ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଜର୍ମାନୀରେ ବଦଳିଲା ରାଜନୈତିକ ସମୀକରଣ। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଓ ନାଜି ଶାସନର ଭୟାବହ ଅଧ୍ୟାୟ ପରେ ଜର୍ମାନୀ ଯେଉଁ ରାଜନୈତିକ ପଥରେ ଆଗକୁ ବଢ଼ିଥିଲା, ସେହି ପଥରେ ଏବେ ଏକ ବଡ଼ ମୋଡ଼ ଦେଖାଯାଉଛି। ଜର୍ମାନୀର ସାକ୍ସନି-ଆନହାଲ୍ଟ ରାଜ୍ୟରେ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଦଳ ଅଲଟରନେଟିଭ୍ ଫର୍ ଜର୍ମାନୀ (AfD)ର ବଡ଼ ବିଜୟ ୟୁରୋପୀୟ ରାଜନୀତିରେ ନୂଆ ଚର୍ଚ୍ଚା ଆରମ୍ଭ କରିଛି।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଫଳାଫଳ ଅନୁଯାୟୀ AfD ପ୍ରାୟ ୪୩.୮ ପ୍ରତିଶତ ଭୋଟ ହାସଲ କରିଛି। ଏହା ପୂର୍ବ ନିର୍ବାଚନ ତୁଳନାରେ ଦଳର ଭୋଟ ଶେୟାରକୁ ଦୁଇଗୁଣରୁ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇଛି। ଫଳାଫଳର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ସନ୍ଦେଶ ହେଉଛି- ଜର୍ମାନୀରେ ପାରମ୍ପରିକ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଜନତାଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ଏବେ ଭୋଟବାକ୍ସରେ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବାକୁ ଲାଗିଛି।
ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୬ରେ ହୋଇଥିବା ନିର୍ବାଚନରେ ଚାନ୍ସେଲର୍ ଫ୍ରିଡ୍ରିକ୍ ମର୍ଜଙ୍କ ଦଳକୁ ପଛରେ ପକାଇ ସାକ୍ସନି-ଆନହାଲ୍ଟରେ ଐତିହାସିକ ବିଜୟ ହାସଲ କରିଛି ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ତଥା ଚରମ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ‘ଅଲଟରନେଟିଭ୍ ଫର୍ ଜର୍ମାନୀ’AfD ୪୩.୮% ଭୋଟ ପାଇ ୮୩ ସଦସ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାରେ ୩୯ଟି ଆସନ ଦଖଲ କରିଛି। ଏକାକୀ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ୪୨ ଆସନଠାରୁ ଦଳ ମାତ୍ର ୩ ଆସନ ଦୂରରେ ରହିଛି।
AfDର ବିଜୟ ପଛରେ କ’ଣ?
ପ୍ରବାସୀଙ୍କ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଆର୍ଥିକ ଚାପ, ଚାକିରି ଓ ଜୀବନଧାରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ, ପାରମ୍ପରିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ବଢ଼ୁଥିବା ଅବିଶ୍ୱାସ ଏବଂ ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧରେ ଜର୍ମାନୀର ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମରିକ ସହଯୋଗକୁ ନେଇ ଅସନ୍ତୋଷ—ଏସବୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ AfD ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଛି।
ଅର୍ଥାତ୍, AfD କେବଳ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ନେଇ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ୁନାହିଁ; ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷକୁ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରିବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଛି। ଏହି ମଡେଲ୍ ଏବେ ଜର୍ମାନୀ ବାହାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଏହି ଫଳାଫଳ କେବଳ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନୀ ବିଜୟ ନୁହେଁ; ବରଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଜର୍ମାନୀରେ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ରାଜନୀତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଉତ୍ଥାନର ସଙ୍କେତ। ପାରମ୍ପରିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ବଢୁଥିବା ଅସନ୍ତୋଷ ଏବେ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଭୋଟବାକ୍ସରେ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଛି। AfDର ଭୋଟ ଶେୟାର ୨୦୨୧ ତୁଳନାରେ ୨୩ ପ୍ରତିଶତ ପଏଣ୍ଟ ବଢ଼ିଛି।
AfDର ଐତିହାସିକ ବିଜୟ ପରେ ମେଣ୍ଟ ଅଙ୍କ ଜଟିଳ
AfDର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ସମସ୍ୟା ହେଉଛି ‘ଫାୟାରୱାଲ୍’। ଜର୍ମାନୀର ପ୍ରମୁଖ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି AfD ସହ ସରକାର ଗଠନ କିମ୍ବା ଔପଚାରିକ ସହଯୋଗକୁ ନାକଚ କରିଆସିଛନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସାକ୍ସନି-ଆନହାଲ୍ଟର ନିର୍ବାଚନୀ ଗଣିତ ଏହି ନୀତିକୁ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଚାପରେ ପକାଇଛି।
