ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ମଧ୍ୟରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ଚାଲିଥିବା ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା (FTA) ଆଲୋଚନା ଶେଷରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ଐତିହାସିକ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ସମସ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମାର ଜନନୀ କୁହାଯାଉଛି କାରଣ ଏହା ବିଶ୍ୱ ଜିଡିପିର ପ୍ରାୟ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ କୋଟି ଗ୍ରାହକଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ଏକ ବିଶାଳ ବଜାରକୁ ସଂଯୋଗ କରେ। ସୋମବାର (୨୬ ଜାନୁଆରୀ, ୨୦୨୬) ଦିନ ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ରାଜେଶ ଅଗ୍ରୱାଲ ଏହି ବହୁ ପ୍ରତୀକ୍ଷିତ ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କରିଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦି ଆଜି ଏହାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମାକୁ ଭାରତର ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୈତିକ ରଣନୀତିରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ମୋଡ଼ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ।
ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା ଉପରେ ଆଲୋଚନା ପ୍ରଥମେ ୨୦୧୩ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଅନେକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଅଟକି ଯାଇଥିଲା। ୨୦୨୨ ଜୁନରେ ଆଲୋଚନା ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରାୟ ନଅ ବର୍ଷର ଦୀର୍ଘ ଅପେକ୍ଷା ପରେ ଶେଷରେ ଚୁକ୍ତିନାମା ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ହୋଇଛି। ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମା ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାରଣ ଏହା ଭାରତକୁ ୨୭ଟି ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶର ବଜାରରେ ସିଧାସଳଖ ଏବଂ ସହଜ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରବେଶ ପ୍ରଦାନ କରିବ। ଏହା ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳରେ ଭାରତର ଭୂମିକାକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
EU ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଣିଜ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର ହୋଇଛି
୨୦୨୩-୨୪ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଣିଜ୍ୟ ଅଂଶୀଦାର ଥିଲା। ଏହି ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତ ଏବଂ EU ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ବାଣିଜ୍ୟ ୧୩୫ ବିଲିୟନ ଡଲାରରେ ପହଞ୍ଚିଛି। ନୂତନ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ଏହି ବାଣିଜ୍ୟ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି।
୯୭ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦ ପାଇଁ ଶୁଳ୍କମୁକ୍ତ ପ୍ରବେଶ
ଏହି ଚୁକ୍ତିନାମାରୁ ଭାରତୀୟ ରପ୍ତାନିକାରୀମାନେ ସର୍ବାଧିକ ଲାଭ ପାଇବେ। ରିପୋର୍ଟ ଅନୁଯାୟୀ, FTA କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ପରେ ୯୭ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦ ୟୁରୋପୀୟ ବଜାରରେ ଶୁଳ୍କମୁକ୍ତ କିମ୍ବା ବହୁତ କମ୍ ଶୁଳ୍କ ପ୍ରବେଶ ପାଇବେ। କପଡ଼ା, ଚମଡା, ଅଳଙ୍କାର, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଭଳି ଶ୍ରମ-ସଘନ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବାଧିକ ଲାଭ ପାଇବେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ ବାଂଲାଦେଶ ଭଳି ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଉପଭୋଗ କରାଯାଉଥିବା ବିଶେଷ ଶୁଳ୍କମୁକ୍ତ ଲାଭର ଉଚ୍ଛେଦ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ସ୍ଥିତିକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରିବ।
ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଶୁଳ୍କ ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ରଣନୈତିକ ସନ୍ତୁଳନ
ଭାରତ-ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି ଏପରି ସମୟରେ ଆସିଛି ଯେତେବେଳେ ଆମେରିକା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡୋନାଲ୍ଡ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଶୁଳ୍କ ନୀତି ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟରେ ଅସ୍ଥିରତା ବୃଦ୍ଧି କରିଛି। ଆମେରିକା ଭାରତୀୟ ଉତ୍ପାଦ ଉପରେ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶୁଳ୍କ ଲଗାଇଛି ଏବଂ ରୁଷୀୟ ତୈଳ କ୍ରୟ ଉପରେ ଅତିରିକ୍ତ ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ଜରିମାନା ଲଗାଇଛି। ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ମଧ୍ୟ ଆମେରିକାର ଇସ୍ପାତ ଏବଂ ଆଲୁମିନିୟମ ଶୁଳ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଭାରତ ଏବଂ ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଚୁକ୍ତିକୁ ଟ୍ରମ୍ପଙ୍କ ଶୁଳ୍କ ନୀତି ବିରୁଦ୍ଧରେ ଏକ ରଣନୈତିକ ସନ୍ତୁଳନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି।