ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ATMରୁ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା ସମୟରେ ଯଦି ହଠାତ୍ ଫଟା, ଚିରା କିମ୍ବା ମଇଳା ନୋଟ୍ ବାହାରେ, ତେବେ ଅନେକ ଲୋକ ଚିନ୍ତାରେ ପଡ଼ିଯାଆନ୍ତି। ଏପରି ନୋଟ୍ ବଜାରରେ ଚାଲିବ କି ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଟଙ୍କା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ କି – ଏହି ଭୟ ରହିଥାଏ। କିନ୍ତୁ ଏଥିପାଇଁ ଭୟଭୀତ ହେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ନାହିଁ।
ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (RBI)ର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ATMରୁ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୋଟ୍ ମିଳିଲେ ଗ୍ରାହକ ଏହାକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମରେ ବଦଳାଇ ପାରିବେ। ତେବେ ଏଥିପାଇଁ ଠିକ୍ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଜାଣିବା ଜରୁରୀ।
ATMରୁ ଫଟା ନୋଟ୍ ମିଳିଲେ ପ୍ରଥମେ କ’ଣ କରିବେ?
ATMରୁ କଟା କିମ୍ବା ମଇଳା ନୋଟ୍ ବାହାରିଲେ ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁ ବ୍ୟାଙ୍କର ATMରୁ ଟଙ୍କା ଉଠାଇଛନ୍ତି, ସେହି ବ୍ୟାଙ୍କ ଶାଖା ସହିତ ଯଥାଶୀଘ୍ର ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଲିଖିତ ଭାବେ ଅଭିଯୋଗ ଦେବାବେଳେ ATMରୁ ଟଙ୍କା ଉଠାଇଥିବା ତାରିଖ, ସମୟ, ATM ସ୍ଥାନ ଏବଂ ଉଠାଇଥିବା ଟଙ୍କାର ପରିମାଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତୁ।
ଯଦି ATMରୁ ମିଳିଥିବା ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସ୍ଲିପ୍ ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି, ତେବେ ତାହାର କପି ଅଭିଯୋଗ ସହିତ ଦିଅନ୍ତୁ। ସ୍ଲିପ୍ ନଥିଲେ ବ୍ୟାଙ୍କର SMS କିମ୍ବା ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ରେକର୍ଡକୁ ପ୍ରମାଣ ଭାବେ ଦିଆଯାଇପାରେ।
ଏକାଥରକେ କେତେ ନୋଟ୍ ବଦଳାଇପାରିବେ?
RBIର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ସାଧାରଣତଃ ଏକାଥରକେ ୨୦ଟି ନୋଟ୍ କିମ୍ବା ମୋଟ ₹୫,୦୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନୋଟ୍ ବଦଳାଇବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
ଯଦି ନୋଟ୍ ସଂଖ୍ୟା କିମ୍ବା ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ଏହାଠାରୁ ଅଧିକ ହୁଏ, ତେବେ ମାମଲାର ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଲାଗୁ ହୋଇପାରେ। ତେଣୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ନୋଟ୍ ସଂଖ୍ୟା ଓ ମୋଟ ମୂଲ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ନୋଟ୍ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ କି ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କା?
କଟା, ଚିରା କିମ୍ବା ମଇଳା ନୋଟ୍ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ ଗ୍ରାହକଙ୍କଠାରୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଅତିରିକ୍ତ ଶୁଳ୍କ ନେବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ।
ତେଣୁ ନୋଟ୍ ବଦଳାଇବା ପାଇଁ କେହି ଅତିରିକ୍ତ ଟଙ୍କା ଦାବି କଲେ, ତାହାକୁ ନେଇ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଅଭିଯୋଗ କରିପାରିବେ।
ବ୍ୟାଙ୍କ ନୋଟ୍ ବଦଳାଇବାକୁ ମନା କଲେ?
ଯଦି ATMରୁ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୋଟ୍ ପାଇବା ପରେ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆପଣଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହେଉନାହିଁ କିମ୍ବା ନୋଟ୍ ବଦଳାଇବାକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ ମନା କରୁଛି, ତେବେ RBIର ଅଭିଯୋଗ ସମାଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅଭିଯୋଗ କରିପାରିବେ।
ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟାଙ୍କରେ କରିଥିବା ଅଭିଯୋଗର ରେକର୍ଡ ଓ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରମାଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଭଲ।
ସବୁ କଟା ନୋଟ୍ କ’ଣ ବଦଳାଯାଇପାରିବ?
ଏଠାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ମନେରଖିବା ଦରକାର। ସବୁ ପ୍ରକାରର ନଷ୍ଟ ନୋଟ୍ ସାଧାରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବଦଳାଯାଏ ନାହିଁ।
ଯଦି ନୋଟ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଇଛି, ଅତ୍ୟଧିକ ପୋଡ଼ିଯାଇଛି କିମ୍ବା ଏତେ ଖରାପ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି ଯେ ଏହାର ପରିଚୟ କରିବା କଷ୍ଟକର, ତେବେ ଏହାକୁ ସାଧାରଣ ବଦଳ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଗ୍ରହଣ ନକରାଯାଇପାରେ।
ନୋଟ୍ ବଦଳାଇବା ପୂର୍ବରୁ ଏହି କଥା ମନେରଖନ୍ତୁ
- ATMରୁ ମିଳିଥିବା ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ନୋଟ୍କୁ ଫୋପାଡ଼ନ୍ତୁ ନାହିଁ।
- ନୋଟ୍କୁ ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଦେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବେ ରଖନ୍ତୁ।
- ATM ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସ୍ଲିପ୍, SMS କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ପ୍ରମାଣ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।
- ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଅଭିଯୋଗ କରିବାବେଳେ ତାରିଖ, ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଓ ଟଙ୍କାର ପରିମାଣ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଦିଅନ୍ତୁ।
- ନୋଟ୍ରେ ଥିବା ସିରିଏଲ୍ ନମ୍ବର ଓ ଅନ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ସୁରକ୍ଷା ଚିହ୍ନ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ କଥା – ATMରୁ କଟା କିମ୍ବା ମଇଳା ନୋଟ୍ ବାହାରିଲେ ଏହାକୁ ନିଜର କ୍ଷତି ବୋଲି ଭାବି ଚୁପ୍ ରୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଠିକ୍ ପ୍ରମାଣ ସହ ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ନୋଟ୍ ବଦଳ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।