ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରତି ବ୍ୟାରେଲ ପିଛା ୧୦୦ ଡଲାର ପାଖାପାଖି ରହିଛି। ଏହି ସମୟରେ ଇରାନ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଏକ ନୂତନ “ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କ୍ଷେତ୍ର” ଘୋଷଣା କରିଛି।
ଇରାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ସଚିବ ମୋହସିନ ରେଜାଇ ରବିବାର କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କ୍ଷେତ୍ର ସେହି ସ୍ଥାନରୁ ଆରମ୍ଭ ହେବ ଯେଉଁଠାରେ ଆମେରିକାର ନୌସେନା ଅବରୋଧ ଅଛି ଏବଂ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ପାରସ୍ୟ ଉପସାଗର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତାରିତ ହେବ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ଇରାନ ମଧ୍ୟରେ ଆକ୍ରମଣର ଏକ ସିରିଜ୍ ପରେ ଏହି ଘୋଷଣା ହୋଇଛି। ଇରାନ ଏହି କ୍ଷେତ୍ର ଉପରେ ଓମାନ ସହିତ କାମ କରୁଛି ଏବଂ ମିଳିତ ଭାବରେ ଏକ “ନୂତନ ଜାହାଜ ପଥ” ର ରୂପରେଖା ଦେଇଛି।
ଇରାନର ନୂତନ ଯୋଜନା କ’ଣ?
ଇରାନ କହିଛି ଯେ, ଏହି ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିବହନ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଏବେ ଇରାନ ସହିତ ସମନ୍ୱୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପଡିବ। ଅନୁମତି ବିନା କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାର୍ଗ ବାହାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ନିଷିଦ୍ଧ କରାଯିବ।
ଏହି ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କ୍ଷେତ୍ର ଅଧୀନରେ ଇରାନ ଜାହାଜ ଚଳାଚଳକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବିକଶିତ କରୁଛି, ଯାହାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବିମାନବନ୍ଦରରେ ଉପଲବ୍ଧ ଟ୍ରାନଜିଟ୍ ଭିସା ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଉଛି। ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅନୁମତି ବିନା ଜାହାଜ ସେଠାରେ ଅଟକି ପାରିବ ନାହିଁ। ଇରାନ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୁଟ୍ ପରିଚାଳନା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି ଏବଂ ଓମାନକୁ ଏହାର ଅଂଶୀଦାର କରି ଏହା ଦେଇ ଯାଉଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକରୁ ସେବା ଶୁଳ୍କ କିମ୍ବା ଟୋଲ୍ ଟିକସ ଆଦାୟ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି।
ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କ’ଣ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା?
ଅଗଷ୍ଟ ଶେଷ ଭାଗରେ ଇରାନ ଏବଂ ଓମାନ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ଇରାନ ଅଧିକାରୀମାନେ କହିଥିଲେ ଯେ, ସେମାନେ କେବଳ ଓମାନ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ଏହି ଜଳପଥର ଭବିଷ୍ୟତ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିବେ। ଏହା ସୂଚିତ କରୁଛି ଯେ ଇରାନ କୌଣସି ତୃତୀୟ ଦେଶ (ଯେପରିକି ଆମେରିକା କିମ୍ବା ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶ)ର ହସ୍ତକ୍ଷେପକୁ ସହ୍ୟ କରିବାକୁ ଚାହୁଁନାହିଁ।
ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତ ଏବଂ ଓମାନ ଏକ ଐତିହାସିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତି (CEPA) ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛନ୍ତି, ଇରାନ ଏବଂ ଓମାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସିଧାସଳଖ ଆଲୋଚନା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ଆଶ୍ୱସ୍ତି ହୋଇପାରେ। ଭାରତ ଓମାନ ଦେଇ ଏହି ନୂତନ କରିଡର ଦେଇ ଏହାର ଜାହାଜ ପାଇଁ ସୁରକ୍ଷିତ ପଥ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିପାରିବ।
ଭାରତ ଉପରେ କ’ଣ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିବ?