AfD ୩୯ଟି ଆସନ ପାଇଥିବାରୁ ଏକାକୀ ସରକାର ଗଠନ କରିପାରିବ ନାହିଁ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ CDU ମଧ୍ୟ AfD ସହ ମେଣ୍ଟ କରିବାକୁ ରାଜି ନୁହେଁ। ଫଳରେ ଆଗାମୀ ସରକାର ଗଠନ ଜଟିଳ ହୋଇଛି।
ମର୍ଜଙ୍କ ପାଇଁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଝଟକା
AfDର ଏହି ବିଜୟର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ଝଟକା ଲାଗିଛି ଚାନ୍ସେଲର୍ ଫ୍ରିଡ୍ରିକ୍ ମର୍ଜଙ୍କ ଦଳ CDUକୁ। ୨୦୨୧ରେ ୩୭.୧% ଭୋଟ ପାଇଥିବା CDU ଏଥର ମାତ୍ର ୧୭.୨% ଭୋଟରେ ସୀମିତ ରହିଛି। ଦଳ ମାତ୍ର ୧୫ଟି ଆସନ ଜିତିଛି।
ମର୍ଜ ଏହି ଫଳାଫଳକୁ ତାଙ୍କ ଦଳ ପାଇଁ ଦଶନ୍ଧିର ସବୁଠାରୁ ଗମ୍ଭୀର ପରାଜୟ ଭାବେ ଦେଖୁଛନ୍ତି। ତେବେ ସେ ଇସ୍ତଫା ଦେବାର କୌଣସି ସଙ୍କେତ ଦେଇନାହାନ୍ତି। ଏହା ବଦଳରେ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଗତି ଦେବା, ସରକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ଫେରାଇବା ଉପରେ ଜୋର ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ମର୍ଜଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ଏବେ କେବଳ ଦଳୀୟ ନୁହେଁ, ଜାତୀୟ ରାଜନୈତିକ ଚାପରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
କାହିଁକି AfD ଆଡ଼କୁ ଢଳିଲେ ଭୋଟର?
AfDର ଉତ୍ଥାନ ପଛରେ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର କାରଣ ନାହିଁ। ପ୍ରବାସୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଜୀବନଧାରଣ ଖର୍ଚ୍ଚ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଅନିଶ୍ଚିତତା, ଚାକିରି ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା ସହ ପାରମ୍ପରିକ ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଅବିଶ୍ୱାସ ଦଳକୁ ବଡ଼ ଲାଭ ଦେଇଛି। ଏଥିସହ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀର ଅଞ୍ଚଳରେ ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମାଜିକ ଅସମାନତାକୁ ନେଇ ଦୀର୍ଘଦିନର ଅସନ୍ତୋଷ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ଜର୍ମାନୀର ନୀତି ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ବିଷୟ। AfD ୟୁକ୍ରେନକୁ ଜର୍ମାନୀର ସମର୍ଥନ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ରୁଷ ସହ ସମ୍ପର୍କରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପକ୍ଷରେ ରହିଛି। ତେଣୁ ଅର୍ଥନୀତି, ପ୍ରବାସ ଓ ବିଦେଶ ନୀତି—ତିନିଟି ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଏକାଠି କରି AfD ନିଜ ଭୋଟବ୍ୟାଙ୍କ ବଢ଼ାଇଛି।
ଜର୍ମାନୀରୁ ୟୁରୋପ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘ରାଇଟ୍ ଟର୍ନ୍’, ବଦଳୁଛି ରାଜନୀତିର ଚିତ୍ର
ଜର୍ମାନୀର ଚିତ୍ରକୁ ଏକାକୀ ଦେଖିଲେ ୟୁରୋପର ବଡ଼ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନଟି ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ ନାହିଁ। ଫ୍ରାନ୍ସରେ ମାରିନ୍ ଲେ ପେନ୍ ଓ ଜିଓର୍ଡାନ୍ ବାର୍ଡେଲାଙ୍କ ନ୍ୟାସନାଲ୍ ରାଲି ମୁଖ୍ୟଧାରାରେ ନିଜ ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ାଉଛି।
ଇଟାଲୀରେ ଜିଓର୍ଜିଆ ମେଲୋନିଙ୍କ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ସରକାର ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି କ୍ଷମତାରେ ରହିଛି। କିନ୍ତୁ ମେଲୋନିଙ୍କ ମଡେଲ୍ ଏଠାରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ସଙ୍କେତ ଦେଉଛି—ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ହେବା ଅର୍ଥ ଅବଶ୍ୟ ରୁଷ ସମର୍ଥକ ହେବା ନୁହେଁ। ସେ ନାଟୋ ଓ ୟୁକ୍ରେନକୁ ସମର୍ଥନ କରିଆସୁଛନ୍ତି।
ସ୍ପେନରେ ମଧ୍ୟ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ପିପୁଲ୍ସ ପାର୍ଟି ଆଗରେ ଥିବା ବେଳେ ସରକାର ଗଠନରେ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଭକ୍ସର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ। ପୋଲାଣ୍ଡରେ ମଧ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ରାଜନୀତି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ରୁଷକୁ ନେଇ ସେଠାର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଜର୍ମାନୀର କିଛି ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଗୋଷ୍ଠୀଠାରୁ ଭିନ୍ନ।
ପୁଟିନଙ୍କ ପାଇଁ ଜିତ କେଉଁଠି?
