ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: RBI ତାର ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଏବଂ ସୁବିଧା ପ୍ରତି ବହୁତ ଯତ୍ନବାନ। ଏଥିପାଇଁ, କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ସମୟ ସମୟରେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଥାଏ। ସେହିପରି, ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ କଡ଼ା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଛି ଯେ, ସେମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ଭୁଲ୍ କାମ ନକରନ୍ତୁ। ଯଦି କୌଣସି ବ୍ୟାଙ୍କ ଏପରି କରୁଥିବାର ଦେଖାଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କଠୋର କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବ।
RBI କ’ଣ କହିଛି?
ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛି। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଅନୁଯାୟୀ, କୌଣସି ବ୍ୟାଙ୍କ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ଯୋଜନା ଲାଗୁ କରିପାରିବ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଭୁଲ୍ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଏପରି କୌଣସି ଯୋଜନା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। RBI 15 ଜୁନ୍, 2026 ରେ “ଭାରତୀୟ ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ (ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କ) ଦ୍ୱିତୀୟ ସଂଶୋଧନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ, 2026” ଜାରି କରିଥିଲା। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସମସ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟିକ ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
ଏଥିରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟାଙ୍କ, ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟାଙ୍କ, ଆଞ୍ଚଳିକ ଗ୍ରାମୀଣ ବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ବ୍ୟାଙ୍କ ପାଇଁ ପୃଥକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ରହିଛି। ଏହି RBI ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାନୁଆରୀ 1, 2027 ରୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବ। ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ପରେ, ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନଙ୍କର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ପାଇଁ ସାଢ଼େ ଛଅ ମାସ ସମୟ ଦିଆଯିବ।
ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ
RBI ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକୁ ଜାରି କରାଯାଇଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ମଧ୍ୟରେ:
ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର ୱେବସାଇଟରେ ସମସ୍ତ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ DSA ଏବଂ DMA ମାନଙ୍କର ଏକ ଅପଡେଟ୍ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ପଡିବ, ଯେକୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନର ସାତ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହାକୁ ଅପଡେଟ୍ କରିବାକୁ ପଡିବ।
ବ୍ୟାଙ୍କ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକ ସେମାନଙ୍କର କର୍ମଚାରୀ, ଏଜେଣ୍ଟ ଏବଂ ତୃତୀୟ-ପକ୍ଷ ଉତ୍ପାଦ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୃଥକ ହେବା ଉଚିତ, ପୋଷାକ କିମ୍ବା ପରିଚୟପତ୍ର ଦ୍ୱାରା ହେଉ।
DSA ଏବଂ DMA ମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଏକ ଲିଖିତ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପଡିବ ଯେ ସେମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଉପ-ଏଜେଣ୍ଟମାନେ ବ୍ୟାଙ୍କର ଆଚରଣ ସଂହିତା ପାଳନ କରିବେ।
ଏହି ଆଚରଣ ସଂହିତା ବ୍ୟାଙ୍କର ୱେବସାଇଟରେ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେବା ଉଚିତ।
ଏଜେଣ୍ଟମାନେ କେବଳ ସକାଳ 9 ଟାରୁ ସନ୍ଧ୍ୟା 7 ଟା ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରିବେ।
ସେମାନେ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଅନୁମତି ବିନା ତାଙ୍କ ଘର କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟକୁ ଯାଇପାରିବେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀ ଭାବରେ ନିଜକୁ ପରିଚୟ ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
କୌଣସି ତୃତୀୟ ପକ୍ଷ କର୍ମଚାରୀ ନିଜକୁ ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀ ବୋଲି ଦାବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ କୌଣସି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇପାରିବେ ନାହିଁ।
ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ କିପରି ଭ୍ରମିତ କରନ୍ତି?
ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ କୌଣସି ନା କୌଣସି ଉପାୟରେ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମିତ କରୁଥିବାରୁ RBI ଏହି କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିଛି। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଜଣେ ଗ୍ରାହକ କୌଣସି ପ୍ରକାରର ସୂଚନା ପାଇଁ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଯାଆନ୍ତି କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଯୋଜନା କିମ୍ବା ବୀମା ପଲିସି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଅନଲାଇନ୍ ସେବାଗୁଡ଼ିକରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଭ୍ରମାତ୍ମକ ସୂଚନା ଥାଏ, ଯାହା ଉପରେ କ୍ଲିକ୍ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରାହକ ତାଙ୍କ ସମ୍ମତି ବିନା ଏକ ଉତ୍ପାଦ ପାଇପାରନ୍ତି। ଏପରି ଅଭ୍ୟାସରୁ ଗ୍ରାହକମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ RBI ଏହି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ଜାରି କରିଛି।