UPI ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ପେମେଣ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ବଢ଼ିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନଗଦ ଟଙ୍କାର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିଲେ ଆଜି ବି ଅନେକ ଲୋକ ATM ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛନ୍ତି। ବିଶେଷକରି ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ଓ ବିବାହ ଋତୁରେ ATMରେ ଭିଡ଼ ବଢ଼ିଯାଏ। ଏହି ସୁଯୋଗର ଫାଇଦା ଉଠାଇବାକୁ ସାଇବର ଠକମାନେ ମଧ୍ୟ ନୂଆ ନୂଆ କୌଶଳ ଆପଣାଉଛନ୍ତି। ATM ମେସିନ୍ରେ ଲୁଚାଇ ରଖାଯାଉଥିବା ଛୋଟ ଡିଭାଇସ୍ ଜରିଆରେ ଆପଣଙ୍କ କାର୍ଡ ତଥ୍ୟ ଓ PIN ଚୋରି କରିବା ସହ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା ଲୁଟ୍ କରାଯାଇପାରେ। ତେଣୁ ATMରେ କାର୍ଡ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପୂର୍ବରୁ କିଛି ଜରୁରୀ ଦିଗ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ।
କାର୍ଡ ସ୍ଲଟ୍ରେ ସ୍କିମର୍ ଲାଗିଛି କି?
ATM ଠକେଇର ଏକ ପରିଚିତ କୌଶଳ ହେଉଛି କାର୍ଡ ସ୍କିମିଂ। ଠକମାନେ ATMର କାର୍ଡ ସ୍ଲଟ୍ରେ ଏକ ଛୋଟ ଡିଭାଇସ୍ ଲଗାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଏହାକୁ ସ୍କିମର୍ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଦେଖିବାକୁ ATMର ମୂଳ ଅଂଶ ପରି ଲାଗୁଥିବାରୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଏହାକୁ ସହଜରେ ଚିହ୍ନିପାରନ୍ତି ନାହିଁ। କାର୍ଡ ସ୍ୱାଇପ୍ କିମ୍ବା ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ସମୟରେ ଏହା କାର୍ଡର ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରିପାରେ।
ତେଣୁ କାର୍ଡ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସ୍ଲଟ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଦେଖନ୍ତୁ। ଏହା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବାହାରକୁ ବାହାରିଥିଲେ, ଢିଲା ଲାଗୁଥିଲେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଅଂଶଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ସତର୍କ ହୁଅନ୍ତୁ। ଜୋରରେ ଟାଣିବା କିମ୍ବା ହଲାଇବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସନ୍ଦେହ ହେଲେ ସେହି ATM ବ୍ୟବହାର ନକରି ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜଣାନ୍ତୁ।
PIN ପ୍ୟାଡ୍ ଓ ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ୟାମେରା ଉପରେ ନଜର ରଖନ୍ତୁ
କାର୍ଡର ତଥ୍ୟ ଚୋରି କରିବା ସହ ଠକମାନଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ATM PIN ମଧ୍ୟ ଦରକାର। ଏଥିପାଇଁ ସେମାନେ କିପ୍ୟାଡ୍ ପାଖରେ କିମ୍ବା ଉପରେ ଛୋଟ ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ୟାମେରା ଲଗାଇପାରନ୍ତି। ଏହା ଜରିଆରେ ଆପଣ PIN ଦେବା ସମୟରେ ଆଙ୍ଗୁଠିର ଗତିବିଧି ରେକର୍ଡ କରାଯାଇପାରେ।
କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରକୃତ କିପ୍ୟାଡ୍ ଉପରେ ନକଲି କିପ୍ୟାଡ୍ ଲଗାଇ ଦିଆଯାଏ। ଏହା ଆପଣ ଦବାଉଥିବା ନମ୍ବରକୁ ରେକର୍ଡ କରିପାରେ। ତେଣୁ PIN ଦେବା ପୂର୍ବରୁ କିପ୍ୟାଡ୍ରେ କୌଣସି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଆବରଣ କିମ୍ବା ଢିଲା ଅଂଶ ଅଛି କି ନାହିଁ ଦେଖନ୍ତୁ। PIN ଦେବା ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ହାତରେ କିପ୍ୟାଡ୍କୁ ଘୋଡ଼ାଇ ରଖନ୍ତୁ। ଏହା ଲୁକ୍କାୟିତ କ୍ୟାମେରାରୁ PINକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।
କ୍ୟାସ୍ ଡିସପେନ୍ସରରେ ଟ୍ୟାମ୍ପରିଂ ହୋଇଛି କି?
ATM ଠକେଇର ଆଉ ଏକ ପଦ୍ଧତି ହେଉଛି କ୍ୟାସ୍ ଟ୍ରାପିଂ। ଏଥିରେ ଠକମାନେ ATMରୁ ଟଙ୍କା ବାହାରୁଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଏକ ନକଲି ପଟି କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଉପକରଣ ଲଗାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଫଳରେ ମେସିନ୍ରୁ ଟଙ୍କା ବାହାରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଅଟକି ରହିଯାଏ। ଗ୍ରାହକ ଭାବନ୍ତି ଯେ ATMରେ ତ୍ରୁଟି ହୋଇଛି ଏବଂ ସେଠାରୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି। ପରେ ଠକମାନେ ଆସି ଅଟକିଥିବା ଟଙ୍କା ନେଇଯାଆନ୍ତି।
ଏପରି ପରିସ୍ଥିତିରେ ATMରୁ ଟଙ୍କା ବାହାରି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଆକାଉଣ୍ଟରୁ ଟଙ୍କା କଟିଯାଇପାରେ। ତେଣୁ କ୍ୟାସ୍ ଡିସପେନ୍ସର୍ରେ କୌଣସି ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଅଂଶ ଲାଗିଛି କି ନାହିଁ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ। ଟଙ୍କା ନବାହାରିଲେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କର ଗ୍ରାହକ ସେବା କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଜଣାନ୍ତୁ ଏବଂ ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ର ରସିଦ୍ କିମ୍ବା ମେସେଜ୍ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖନ୍ତୁ।
ATM PIN କାହାକୁ କୁହନ୍ତୁ ନାହିଁ
ATMରେ ଟଙ୍କା ଉଠାଇବା ସମୟରେ PIN ଗୋପନୀୟ ରଖିବା ସବୁଠାରୁ ଜରୁରୀ। ବ୍ୟାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀ ପରିଚୟ ଦେଇ କେହି ଫୋନ୍ କଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ PIN, OTP କିମ୍ବା କାର୍ଡର ଗୋପନୀୟ ତଥ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ATMରେ PIN ଦେବା ସମୟରେ ଅନ୍ୟ କେହି ଆପଣଙ୍କ ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ଦେଖୁନାହାନ୍ତି କି ନାହିଁ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ। ଅଜଣା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ସହାୟତା ନେବାରୁ ମଧ୍ୟ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତୁ।
କାର୍ଡଲେସ୍ କ୍ୟାଶ୍ ଉଠାଣର ବିକଳ୍ପ ବାଛନ୍ତୁ
କାର୍ଡ ସ୍କିମିଂର ବିପଦ କମାଇବା ପାଇଁ କେତେକ ବ୍ୟାଙ୍କ ATMରେ UPI ଆଧାରିତ କାର୍ଡଲେସ୍ କ୍ୟାଶ୍ ଉଠାଣ ସୁବିଧା ଦେଉଛନ୍ତି। ଏଥିରେ ATMରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା QR କୋଡ୍ ସ୍କାନ୍ କରି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ ଟଙ୍କା ଉଠାଯାଇପାରିବ। ଏହି ପଦ୍ଧତିରେ ଡେବିଟ୍ କାର୍ଡ ମେସିନ୍ରେ ଭର୍ତ୍ତି କରିବାକୁ ପଡ଼େ ନାହିଁ। ତେବେ ଏହି ସୁବିଧା ବ୍ୟବହାର କରିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ କେବଳ ବ୍ୟାଙ୍କର ଅଧିକୃତ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ।
ATM ବ୍ୟବହାର ପରେ ଟଙ୍କା ଓ କାର୍ଡ ନେଇଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ନିଶ୍ଚିତ କରନ୍ତୁ। ଟ୍ରାଞ୍ଜାକ୍ସନ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବା ପରେ ସ୍କ୍ରିନ୍ରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସରଣ କରି ଅଧିବେଶନ ଶେଷ କରନ୍ତୁ। ଯଦି କୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ କାରବାର ଦେଖନ୍ତି, ତେବେ ତୁରନ୍ତ କାର୍ଡ ବ୍ଲକ୍ କରି ବ୍ୟାଙ୍କକୁ ଜଣାନ୍ତୁ। ସାଇବର ଠକେଇ ହେଲେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ସାଇବର ଅପରାଧ ହେଲ୍ପଲାଇନ୍ ୧୯୩୦କୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତୁ କିମ୍ବା cybercrime.gov.inରେ ଅଭିଯୋଗ କରନ୍ତୁ।
ସାମାନ୍ୟ ସତର୍କତା ଆପଣଙ୍କ କଷ୍ଟ ଅର୍ଜିତ ଟଙ୍କାକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିବ। ତେଣୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଥର ATMକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ କାର୍ଡ ସ୍ଲଟ୍, କିପ୍ୟାଡ୍ ଓ କ୍ୟାସ୍ ଡିସପେନ୍ସର୍କୁ ଭଲଭାବେ ଯାଞ୍ଚ କରନ୍ତୁ।