ଭୁବନେଶ୍ୱର: ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଆସିଥିବା ତର୍କବିତର୍କ ପରେ ଶେଷରେ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଥିବା ବାଲି ନିସ୍କାସନ କରିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଆଜି ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ବ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ତରଫରୁ ଏହା କାମର ଭୂମି ପୂଜା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ପ୍ରକୃତରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଭିତର ଦୃଶ୍ୟ କଣ ରହିଛି ତାହା ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଦେଖି ନାହାଁନ୍ତି। ଏହା ଭୁଷୁଡି ପଡିବା ଭୟରେ ସେତେବେଳେ ବ୍ରିଟିସରମାନେ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ବାଲି ଭର୍ତ୍ତି କରିଦେଇଥିଲେ।
ପ୍ରାୟ ୧୨୧ ବର୍ଷ ପରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାଦ୍ଧୀର ଏହି ମନ୍ଦିର ଭିତରୁ ବାଲି ନିଷ୍କାସନ ହେବ। ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଠିକ ଭାବେ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ବ ସର୍ବେକ୍ଷଣ ସଂସ୍ଥା ବା ଏଏସଆଇ ପୂର୍ବ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଛି। ବହୁ ସର୍ଭେ କରିବା ପରେ ଏଏସଆଇ ବାୟୁ ନିସ୍କସନ ହେବାକୁ ଥିବା ରାସ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ବାଲି କାଢିବାକୁ ନିଷ୍ପତି କରିଛି। ଯାହା ପାଇପ ମାଧ୍ୟମରେ ଗର୍ଭ ଗୃହରୁ ମେସିନ ଦ୍ବାରା ବାଲି ନିଷ୍କାସନ ହେବ।
ତେବେ ଏହି ବାଲି ନିଷ୍ପସନ ଗୋଟିଏ ଦିନ ବା ଗୋଟିଏ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଶେଷ ହେବ ନାହିଁ। ଏହି ପକ୍ରିୟା ପ୍ରାୟ ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲି ରହିବ ବୋଲି ଜଣାପଡିଛି। ଏଏସଆଇର ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଏହି ପକ୍ରିୟା ଶେଷ ହେବାକୁ ପ୍ରାୟ ତିନି ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଇପାରେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। କାରଣ ଏଥିରେ ବାଲି ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରିଟିସରଙ୍କୁ ତିନି ବର୍ଷ ଲାଗିଯାଇଥିଲା। ସେମାନେ ୧୯୦୧ ରୁ ୧୯୦୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଲି ଭର୍ତ୍ତି କରିବାକୁ ସମୟ ନେଇଥିଲେ।
ତଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଏହି ବାଲି ନିସ୍କାସନ ପାଇଁ ପ୍ରଥମେ ଏକ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ନିର୍ମାଣ କରାଯିବ। ଏହା ତିଆରି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରାୟ ଦୁଇରୁ ତିନି ମାସ ସମୟ ଲାଗିଯିବ। ଏହାପରେ ବାୟୁ ନିସ୍କାସନ ପାଇଁ ଥିବା କଣା ବା ରାସ୍ତକୁ ପରିସ୍କାର କରାଯିବ। ଆବଶ୍ୟକ ପଡିଲେ ସେଥିରୁ ପଥର ମଧ୍ୟ କଢାଯିବ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୫ ରୁ ୬ ଫୁଟର ଏକ ଗର୍ତ୍ତ ବା ଟନେଲ କରାଯିବ ବୋଲି ଏଏସଆଇ ନିଷ୍ପତି କରିଛି। ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉହେଉ ଆସନ୍ତା ଜାନୁୟାରୀ ମାସ ହେବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
ଏଏସଆଇ କହିଛି ଯେ, ଏହି ପକ୍ରିୟା ଚାଲୁଥିବା ବେଳେ ମନ୍ଦିରର କଂପନ କେତେ ରହୁଛି ତାହା ମାପିବା ପାଇଁ ଏକ ମେସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରାଯାଉଛି। ମନ୍ଦିରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ବତନ୍ତ୍ର ମନଟରିଂ ଟିମ ନିୟୋଜିତ ହେବେ ବୋଲି ନିଷ୍ପତି କରାଯାଇଛି। ସେତେବେଳେ ବ୍ରିଟିସରମାନେ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ବାଲି ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗର୍ତ୍ତ କରିଥିଲେ। ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରାଯାଉଛି। ଯଦି ସମ୍ଭବ ସେହି ଗର୍ତ୍ତରୁ ପଥର ବାହାର କରି ବାଲି ନିସ୍କାସନ ପାଇଁ ରାସ୍ତା କରାଯିବ ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରାଯାଇଛି।
ଏଏସଆଇ ମତରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଗାମୋହନ ଭିତରେ ତଳୁ ୧୩୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାର ବାଲି ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ରହିଛି। ମନ୍ଦିରରୁ ଉପରକୁ ପ୍ରାୟ ୬୪.୯ ଫୁଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାଲି ଗଦା ହୋଇ ରହିଛି। ମନ୍ଦିରର ଉପରୁ ପ୍ରାୟ ୧୯ ଫୁଟ ଖାଲି ରହିଛି। ଗର୍ବଗୃହରେ ଥିବା ବାଲି ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୪୬,୦୦୦ ଟନ୍ ହେବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି।
ସେଥିପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଏକ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ କଂକ୍ରିଟ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରି ଉପର ସ୍ଥାନରୁ ବାଲି ହଟାଯିବ। ଏହି ସ୍ଥାନରୁ ବାଲି ନିସ୍କାସନ ସରିବା ପରେ ତଳକୁ ତଳକୁ ଯିବୁ ବୋଲି ଏଏସଆଇ କହିଛି। ତେବେ ଏହି ବାଲି ନିସ୍କସନ ନିଷ୍ପତି ପୂର୍ବରୁ ରୁର୍କିରେ ଥିବା ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ବିଲଡିଂ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ (ସିବିଆଇଆର) ଦ୍ବାରା ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷେଣ କରାଯାଇଛି। ଏହି ସର୍ବେକ୍ଷଣରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଛି ଯେ,ବାଲି ନିସ୍କାସନ କଲେ ମୂଳ ଢାଞ୍ଚାରେ କୌଣସି ବିପଦ ନାହିଁ।