ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଅଗଷ୍ଟ ୫, ୨୦୧୯ରେ ଧାରା-୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ ଭାରତର ଦୀର୍ଘଦିନର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଶେଷ କରିଛି। ଅଗଷ୍ଟ ୫, ୨୦୧୯ ପୂର୍ବରୁ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ଧାରା ୩୭୦ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଦୋଷ ରେଖା ଥିଲା ଭାରତର ୭୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଦୁର୍ବଳତା, ଯାହାକୁ କୂଟନୈତିକ ସ୍ତରରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମୁଦାୟ- ବନ୍ଧୁ ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ସମାନଭାବେ ଶୋଷଣ କରୁଥିଲେ।
ଯେହେତୁ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଧାରା-୩୭୦ ଏକ ଧାରଣା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏକ ଅଲଗା କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଲଦାଖ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ପୂର୍ବ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ରାଜ୍ୟ ଭାରତ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସମନ୍ୱିତ ହୋଇନାହିଁ। ତେଣୁ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବିପନ୍ନ ଭାରତଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ରିହାତି ନେବା ପାଇଁ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କୂଟନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ର ପାଲଟିଥିଲା। ୧୯୪୭-୪୮ରେ କଶ୍ମୀର ଉପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଆକ୍ରମଣର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ଜାତିସଂଘର ସହାୟତା ଲୋଡ଼ିବାକୁ ଭାରତର ଇଚ୍ଛା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଖୁବ୍ ଶୀଘ୍ର ଏକ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ସଂଘର୍ଷରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହାକୁ ପାକିସ୍ତାନ ଏବଂ ତା’ର ତତ୍କାଳୀନ ସହଯୋଗୀମାନେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ଭାରତକୁ ପରାସ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଉପଯୋଗ କରିଥିଲେ। ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ବୈଦେଶିକ ସଚିବ କହିଛନ୍ତି, ଏହା ଏକ ଚୋରି ଘରମାଲିକ-ଚୋର ବିବାଦରେ ପରିଣତ ହେବା ଭଳି ଥିଲା।
୧୯୯୦ ମସିହାରୁ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ଧାର୍ମିକ ଉଗ୍ରବାଦ ଏବଂ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ନାମରେ ଇସ୍ଲାମିକ ଜିହାଦ, ଯାହା ପାକିସ୍ତାନ ରାଷ୍ଟ୍ରଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା, ଏସବୁ ଅନେକ ଉପାୟରେ ଏହି ବିବାଦୀୟ ଲେଖାର ଉତ୍ପାଦ ଥିଲା। ଉପତ୍ୟକାରେ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧର ପୂର୍ବତନ ସୈନିକମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଗଣମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶିତ ଖବର କେବଳ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୁହେଁ ବରଂ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ମଧ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।
୨୦୧୯ ପୂର୍ବରୁ ପାକିସ୍ତାନ ବାମପନ୍ଥୀ-ଉଦାରବାଦୀ ଗଣମାଧ୍ୟମ ସହାୟତାରେ ଏହି ଲେଖାଟିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ବିଶ୍ୱଦର୍ଶକଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କରାଇଥିଲା ଯେ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ହେଉଛି ଦୁଇ ରାଷ୍ଟ୍ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଅଧୁରା ଅଂଶ ଯାହା ଧାର୍ମିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ସହିତ ଭାରତ ଏବଂ ପାକିସ୍ତାନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା। କାଶ୍ମୀର ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଥିଙ୍କ୍ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ମାନେ ‘ଝେଲମ୍’ ଫର୍ମୁଲାର ‘ଚେନାବ’ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ସମାଧାନ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ। ଏହାକୁ ଭିତ୍ତିକରି ଅଟଳ ବିହାରୀ ବାଜପେୟୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତ ୨୦୦୧ ଜୁଲାଇରେ ଆଗ୍ରା ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଉପତ୍ୟକାରେ ମୁକାବିଲା କରିବ ବୋଲି ପାକିସ୍ତାନର ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଜେନେରାଲ ପରଭେଜ୍ ମୁସାରଫ୍ ନିଶ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲେ। ସଶସ୍ତ୍ର ଇସ୍ଲାମିକ ଜିହାଦୀଙ୍କ ସହାୟତାରେ କାଶ୍ମୀରକୁ ଅଲଗା କରିବାକୁ ଭାରତକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ମୁସାରଫ ମଧ୍ୟ କାଶ୍ମୀରକୁ ପାକିସ୍ତାନର ମୁଣ୍ଡ ବୋଲି କହିଥିଲେ। ଇସ୍ଲାମାବାଦର ଇଚ୍ଛାକୁ ତତ୍କାଳୀନ ଆମେରିକୀୟ ନେତାମାନେ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁମାନେ କଶ୍ମୀରରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ସାମିଲ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା, ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଆଫଗାନିସ୍ତାନ ଗଣନାରେ କୌଣସି ତ୍ରୁଟି ନ ହୁଏ। ଏହା ସେହି ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ କନିଷ୍ଠ ଆମେରିକୀୟ କୂଟନୀତିଜ୍ଞମାନେ କାଶ୍ମୀର ଏବଂ ମାନବାଧିକାର ଉପରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରଚାର କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ଗଣମାଧ୍ୟମର ଏକ ଅଂଶ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ।
ତେବେ ୨୦୦୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୩ରେ ଭାରତୀୟ ସଂସଦରେ ଜୈଶ-ଏ-ମହମ୍ମଦ ଆକ୍ରମଣ ପରେ ୯/୧୧ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ପାକିସ୍ତାନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚଳିତ ସୀମାପାର ଆତଙ୍କବାଦ ଉପରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦେଶ, ବିଶେଷକରି ଆମେରିକା, ବ୍ରିଟେନ ଏବଂ ଜର୍ମାନୀ ଚୁପ୍ ରହିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୨୦୦୨ ମେ’ ମାସରେ କାଲୁଚକରେ ସେନା ଶିବିର ଉପରେ ପାକିସ୍ତାନର ଲସ୍କର-ଇ-ତୋଏବା ଆକ୍ରମଣ ପରେ ଭାରତ ପାକିସ୍ତାନକୁ ସାମରିକ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସୀମା ପାର ହେବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ ଖେଳ ବଦଳି ଯାଇଥିଲା।
ଧାରା-୩୭୦ ଓ ଧାରା-୩୫-ଏ ଉଚ୍ଛେଦ କରି ଉଭୟ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖର କାର୍ଟୋଗ୍ରାଫିକ୍ ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି ନୂଆ ମାନଚିତ୍ର ପ୍ରକାଶ କରି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ଏବଂ ଗୃହମନ୍ତ୍ରୀ ଅମିତ ଶାହ କଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ସ୍ଥାୟୀଭାବେ ବନ୍ଦ କରିଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ଦୁଇ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ନୂଆ ମାନଚିତ୍ରରେ ପାକିସ୍ତାନ ଅଧିକୃତ କଶ୍ମୀର, ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳ, ୧୯୬୩ମସିହାରେ ପାକିସ୍ତାନ ବେଆଇନଭାବେ ଚୀନକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିବା ଶାକ୍ସଗାମ ଉପତ୍ୟକା ଏବଂ ୧୯୫୦ ଦଶକରୁ ଚୀନ୍ ଦଖଲ କରିଥିବା ଅକ୍ସାଇ ଚୀନ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
ଆଜି ଯେତେବେଳେ ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ ଏସ୍ ଜୟଶଙ୍କର ଦ୍ୱିପାକ୍ଷିକ ଓ ବହୁପାକ୍ଷିକ ବିଦେଶ ଗସ୍ତରେ ଯାଉଛନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ଆଇନଗତ କାଗଜପତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ସ୍ଥାୟୀଭାବେ ଭାରତରେ ମିଶିଯାଇଥିବାରୁ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ କେହି ଉଠାଇ ନାହାନ୍ତି। ଯଦିଓ ଜମ୍ମୁ-କଶ୍ମୀରରେ ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରାୟୋଜିତ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ହେଉଛି, ତଥାପି ଇସ୍ଲାମାବାଦର ରାଜନେତା ଏବଂ ରାୱଲପିଣ୍ଡିର ଜେନେରାଲମାନେ ମୋଦୀଙ୍କ ଭାରତର ପ୍ରତିଶୋଧ ଭୟରେ ଜୀବନ ବିତାଉଥିବାରୁ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଏପରିକି ପାକିସ୍ତାନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଶେହବାଜ ସରିଫଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଗତ ସଦ୍ୟତମ ଶାନ୍ତି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ‘କାଶ୍ମୀର’ ଶବ୍ଦର ଉଲ୍ଲେଖ ନାହିଁ।