ଡଃ ପ୍ରକାଶ ତ୍ରିପାଠୀ
ମାତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କୁ ଜ୍ଞାନ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ ଅନାସକ୍ତତାର ଦେବୀ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ବ୍ରହ୍ମ ଅର୍ଥ ତପସ୍ୟା, ଏବଂ ଚାରିଣି ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହାକୁ ପାଳନ କରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି। ଆମେ କଠୋର ତପସ୍ୟା ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଚର୍ଯ୍ୟ ପାଳନ କରିଥିବା ମାତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କୁ ଆମର ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରୁ। ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ, ନବରାତ୍ରିର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ମାତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନରେ ସକାରାତ୍ମକ ଗୁଣ ଆସିଥାଏ।
ନବରାତ୍ରିର ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନରେ ପୂଜା ପାଉଥିବା ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କ କଥା ହେଉଛି ତାଙ୍କର କଠୋର ତପସ୍ୟା ଏବଂ ସମର୍ପଣର କଥା। ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅର୍ଥ “ତପସ୍ୟା”, ଏବଂ ଚାରିଣିଙ୍କ ଅର୍ଥ “ଯାହା ସାଧନ କରନ୍ତି”, ଅର୍ଥାତ୍ ତପସ୍ୟା କରୁଥିବା ଦେବୀ।
ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କ କଥା
ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ, ମା’ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବ ଜନ୍ମରେ ହିମାଳୟ ଏବଂ ମୈନାଙ୍କ କନ୍ୟା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ସତୀ ଥିଲା। ଋଷି ନାରଦଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ, ସେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇବା ପାଇଁ କଠୋର ତପସ୍ୟା କରିବାକୁ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲେ।
ତାଙ୍କର ତପସ୍ୟା ଅନେକ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଥିଲା, ଏହି ସମୟରେ ସେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ନିୟମ ପାଳନ କରିଥିଲେ:
ପ୍ରଥମେ, ସେ କେବଳ ଫଳ ଏବଂ ଫୁଲ ଖାଇ ହଜାର ବର୍ଷ ବିତାଇଥିଲେ।
ଏହା ପରେ ସେ କେବଳ ପନିପରିବା ଖାଇ ଶହେ ବର୍ଷ ଧରି ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ।
ତା’ପରେ ସେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି କଠୋର ତପସ୍ୟା କରି କେବଳ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିବା କାଠ ସେଓ ଗଛର ପତ୍ର ଖାଇ ବିତାଇଥିଲେ।
ଏହି କଠୋର ତପସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କ ଶରୀର ବହୁତ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲା। ସେ ପତ୍ର ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ, ଯାହା ତାଙ୍କୁ “ଅପର୍ଣ୍ଣା” ନାମ ଦେଇଥିଲା।
ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାର କଠୋରତା ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦେବତା ଏବଂ ଋଷିମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଶେଷରେ ଭଗବାନ ବ୍ରହ୍ମା, ତାଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ଖୁସି ହୋଇ ସତୀଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ଯେ, ତାଙ୍କର ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହେବ ଏବଂ ସେ ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ପାଇବେ।
ଏହି କଥାଟି ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ, ପ୍ରକୃତ ବିଶ୍ୱାସ, ତପସ୍ୟା ଏବଂ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ସହିତ, ଆମେ ଜୀବନର ଯେକୌଣସି ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିପାରିବା। ମାତା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀଙ୍କ ଏହି ରୂପ ଆମକୁ ତ୍ୟାଗ, ସଂଯମ ଏବଂ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ।
ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (ପରିସଂଖ୍ୟାନ ବିଭାଗ)
୯୪୩୭୧୦୦୪୧୫