ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ବିଭାଜନ ପରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ପାକିସ୍ତାନର ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ଭାଷା ସଂସ୍କୃତର ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ଲାହୋର ୟୁନିଭରସିଟି ଅଫ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ସାଇନ୍ସେଜ (LUMS) ଦ୍ୱାରା ନିଆଯାଇଛି। ଏହି ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଅଧୀନରେ ସଂସ୍କୃତ ସହିତ ମହାଭାରତ ଏବଂ ଭଗବଦ୍ ଗୀତା ଭଳି ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯିବ। ଏହି ପଦକ୍ଷେପକୁ ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ସଂସ୍କୃତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।
ଏହି ନୂତନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହଠାତ୍ ହୋଇନାହିଁ। ପ୍ରକୃତରେ ଛାତ୍ର, ଗବେଷକ ଏବଂ ଭାଷାରେ ଆଗ୍ରହୀ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏକ ତିନି ମାସର ସପ୍ତାହାନ୍ତ କର୍ମଶାଳା ଦ୍ୱାରା ଏହାର ମୂଳଦୁଆ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଥିଲା। ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରତି ଦେଖାଯାଇଥିବା ଉତ୍ସାହ ଏବଂ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରଶାସନକୁ ଏହି ବିଷୟକୁ ଏକ ନିୟମିତ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା। ଏହାପରେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବରେ ସଂସ୍କୃତ ପଢ଼ାଯିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇଥିଲା।
LUMS ର ଗୁରମାନୀ କେନ୍ଦ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡକ୍ଟର ଅଲି ଉସମାନ କାସମୀ କୁହନ୍ତି ଯେ, ପାକିସ୍ତାନର ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତ ଐତିହ୍ୟ ଅଛି, କିନ୍ତୁ ଏହାକୁ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଅବହେଳିତ କରାଯାଇଛି। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ ଯେ, ପଞ୍ଜାବ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠାଗାରରେ ସଂସ୍କୃତ ପାଣ୍ଡୁଲିପିର ଏକ ବଡ଼ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବାନ ସଂଗ୍ରହ ରହିଛି। ଏହି ସଂଗ୍ରହ ଦେଶର ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ, କିନ୍ତୁ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟବଶତଃ, ଏହାକୁ ପ୍ରାୟତଃ ଅବହେଳିତ କରାଯାଇଛି।
ଡକ୍ଟର କାସମି ଏହା ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି ଯେ, ୧୯୩୦ ଦଶକରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଦ୍ୱାନ ଜେ.ସି.ଆର. ୱୁଲନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ସଂସ୍କୃତ ତାଳପତ୍ର ପାଣ୍ଡୁଲିପି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ତଥାପି ୧୯୪୭ ପରଠାରୁ ପାକିସ୍ତାନର କୌଣସି ସ୍ଥାନୀୟ ବିଦ୍ୱାନ ଏହି ସଂଗ୍ରହ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀରତାର ସହିତ କାମ କରିନାହାଁନ୍ତି। ଏହି ପାଣ୍ଡୁଲିପିଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକାଂଶ ବିଦେଶୀ ଗବେଷକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ଛାତ୍ର ଏବଂ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ସଂସ୍କୃତରେ ତାଲିମ ଦେବା ଏହି ପରିସ୍ଥିତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିପାରିବ।
ସହଯୋଗୀ ପ୍ରଫେସର ଶାହିଦ ରଶିଦ ଏହି ପଦକ୍ଷେପ ସହିତ ଜଡିତ ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତି। ସେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପଚାରନ୍ତି ଯେ ସେ କାହିଁକି ସଂସ୍କୃତ ଶିଖୁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ଉତ୍ତର ସରଳ: “ଆମେ ଏହାକୁ କାହିଁକି ଶିଖିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ?” ତାଙ୍କ ଅନୁସାରେ ସଂସ୍କୃତ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଏକ ଏକୀକରଣ ଭାଷା ହୋଇଆସିଛି। ଏହି ଭାଷା କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଧର୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ସମଗ୍ର ଉପମହାଦେଶର ଏକ ସହଭାଗୀ ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟ।