ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ତୈଳ ପରିବହନରେ ବାଧା ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ାଇଛି। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଯୋଗାଣରେ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଦେଖାଦେଲେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ କେବଳ ତୈଳ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନୁହେଁ, ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି, ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଇନ୍ଧନ ବଜାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ। ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଦେଶର ପ୍ରମୁଖ ସରକାରୀ ତୈଳ କମ୍ପାନୀ ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOC) ଏହାର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟ ରଣନୀତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଥିବା ରିପୋର୍ଟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଛି।
ଇ-ଟାଇମ୍ସରେ ପ୍ରକାଶିତ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, IOC ୨୦୨୭-୨୮ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ତୈଳ ଉତ୍ପାଦକଙ୍କ ସହ ହେଉଥିବା ବାର୍ଷିକ କ୍ରୟ ଚୁକ୍ତିର ପରିମାଣ ସାମାନ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବା ବିଷୟରେ ବିଚାର କରୁଛି। ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରଭାବିତ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଏହାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ବୋଲି ସୂତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି।
ତେବେ ଏହାର ଅର୍ଥ ଭାରତରେ IOC ପେଟ୍ରୋଲ ପମ୍ପଗୁଡ଼ିକରେ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶର ତେଲ ଆଉ ମିଳିବ ନାହିଁ, ତାହା ନୁହେଁ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ କମ୍ପାନୀର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଓ କ୍ରୟ ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପର୍କିତ ରଣନୀତି। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯୋଗାଣର ଉତ୍ସକୁ ବିବିଧ କରିବା ଏବଂ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତାର ବିପଦକୁ କମାଇବା ହୋଇପାରେ।
ଭାରତ ନିଜର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତାର ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ବିଦେଶରୁ ଆମଦାନୀ କରେ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ଭାରତ ପାଇଁ ତୈଳ ଯୋଗାଣର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ସ ରହିଆସିଛନ୍ତି। ଭୌଗୋଳିକ ନିକଟତା, ପରିବହନ ସୁବିଧା ଏବଂ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଉପଲବ୍ଧ ତୈଳର ଗୁଣବତ୍ତା ଏହି ନିର୍ଭରଶୀଳତାର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ।
କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଏହି ଯୋଗାଣ ମାର୍ଗରେ ବାଧା ଦେଖାଦେଲେ ତୈଳ ଆମଦାନୀରେ ବିଳମ୍ବ, ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ବଜାରରେ ଦରର ଅସ୍ଥିରତା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ। ଏହି କାରଣରୁ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭର ନକରି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ତୈଳ କିଣିବାର ରଣନୀତି ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଉଛି। IOCର ଯୋଜନା ମଧ୍ୟ ଏହି ବ୍ୟାପକ ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତାଧାରା ସହ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପାରେ।
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, IOC ୨୦୨୭-୨୮ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଉତ୍ପାଦକମାନଙ୍କ ସହ ବାର୍ଷିକ ଚୁକ୍ତି ଅନୁସାରେ କିଣୁଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳର ପରିମାଣ କିଛିଟା ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରୁଛି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ, ୨୦୨୬-୨୭ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷ ପାଇଁ କମ୍ପାନୀ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଉତ୍ପାଦକମାନଙ୍କ ସହ ବାର୍ଷିକ ଚୁକ୍ତି ଆଧାରରେ ଏହାର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆମଦାନୀର ପ୍ରାୟ ୪୭ ପ୍ରତିଶତ କ୍ରୟ କରିବାର ଯୋଜନା ରଖିଥିବା ସୂତ୍ରକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ମନେ ରଖିବା ଜରୁରୀ ଯେ ୪୭ ପ୍ରତିଶତ ସଂଖ୍ୟାଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର ବାର୍ଷିକ ଚୁକ୍ତି ଆଧାରିତ କ୍ରୟ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କିତ। ଏହାକୁ ଭାରତର ସମସ୍ତ ତୈଳ ଆମଦାନୀର ଅଂଶ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ।
ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ କ୍ରୟ ହ୍ରାସ କରିବା ଯୋଜନା ଆଗକୁ ବଢ଼ିଲେ IOCକୁ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରୁ ତୈଳ ଯୋଗାଣର ବିକଳ୍ପ ଖୋଜିବାକୁ ପଡ଼ିପାରେ। ବିଶ୍ୱ ବଜାରରେ ଆମେରିକା, ପଶ୍ଚିମ ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦକ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ କ୍ରୟର ସୁଯୋଗ ରହିଛି।
ତେବେ କେଉଁ ଦେଶରୁ କେତେ ପରିମାଣର ତୈଳ କିଣାଯିବ, ତାହା ନେଇ ଏହି ରିପୋର୍ଟରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାଲିକା ଦିଆଯାଇନାହିଁ। ତୈଳର ଦର, ଯୋଗାଣର ନିଶ୍ଚିତତା, ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ରିଫାଇନାରୀରେ ଏହାକୁ ପ୍ରକ୍ରିୟାକରଣ କରିବାର ସୁବିଧା ଉପରେ ଭବିଷ୍ୟତର କ୍ରୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିର୍ଭର କରିବ। ଅର୍ଥାତ୍, ତୈଳ କିଣାର ଉତ୍ସ ବଦଳିବା ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରଣନୀତି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଅର୍ଥ ନୁହେଁ ଯେ ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ଭାରତର ତୈଳ ଆମଦାନୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ ହୋଇଯିବ।
ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗରକୁ ଓମାନ ଉପସାଗର ସହ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମୁଦ୍ରିକ ମାର୍ଗ। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟର ଅନେକ ତୈଳ ଉତ୍ପାଦକ ଦେଶରୁ ଆସୁଥିବା ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଓ ଅନ୍ୟ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦ ପରିବହନ ପାଇଁ ଏହି ମାର୍ଗର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅଧିକ।
ଏହି ମାର୍ଗରେ ଯୁଦ୍ଧଜନିତ ବିପଦ, ଜାହାଜ ଚଳାଚଳରେ ବାଧା କିମ୍ବା ବୀମା ଓ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିଲେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତୈଳ ବଜାର ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଫଳରେ ଭାରତ ଭଳି ଆମଦାନୀ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ବିକଳ୍ପ ଯୋଗାଣ ମାର୍ଗ ଓ ଉତ୍ସ ଉପରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବାକୁ ପଡ଼େ।
IOCର ତୈଳ କ୍ରୟ ରଣନୀତିରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ସିଧାସଳଖ ପେଟ୍ରୋଲ ଓ ଡିଜେଲ ଦର ଉପରେ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଏବେଠାରୁ କହିହେବ ନାହିଁ। ଇନ୍ଧନର ଖୁଚୁରା ଦର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ, ଟଙ୍କା-ଡଲାର ବିନିମୟ ହାର, ରିଫାଇନିଂ ଓ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ, କର ଏବଂ ସରକାରୀ ନୀତି ଭଳି ଅନେକ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।
ଯଦି ବିକଳ୍ପ ଦେଶରୁ ତୈଳ ଆମଦାନୀ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚସାପେକ୍ଷ ହୁଏ, ତେବେ କମ୍ପାନୀର ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ିପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯୋଗାଣର ଉତ୍ସ ବିବିଧ ହେଲେ ଗୋଟିଏ ଅଞ୍ଚଳରେ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଦେଲେ ମଧ୍ୟ ତୈଳ ଯୋଗାଣ ଜାରି ରଖିବାର ସୁଯୋଗ ବଢ଼ିପାରେ। ତେଣୁ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିର ପ୍ରକୃତ ପ୍ରଭାବ IOCର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ କ୍ରୟ ଯୋଜନା ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ତୈଳ ବଜାରର ଗତିବିଧି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ପରେ ହିଁ ଆକଳନ କରାଯାଇପାରିବ।
IOCର ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରଣନୀତି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭାରତର ଶକ୍ତି ସୁରକ୍ଷା ଆଲୋଚନାକୁ ପୁଣି ସାମ୍ନାକୁ ଆଣିଛି। ଯୁଦ୍ଧ ଓ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନ ସଙ୍କଟ ଭଳି ଅନିଶ୍ଚିତ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତୈଳ ଯୋଗାଣର ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ରଖିବା ଯେକୌଣସି ଆମଦାନୀକାରୀ ଦେଶ ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟ ଭାରତ ପାଇଁ ତୈଳର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଉତ୍ସ ହୋଇ ରହିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦକ ଦେଶ ସହ ସମ୍ପର୍କ ମଜବୁତ କରିବା ଏବଂ କ୍ରୟ ଉତ୍ସକୁ ବିବିଧ କରିବା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଯୋଗାଣ ସଙ୍କଟର ପ୍ରଭାବ କମାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ।
IOC ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରୁ ତେଲ କିଣିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛି ବୋଲି ନୁହେଁ; ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ କମ୍ପାନୀ ଆଗାମୀ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଉପସାଗରୀୟ ଉତ୍ପାଦକଙ୍କ ସହ ବାର୍ଷିକ ଚୁକ୍ତିର ପରିମାଣ କମାଇବାକୁ ବିଚାର କରୁଛି। ଏହି ଯୋଜନା କେତେଦୂର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଉଛି, ତାହା ଉପରେ ଆଗାମୀ ଦିନରେ ନଜର ରହିବ।