ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଜମା ଟଙ୍କା ସୁରକ୍ଷିତ ରହିବା ନେଇ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଗ୍ରାହକ ଆଶ୍ୱସ୍ତ ରହିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସିଷ୍ଟମରେ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କାର ଅନଧିକୃତ କାରବାର ସାମ୍ନାକୁ ଆସିଲେ ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ଚିନ୍ତା ବଢ଼ିଥାଏ। ଏବେ ମୁମ୍ବାଇର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ମାମଲା ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ମାତ୍ର ତିନି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ୧୮୭ଟି ଅନଧିକୃତ କାରବାର ଜରିଆରେ ପ୍ରାୟ ୧୩.୯୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ମନରେ ପ୍ରଶ୍ନ—ସେମାନଙ୍କ ସଞ୍ଚୟ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ଥିବା ଟଙ୍କା କେତେ ସୁରକ୍ଷିତ?
ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ରୁ ୧୭ ମଧ୍ୟରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ (RBI) ସହ ଥିବା ସେଟେଲମେଣ୍ଟ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ୧୩.୯୬ କୋଟି ଟଙ୍କା ୩୬ଟି ଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଙ୍କର ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହୋଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ଏହି ସମୟରେ ଅକ୍ଟୋବର ୧୫ରେ ୬ଟି, ୧୬ରେ ୮୮ଟି ଏବଂ ୧୭ରେ ୯୩ଟି କାରବାର ହୋଇଥିବା କୁହାଯାଇଛି।
ବ୍ୟାଙ୍କର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଯାଞ୍ଚ ସମୟରେ ଏହି କାରବାରଗୁଡ଼ିକର ରେକର୍ଡ ଏହାର ସାଧାରଣ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ମିଳିନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ଏହା କେବଳ ଭୁଲ୍ ଆକାଉଣ୍ଟକୁ ଟଙ୍କା ପଠାଯିବା ଘଟଣା ନୁହେଁ; ବରଂ ପେମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ଗୁରୁତର ପ୍ରଶ୍ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି।
ଏହି ଘଟଣାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ପ୍ରଶ୍ନ ହେଉଛି—ଗ୍ରାହକଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ସଞ୍ଚୟ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା କଟିବ କି? ଉପଲବ୍ଧ ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, ଅନଧିକୃତ ଅର୍ଥ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ବ୍ୟାଙ୍କର RBI ସହ ଥିବା ସେଟେଲମେଣ୍ଟ ଆକାଉଣ୍ଟ ସହ ଜଡ଼ିତ। ଗ୍ରାହକଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସଞ୍ଚୟ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ସିଧାସଳଖ ଟଙ୍କା କଟିଥିବା ନେଇ ସ୍ପଷ୍ଟ ତଥ୍ୟ ସାମ୍ନାକୁ ଆସିନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହି ଘଟଣାକୁ ଆଧାର କରି ସମସ୍ତ ଗ୍ରାହକଙ୍କ ଟଙ୍କା ବିପଦରେ ଥିବା ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ଠିକ୍ ହେବ ନାହିଁ। ତଦନ୍ତରେ ଅନଧିକୃତ କାରବାରର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ଏହି ମାମଲାରେ RBI ମାଲିକାନାରେ ଥିବା IFTASର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ SFMS ସର୍ଭରକୁ ଅନଧିକୃତ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଉଠିଛି। SFMS ହେଉଛି ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଆର୍ଥିକ କାରବାର ସମ୍ପର୍କିତ ବାର୍ତ୍ତା ଆଦାନପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା। RTGS ପରି ପେମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମରେ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ରହିଛି।
ସାଧାରଣତଃ ବ୍ୟାଙ୍କର କୋର୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ପେମେଣ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ରେକର୍ଡ ହେବା ପରେ ଆବଶ୍ୟକ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଯାଏ ଏବଂ ସେଟେଲମେଣ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। କିନ୍ତୁ ଏହି ମାମଲାରେ ସନ୍ଦେହଜନକ କାରବାର ବ୍ୟାଙ୍କର ସାଧାରଣ ରେକର୍ଡରେ ନଥିବା ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି। ତେଣୁ ପେମେଣ୍ଟ ସିଷ୍ଟମରେ କେଉଁଠି ତ୍ରୁଟି ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କିପରି ଏତେଗୁଡ଼ିଏ କାରବାର ସମ୍ଭବ ହେଲା, ତାହା ତଦନ୍ତର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ହୋଇପାରେ।
ଏହି ଘଟଣା ପରେ ଗ୍ରାହକମାନେ ଆତଙ୍କିତ ହୋଇ ଆକାଉଣ୍ଟ ବନ୍ଦ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ନିଜ ଆକାଉଣ୍ଟର ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତି ସତର୍କ ରହିବା ଜରୁରୀ।
ନିୟମିତ ଭାବେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଷ୍ଟେଟମେଣ୍ଟ ଓ SMS ଆଲର୍ଟ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।
ଅଜଣା କାରବାର ଦେଖିଲେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜଣାନ୍ତୁ।
OTP, ATM PIN, UPI PIN ଓ ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ପାସୱାର୍ଡ କାହା ସହ ସେୟାର କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସନ୍ଦେହଜନକ ଲିଙ୍କ୍ରେ କ୍ଲିକ୍ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ ଏବଂ ଅଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ତଥ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ବ୍ୟାଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ବିଶେଷ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ନଥିଲେ କେବଳ ଏହି ଖବର ଆଧାରରେ PIN କିମ୍ବା ପାସୱାର୍ଡ ବଦଳାଇବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନୁହେଁ। ତେବେ ନିଜ ଆକାଉଣ୍ଟରେ ସନ୍ଦେହଜନକ କାରବାର ଦେଖିଲେ ସୁରକ୍ଷା ତଥ୍ୟ ବଦଳାଇବା ସହ ବ୍ୟାଙ୍କର ପରାମର୍ଶ ନିଅନ୍ତୁ।
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏହି ଘଟଣା ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଂ ଓ ଆର୍ଥିକ ଲେନଦେନର ସୁରକ୍ଷାକୁ ନେଇ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ଉଠାଇଛି। ୧୮୭ଟି କାରବାର କିପରି ହେଲା, ଅର୍ଥ ସ୍ଥାନାନ୍ତର ପଛରେ କିଏ ଅଛନ୍ତି ଏବଂ ଟଙ୍କା ଫେରସ୍ତ ହେବ କି ନାହିଁ—ଏହି ସବୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ତଦନ୍ତ ପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ। ଗ୍ରାହକଙ୍କ ପାଇଁ ଏବେ ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ ହେଉଛି ଭୟଭୀତ ନହୋଇ ନିଜ ଆକାଉଣ୍ଟ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା ଏବଂ ଅନଧିକୃତ କାରବାର ଦେଖିଲେ ତୁରନ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା।