗକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ତେବେ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷା ସହଯୋଗର ନୂଆ ଦ୍ୱାର ଖୋଲିପାରେ।
ଓଡ଼ିଶାର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକ BRICS ଦେଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସହିତ MoU, ଛାତ୍ର ବିନିମୟ, ଶିକ୍ଷକ ବିନିମୟ, ଯୁଗ୍ମ ଗବେଷଣା ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସେମିନାର ଆୟୋଜନ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଉଚିତ।
ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଜ୍ଞାନର ବିଶ୍ୱୀକରଣ
ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ଓଡ଼ିଶାର ପରିଚୟ କେବଳ ଶିଳ୍ପ କିମ୍ବା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ। ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା, ସାହିତ୍ୟ, ଐତିହ୍ୟ, କଳା ଓ ଜ୍ଞାନ ପରମ୍ପରାକୁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ମଞ୍ଚରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ଦରକାର।
ଡିଜିଟାଲ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ, AI ଆଧାରିତ ଅନୁବାଦ ଓ ମୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ମାଧ୍ୟମରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ଜ୍ଞାନଭଣ୍ଡାରକୁ ବିଶ୍ୱ ସମୁଦାୟ ସହିତ ଯୋଡ଼ାଯାଇପାରିବ।
ସମାବେଶୀ ଶିକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତା
ଶିକ୍ଷାର ବିକାଶର ମାପ କେବଳ କେତେ ନୂଆ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ହେଲା ତାହା ନୁହେଁ। ଜଣେ ଗରିବ ଛାତ୍ର, ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଛାତ୍ରୀ, ଦିବ୍ୟାଙ୍ଗ ଛାତ୍ର କିମ୍ବା ସାମାଜିକ ଭାବେ ପଛୁଆ ବର୍ଗର ଛାତ୍ର କେତେ ସହଜରେ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା ପାଇପାରୁଛି—ଏହା ହେଉଛି ପ୍ରକୃତ ପରୀକ୍ଷା। ସେଥିପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତର BRICS ଶିକ୍ଷା ସହଯୋଗରେ ସମାବେଶୀ ଶିକ୍ଷା, ଲିଙ୍ଗ ସମାନତା ଓ ସମାନ ସୁଯୋଗକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ମିଳିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ସର୍ବପ୍ରଧାନ
AI ଓ ଡିଜିଟାଲ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଶିକ୍ଷାର ପଦ୍ଧତି ବଦଳାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସ୍ଥାନ ନେଇପାରିବ ନାହିଁ। ଜ୍ଞାନ ସହିତ ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଶୃଙ୍ଖଳା, ମାନବିକତା, ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ଓ ନାଗରିକ ଚେତନା ଗଢ଼ିବାରେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଭୂମିକା ଅନନ୍ୟ।
ତେଣୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସହିତ ନିରନ୍ତର ଭାବେ ଅପଡେଟ୍ କରିବା ଦରକାର। ଶିକ୍ଷକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଓ ଗବେଷଣାକୁ ଶିକ୍ଷା ନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ରାସ୍ତା
BRICS ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନର ସଫଳତା କେବଳ ଭବ୍ୟ ଆୟୋଜନରେ ମାପାଯିବ ନାହିଁ। ସମ୍ମିଳନୀରେ ଉଠିଥିବା ଚିନ୍ତାଧାରା କେତେ ଦୂର ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଛି, ତାହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସଫଳତାର ମାପକ। ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏବେ ଏକ ଦୀର୍ଘମିଆଦୀ “International Higher Education Roadmap” ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ। BRICS ଦେଶର ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ସହିତ ଗବେଷଣା, ଛାତ୍ର ବିନିମୟ, ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଓ ନବସୃଜନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସ୍ଥାୟୀ ସହଯୋଗ ଗଢ଼ି ଉଠିଲେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ଏହି ସମ୍ମିଳନୀ ଏକ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରଭାବ ଛାଡ଼ିପାରିବ।
ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ BRICS ଶିକ୍ଷା ସମ୍ମିଳନୀ ଓଡ଼ିଶାର ପାଇଁ ଏକ ସମ୍ମାନର ମୁହୂର୍ତ୍ତ ମାତ୍ର ନୁହେଁ; ଏହା ଏକ ଦାୟିତ୍ୱର ଆହ୍ୱାନ। ବିଶ୍ୱ ଶିକ୍ଷା ମଞ୍ଚରେ ପରିଚୟ ମିଳିବା ଯେତେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ସେହି ପରିଚୟକୁ ଗୁଣାତ୍ମକ ଶିକ୍ଷା, ଉଚ୍ଚମାନର ଗବେଷଣା ଓ ଯୁବପିଢ଼ିର ଦକ୍ଷତା ବିକାଶରେ ପରିଣତ କରିବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଜରୁରୀ।
ଓଡ଼ିଶା ଯଦି ଏହି ସୁଯୋଗକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରେ, ତେବେ ଭୁବନେଶ୍ୱର କେବଳ ଏକ ସମ୍ମିଳନୀର ଆୟୋଜକ ସହର ହୋଇ ରହିବ ନାହିଁ—ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଭାରତର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜ୍ଞାନ, ଗବେଷଣା ଓ ଶିକ୍ଷା କେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ନିଜର ସ୍ଥାନକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିପାରିବ। ବିଶ୍ୱ ଶିକ୍ଷା ମଞ୍ଚରେ ଓଡ଼ିଶାର ନୂଆ ପରିଚୟ ଆଜି ଏକ ସମ୍ଭାବନା; ଏହାକୁ ସ୍ଥାୟୀ ସଫଳତାରେ ପରିଣତ କରିବା ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ।
ଅଧ୍ୟାପକ, ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗ,
ରାଜା ମଧୁସୂଦନ ଦେବ ଡିଗ୍ରୀ କଲେଜ, ପଟିଆ, ଭୁବନେଶ୍ୱର।