ଏହି ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପ୍ରଭାବ ୟୁକ୍ରେନ ଯୁଦ୍ଧ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିପାରେ। ରୁଷ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ପାଇଁ ୟୁରୋପରେ କେବଳ ରୁଷ ସମର୍ଥକ ସରକାର ଆସିବା ହିଁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ ନୁହେଁ। ତା’ଠାରୁ ବଡ଼ ଲାଭ ହେଉଛି ୟୁରୋପୀୟ ଏକତାରେ ଫାଟ।
ଯଦି ଜର୍ମାନୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଇଟାଲୀ ଓ ପୋଲାଣ୍ଡ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ଦେଶ ୟୁକ୍ରେନକୁ ସହାୟତା, ରୁଷ ଉପରେ କଟକଣା ଏବଂ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ନୀତିରେ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଭିନ୍ନ ରାସ୍ତା ଧରନ୍ତି, ତେବେ EUର ଏକତା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପାରେ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଯଦି ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ନାମରେ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ାନ୍ତି, ତେବେ ୟୁରୋପ ସାମରିକ ଭାବେ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ।
ଟ୍ରମ୍ପ ଫ୍ୟାକ୍ଟର: ଆମେରିକା ପାଇଁ ନୂଆ ସମୀକରଣ
ଜର୍ମାନୀର ଫଳାଫଳ ଆମେରିକୀୟ ରାଜନୀତି ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି। ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ରାଜନୈତିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ, କଠୋର ସୀମା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ପୁରୁଣା ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରସଙ୍ଗ ରହିଛି। ୟୁରୋପରେ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ଥାନ ଏହି ଧାରାକୁ ଆହୁରି ଶକ୍ତି ଦେଇପାରେ।
କିନ୍ତୁ ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ରହିଛି। ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଯଦି ଅଧିକ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ହୋଇ ପରସ୍ପରଠାରୁ ଦୂରେଇଯାଆନ୍ତି, ତେବେ ନାଟୋ ପରି ମିଳିତ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ପାଇଁ ଏହା ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ୍ ହୋଇପାରେ।
ରାଇଟ୍ ରାଜନୀତିର ନୂଆ ଚିତ୍ର: ଦଳ ଅନେକ, ଏଜେଣ୍ଡା ଅଲଗା
ଜର୍ମାନୀରେ AfDର ଐତିହାସିକ ବିଜୟକୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ରାଜ୍ୟର ନିର୍ବାଚନୀ ଫଳାଫଳ ଭାବେ ଦେଖିବା ହୁଏତ ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ଏହା ୟୁରୋପୀୟ ରାଜନୀତିରେ ବଦଳୁଥିବା ଭୋଟର ମନୋଭାବର ଏକ ବଡ଼ ସଙ୍କେତ। ପ୍ରବାସୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପ, ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ବଢୁଥିବା ଅସନ୍ତୋଷ ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକୁ ନୂଆ ରାଜନୈତିକ ସ୍ଥାନ ଦେଉଛି।
ତେବେ ଏହି ‘ରାଇଟ୍ ଶିଫ୍ଟ’ର ଅର୍ଥ ସବୁ ଦେଶରେ ସମାନ ରାଜନୈତିକ ମଡେଲ୍ ଆସିବା ନୁହେଁ। କେଉଁଠି ପ୍ରବାସ ଓ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ, କେଉଁଠି ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ। ରୁଷ-ୟୁକ୍ରେନ୍ ଯୁଦ୍ଧକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ୟୁରୋପର ଦକ୍ଷିଣପନ୍ଥୀ ଶକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଏକମତ ନାହିଁ। ଅର୍ଥାତ୍ ‘ରାଇଟ୍’ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଉଛି, କିନ୍ତୁ ତାହାର ଦିଗ ଏକ ନୁହେଁ।
ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜର୍ମାନୀର ଚାନ୍ସେଲର୍ ଫ୍ରିଡ୍ରିକ୍ ମର୍ଜଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ। ମୁଖ୍ୟଧାରାର ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଯଦି ଭୋଟରଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷର କାରଣ ବୁଝିବାରେ ବିଫଳ ହୁଅନ୍ତି, ତେବେ AfD ଭଳି ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଆହୁରି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇପାରନ୍ତି।
ତେଣୁ ଆସନ୍ତା ଦିନରେ ପ୍ରଶ୍ନ କେବଳ ‘ୟୁରୋପ ଡାହାଣକୁ ଢଳୁଛି କି?’ ନୁହେଁ। ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଏହି ରାଇଟ୍ ଶିଫ୍ଟ କେତେ ଦୂର ଯିବ ଏବଂ ୟୁରୋପର ପୁରୁଣା ରାଜନୈତିକ ସନ୍ତୁଳନକୁ କେତେ ବଦଳାଇବ? ଜର୍ମାନୀର ଭୋଟର ଯେ ସଙ୍କେତ ଦେଇଛନ୍ତି, ତାହା ଯଦି ଅନ୍ୟ ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହୁଏ, ତେବେ ଆଗାମୀ ଦିନର ୟୁରୋପୀୟ ରାଜନୀତି ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଏକ ନୂଆ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବ।