ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ : ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ଭାରତର ବଢ଼ୁଥିବା ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦିଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ନେଇ ପୁଣି ଚର୍ଚ୍ଚା। ଫିଲିପାଇନ୍ସର ରାଜଧାନୀ ମାନିଲାରେ ନଭେମ୍ବର ୧୭ ତାରିଖରେ ଆୟୋଜିତ କ୍ୱାଡ୍ ନେତାମାନଙ୍କ ବୈଠକରେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ନେଇ ଏପରି ଏକ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇଛନ୍ତି, ଯାହା ଏବେ କୂଟନୈତିକ ମହଲରେ ଚର୍ଚ୍ଚାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି। ଟ୍ରମ୍ପ ମୋଦିଙ୍କୁ ଜଣେ ମହାନ୍ ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନେତା ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସହ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଭଲ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏପରିକି ଜାପାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସାନାଏ ତାକାଇଚିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ମୋଦିଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ କଠୋର ନେତା ବୋଲି ମଜାଳିଆ ଢଙ୍ଗରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଏହି ବୈଠକ କେବଳ ନେତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁତା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନଥିଲା, ବରଂ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ସୁରକ୍ଷା, ଚୀନ୍ର ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ଥିରତାକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ବଢ଼ିଛି।
ମୋଦିଙ୍କୁ ନେଇ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ବଡ଼ ବୟାନ
ମାନିଲାରେ କ୍ୱାଡ୍ ନେତାଙ୍କ ବୈଠକ ସମୟରେ ଟ୍ରମ୍ପ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମୋଦିଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା କରି କହିଥିଲେ ଯେ, ମୋଦି ଜଣେ ମହାନ ନେତା ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜଣେ ଭଲ ବନ୍ଧୁ। ବିଶ୍ୱରେ ତାଙ୍କୁ ଅନେକ ଲୋକ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, ମୋଦି ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୃଢ଼ ଓ କଠୋର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ନେତା।
ସେହିପରି ଜାପାନର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ସାନାଏ ତାକାଇଚିଙ୍କୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଟ୍ରମ୍ପ ରୋଚକ ଟିପ୍ପଣୀ ଦେଇଥିଲେ। ମୋଦି ବେଶ୍ କଠୋର ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାକାଇଚି ହୁଏତ ତାଙ୍କଠାରୁ ଆହୁରି କଠୋର ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ। ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଆନ୍ଥୋନି ଆଲବାନିଜ୍ ଏବଂ ନିଜକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ସେ ମଜାଳିଆ ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଥିଲେ। ଚାରି ଦେଶର ନେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ସମ୍ପର୍କ ଓ ବନ୍ଧୁତା ଥିବାରୁ ଏକାଠି କାମ କରିବା ସହଜ ହେଉଛି ବୋଲି ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ।
କ୍ୱାଡ୍ ବୈଠକରେ ଟ୍ରମ୍ପ ଚାରିଟି ଦେଶର ସହଯୋଗକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ନିଜର ମତ ରଖିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କହିବା ଅନୁସାରେ, କ୍ୱାଡ୍ର ପୁନଃସକ୍ରିୟତା ପରଠାରୁ ଚାରି ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ଲଗାତାର ବଢ଼ିଛି। ଏହା ସହିତ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ବନ୍ଧୁତା ଓ ବିଶ୍ୱାସ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ମଜଭୁତ ହୋଇଛି।
ଟ୍ରମ୍ପ କହିଥିଲେ ଯେ ଆମେରିକା, ଭାରତ, ଜାପାନ ଓ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ସଫଳ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଚାରି ଦେଶ ମିଶି ଏକ ମୁକ୍ତ, ଖୋଲା, ସ୍ଥିର ଓ ସମୃଦ୍ଧ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ଗଠନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବେ କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ କୂଟନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକାଠି କାମ କରିବା ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ।
ମାନିଲାରେ ଆୟୋଜିତ ଏହି କ୍ୱାଡ୍ ବୈଠକର ଗୁରୁତ୍ୱ କେବଳ ଚାରି ଦେଶର ବନ୍ଧୁତା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ। ଦକ୍ଷିଣ ଚୀନ୍ ସାଗରରେ ଚୀନ୍ ଓ ଫିଲିପାଇନ୍ସ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଧରି ସାମୁଦ୍ରିକ ବିବାଦ ଲାଗି ରହିଛି। ଏଭଳି ସମୟରେ ଫିଲିପାଇନ୍ସର ରାଜଧାନୀରେ କ୍ୱାଡ୍ ନେତାଙ୍କ ଏକାଠି ହେବାକୁ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କୂଟନୈତିକ ସନ୍ଦେଶ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ବୈଠକରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ପରିବହନର ସୁରକ୍ଷା, ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ, ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା, ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ଏବଂ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଭଳି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉପରେ ଆଲୋଚନା ହେବାର ଆଶା ରହିଥିଲା। ବିଶେଷକରି ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ଏହି ବୈଠକର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଏଜେଣ୍ଡା ଥିବା ରିପୋର୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ହୋଇଛି।
ନଭେମ୍ବର ୧୯ରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଚୀନ୍ ଗସ୍ତ, ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ବୈଠକ ଚର୍ଚ୍ଚା
କ୍ୱାଡ୍ ବୈଠକ ପରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ କୂଟନୈତିକ ପଦକ୍ଷେପକୁ ନେଇ ମଧ୍ୟ ଚର୍ଚ୍ଚା ବଢ଼ିଛି। ନଭେମ୍ବର ୧୯ରେ ଚୀନ୍ର ଶେଞ୍ଜେନ୍ରେ ଆୟୋଜିତ APEC ଶିଖର ସମ୍ମିଳନୀ ଅବସରରେ ଚୀନ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସି ଜିନପିଙ୍ଗ ଏବଂ ରୁଷ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭ୍ଲାଦିମିର ପୁଟିନଙ୍କ ସହ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ତ୍ରିପାକ୍ଷିକ ବୈଠକ ହେବା ନେଇ ଆଲୋଚନା ହୋଇଥିବା ଖବରରେ ଦାବି କରାଯାଇଛି।
ଏହି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ବୈଠକ ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତିରେ ନୂଆ ସମୀକରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। ଏକପଟେ ଭାରତ-ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କ୍ୱାଡ୍ର ଭୂମିକା ବଢ଼ୁଥିବାବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ଆମେରିକା-ଚୀନ୍-ରୁଷ୍ ସମ୍ପର୍କର ଗତିବିଧି ଉପରେ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱର ନଜର ରହିଛି।
ଅନ୍ୟପଟେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ମାନିଲା ଗସ୍ତକୁ ନେଇ ଫିଲିପାଇନ୍ସରେ ବିରୋଧ ପ୍ରଦର୍ଶନ ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ରଏଟର୍ସର ରିପୋର୍ଟ ଅନୁସାରେ, ତାଙ୍କ ଗସ୍ତ ବିରୋଧରେ ଲଗାତାର ପଞ୍ଚମ ଦିନ ପାଇଁ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନେ ରାସ୍ତାକୁ ଓହ୍ଲାଇଥିଲେ। କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ କୁଶପୁତ୍ତଳିକା ଦାହ କରାଯାଇଥିଲା। ମଧ୍ୟପ୍ରାଚ୍ୟରେ ଚାଲିଥିବା ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ତ ଏବଂ ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ପାକ୍ସ ସିଲିକା ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳା ପଦକ୍ଷେପକୁ ବାତିଲ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନକାରୀମାନେ ଦାବି କରିଥିଲେ।
ଏଭଳି ସ୍ଥିତିରେ ମାନିଲାର କ୍ୱାଡ୍ ବୈଠକ ଅନେକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ବହନ କରୁଛି। ମୋଦିଙ୍କୁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ପ୍ରଶଂସା, ଚାରି ଦେଶର ରଣନୈତିକ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଚୀନ୍କୁ ନେଇ ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁରକ୍ଷା ଚିନ୍ତା—ଏହି ସବୁ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୂଟନୀତିର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ପାଲଟିଛି।


