ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଆଜିକାଲି ଚା’ ଦୋକାନଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ସପିଂ ମଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସବୁଠି UPI ପେମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ିଛି। ହାତରେ ନଗଦ ଟଙ୍କା ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମୋବାଇଲ୍ରେ QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରି ମୁହୂର୍ତ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ପେମେଣ୍ଟ କରିହେଉଛି। ଏହି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ନ୍ୟାସନାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟସ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (NPCI) ଏକ ନୂଆ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛି।
ଏହି ନୂଆ ଯୋଜନା ଅନୁସାରେ, ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ କାରବାରରୁ ଆଦାୟ ହେଉଥିବା ମର୍ଚ୍ଚାଣ୍ଟ ଡିସକାଉଣ୍ଟ ରେଟ୍ (MDR) ରାଜସ୍ୱର ପ୍ରାୟ ୫ ପ୍ରତିଶତ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାଣ୍ଠିରେ ଜମା କରାଯିବ। ଏହି ଅର୍ଥ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀ, କିରାଣା ଦୋକାନୀ ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଦୋକାନୀଙ୍କ ପାଖରେ UPI ସେବାକୁ ଅଧିକ ସୁଗମ କରିବାରେ ଖର୍ଚ୍ଚ ହେବ।
କ’ଣ ଏହି UPI ବାଣିଜ୍ୟ ସକ୍ଷମ ଯୋଜନା?
NPCI ପକ୍ଷରୁ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଏହି ନୂଆ ଯୋଜନାର ନାମ ହେଉଛି ‘UPI ବାଣିଜ୍ୟ ସକ୍ଷମ ଯୋଜନା’ (UPI Commerce Enablement Scheme)। ନଭେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖର ଏକ ସର୍କୁଲାରକୁ ଉଦ୍ଧୃତ କରି CNBC-TV18 ଏହି ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ ରିପୋର୍ଟ କରିଛି।
ଏହି ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସହ ଯୋଡ଼ିବା। ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ MDR ରାଜସ୍ୱର ୫ ପ୍ରତିଶତକୁ ନେଇ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାଣ୍ଠି ଗଠନ ହେବ। ଏହି ପାଣ୍ଠିରୁ ଛୋଟ ଦୋକାନୀଙ୍କ ପାଇଁ QR କୋଡ୍, ସାଉଣ୍ଡ ବକ୍ସ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ କରାଯିବ।
ଛୋଟ ଦୋକାନୀଙ୍କୁ ମିଳିବ କେଉଁ ସବୁ ସୁବିଧା?
ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ୍ କାରବାର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଯୋଗାଇ ଦିଆଯିବ।
– ଦୋକାନଗୁଡ଼ିକରେ ଫିଜିକାଲ୍ QR କୋଡ୍ ସ୍ଥାପନ କରାଯିବ।
– ପେମେଣ୍ଟ ଆସିବା ପରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସାଉଣ୍ଡ ବକ୍ସ ସୁବିଧା ମିଳିବ।
– UPI କାରବାର ବଢ଼ାଇବା ପାଇଁ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ଆଧାରିତ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯିବ।
– ଛୋଟ ସହର ଓ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟର ପ୍ରସାର ବଢ଼ାଯିବ।
ଏହି ଯୋଜନା MDR ଲାଗୁ ହେବା ତାରିଖଠାରୁ ତିନି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାଲିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି।
କେଉଁ ଦୋକାନୀମାନେ ପାଇବେ ଏହି ଯୋଜନାର ଲାଭ?
NPCIର ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ପୂର୍ବ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ୪୦ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାର୍ଷିକ କାରବାର କରିଥିବା ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇପାରିବେ। ବିଶେଷକରି ଟାୟାର-୩ରୁ ଟାୟାର-୬ ସହର, ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ରାଜ୍ୟ, ଜମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ ଅଞ୍ଚଳର ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଏଥିରେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି।
ତେବେ ଟାୟାର-୧ ଓ ଟାୟାର-୨ ସହରର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଲାଭ ପାଇପାରିବେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ PM ସ୍ୱନିଧି ଓ PM ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଭଳି ସରକାରୀ ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ ହୋଇଥିବା ଆବଶ୍ୟକ।
୨,୦୦୦ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ କାରବାର ଉପରେ MDR ଲାଗୁ ହେବ କି?
ଏହି ଯୋଜନାରେ ଆଉ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସର୍ତ୍ତ ରହିଛି। କେବଳ ୨,୦୦୦ ଟଙ୍କା କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ କମ୍ ମୂଲ୍ୟର ଯୋଗ୍ୟ କାରବାରକୁ ଏହି ଯୋଜନାରେ ସାମିଲ କରାଯିବ। ଯଦି କେହି ଜାଣିଶୁଣି ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ପେମେଣ୍ଟକୁ ଅନେକ ଛୋଟ ଭାଗରେ ବାଣ୍ଟି ଏହି ସୀମା ଭିତରେ ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ଯୋଜନାର ଲାଭ ପାଇବେ ନାହିଁ।
ଏଠାରେ MDR ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଝିବା ଜରୁରୀ। ଉପଲବ୍ଧ ସୂଚନା ଅନୁସାରେ, ୨,୦୦୦ ଟଙ୍କାରୁ ଅଧିକ କିଛି ଯୋଗ୍ୟ ବଡ଼ ବ୍ୟବସାୟୀ କାରବାରରେ ୦.୪ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ MDR ଲାଗୁ ହେବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି। ତେବେ ସମସ୍ତ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଉପରେ ଏହି ଚାର୍ଜ ଲାଗୁ ହେବ ନାହିଁ।
MDR କ’ଣ? ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ କି ଅଧିକ ଟଙ୍କା?
MDR ବା Merchant Discount Rate ହେଉଛି ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ସମୟରେ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଉପରେ ଲାଗୁ ହେଉଥିବା ଏକ ଶୁଳ୍କ। ଏହା ପେମେଣ୍ଟ ସେବା ପ୍ରଦାନକାରୀ ଓ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟନ ହୋଇଥାଏ।
ତେବେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ UPI ପେମେଣ୍ଟ ଓ ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କ ଯୋଗ୍ୟ କାରବାରକୁ ମାଗଣା ରଖିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି। ତେଣୁ MDR ସମ୍ପର୍କିତ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ନେଇ ସମସ୍ତ UPI ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ଭାବିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
କେବେଠାରୁ ଲାଗୁ ହେବ ନୂଆ ନିୟମ?
NPCI ଏହି ନୂଆ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ ସର୍କୁଲାର ଜାରି କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ MDR ଲାଗୁ ହେବାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ଓ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହାର ସ୍ପଷ୍ଟ କରିନାହିଁ। ପୂର୍ବରୁ ଦୀପାବଳି ପରେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଲାଗୁ ହେବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଘୋଷଣା ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାକୁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ନିୟମ ବୋଲି ଧରିନେବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
ସାମଗ୍ରିକ ଭାବେ ଦେଖିଲେ, NPCIର ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଦେଶର ଛୋଟ ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଅର୍ଥନୀତି ସହ ଯୋଡ଼ିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଛୋଟ ଦୋକାନରେ ମଧ୍ୟ QR କୋଡ୍ ଓ ସାଉଣ୍ଡ ବକ୍ସ ଭଳି ସୁବିଧା ଅଧିକ ସହଜରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବାର ଆଶା ରହିଛି।