ଭାରତ ଏହାର ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ଆବଶ୍ୟକତାର ପ୍ରାୟ ୯୦% ଆମଦାନୀ କରେ, ଯାହାର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ହର୍ମୁଜ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଦେଇ ଉପସାଗରୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରୁ ଆସେ। ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ସହିତ LNG, LPG ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୁଟ୍ ଦେଇ ଆମଦାନୀ କରାଯାଏ। ଯଦି ଇରାନ ଏହି ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ମହଙ୍ଗା ଟୋଲ୍ ଆଦାୟ କରେ, ତେବେ ଏହା ଭାରତ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବୋଝ ହୋଇପାରେ।
ତଥାପି ଏହା ଜାଣିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଯେ, ଇରାନ ସର୍ବଦା ଭାରତକୁ ଏକ ବନ୍ଧୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶ ବୋଲି ବିବେଚନା କରିଆସିଛି ଏବଂ ଏହି ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା କୌଣସି ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ଉପରେ କୌଣସି ଟିକସ, ଶୁଳ୍କ କିମ୍ବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଲଗାଇ ନାହିଁ। ଏପ୍ରିଲରେ ଏକ ବ୍ରିଫିଂ ସମୟରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ମହମ୍ମଦ ଫଥାଲି ସାମ୍ବାଦିକମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ, “ଆପଣ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କୁ ପଚାରିପାରିବେ ଯେ ଆମେ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ଶୁଳ୍କ ନେଇଛୁ କି ନାହିଁ। ଏହି କଷ୍ଟକର ସମୟରେ ଆମର ସମ୍ପର୍କ ଭଲ ଅଛି। ଆମେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁ ଯେ, ଇରାନ ଏବଂ ଭାରତ ସମାନ ସ୍ୱାର୍ଥ ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ ବାଣ୍ଟନ୍ତି।”
ଭାରତ କ’ଣ ‘ନିରାପଦ କ୍ଷେତ୍ର’ରେ ଅଛି?
ଭାରତ ପାଇଁ ଆଉ ଏକ ସକାରାତ୍ମକ କଥା ହେଉଛି ଯେ, ଏହା ଇରାନର ଚାବାହାର ବନ୍ଦର ପରିଚାଳନା କରେ, ଯାହା ଇରାନର ନିଜସ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ଇରାନ ଏହି ନୂତନ କରିଡର ଏବଂ ପ୍ରତିବନ୍ଧିତ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଓମାନ ସହିତ ସହ-ପରିଚାଳନା କରୁଛି ଏବଂ ଭାରତ ସମ୍ପ୍ରତି ଓମାନ ସହିତ ଏକ ଐତିହାସିକ ମୁକ୍ତ ବାଣିଜ୍ୟ ଚୁକ୍ତିନାମା (CEPA) ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଛି, ଯାହା ଅଧୀନରେ ଓମାନ ଭାରତ ଦେଇ ପରିବହନ ହେଉଥିବା ୯୯% ସାମଗ୍ରୀ ଉପରେ ଟିକସ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉଚ୍ଛେଦ କରିଛି।
ଗତଥର ପରି ଇରାନ ମଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜଗୁଡ଼ିକୁ ଏହି ନୂତନ ‘ଟୋଲ୍ ଟ୍ୟାକ୍ସ’ କିମ୍ବା କଠୋର କଟକଣାରୁ ମୁକ୍ତ କରେ ବୋଲି ଧରିନିଆଯାଏ, ତେବେ ଭାରତୀୟ ଜାହାଜ ପାଇଁ ମାଲ ପରିବହନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଅନ୍ୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକ ପରି ବଢ଼ିବ ନାହିଁ। ତଥାପି, ବିଶ୍ୱରେ ଅଶୋଧିତ ତୈଳ ମୂଲ୍ୟ ବୃଦ୍ଧିର ଆର୍ଥିକ ପରିଣାମ ଭାରତ ନିସନ୍ଦେହରେ ଭୋଗିବ।