ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତ ବିଶ୍ୱ ପ୍ଲାଟଫର୍ମରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ପୁରୁଣା ଗଠନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ନିରନ୍ତର ସମର୍ଥନ କରିଆସିଛି। ସମ୍ପ୍ରତି BRICS ସମ୍ମିଳନୀରେ ଭାରତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଛି ଯେ, ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ (UNSC)ରେ ସଂସ୍କାରକୁ ଆଉ ସ୍ଥଗିତ ରଖାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଜାତିସଂଘ ନେତୃତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଛି ଯେ, ବିଶ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକୁ ୧୯୪୫ ର ପୁରୁଣା ଗଠନ ପରିବର୍ତ୍ତେ ୨୦୨୬ ର ଭୂମିଗତ ବାସ୍ତବତା ସହିତ ଖାପ ଖୁଆଇବାକୁ ପଡିବ। ଏଲୋନ ମସ୍କଙ୍କ ପରି ପ୍ରମୁଖ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱୀକାର କରିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ ଭଳି ଏକ ବୃହତ ଦେଶକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନରୁ ବାଦ ଦେବା ଅବାନ୍ତର। ଆସନ୍ତୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା ଯେ, ଭାରତକୁ କାହିଁକି ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ମିଳିବା ଉଚିତ?
ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ଗଠନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ?
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ହେବା ପରେ ୨୪ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୫ ରେ ଜାତିସଂଘ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଆଜି ଏଥିରେ ୧୯୩ ଟି ଦେଶ ସାମିଲ ଅଛି। UNSC ହେଉଛି ଏହି ସଂଗଠନର ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଂସ୍ଥା, ଯାହାର ପ୍ରାଥମିକ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ବଜାୟ ରଖିବା। ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ୧୫ ଟି ସଦସ୍ୟ ଦେଶ ଅଛନ୍ତି। ଆମେରିକା, ରୁଷ, ଚୀନ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ବ୍ରିଟେନ୍ ପାଞ୍ଚଟି ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ, ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଖରେ ଭିଟୋ କ୍ଷମତା ଅଛି। ବାକି ୧୦ଟି ଦେଶ ଘୂର୍ଣ୍ଣନ ଆଧାରରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି, ଯେଉଁଥିରେ ବାହାରିନ୍, ଅଷ୍ଟ୍ରିଆ ଏବଂ କଲମ୍ବିଆ ଭଳି ଦେଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
ଏକ ନୂତନ ଜନସଂଖ୍ୟା ସମୀକରଣ
ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦ ପାଇଁ ଭାରତର ପ୍ରାର୍ଥୀତ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ଆଧାର ହେଉଛି ଏହାର ଜନସଂଖ୍ୟା। ଜାତିସଂଘ ଜନସଂଖ୍ୟା ପାଣ୍ଠିର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତ ୧୪୬.୩୯ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ସହିତ ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଦେଶ ପାଲଟିଛି। ଚୀନ୍କୁ ପଛରେ ପକାଇ ସର୍ବାଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ବିଶିଷ୍ଟ ଦେଶ ହେବା ପରେ ବିଶ୍ୱ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ମଞ୍ଚରୁ ଭାରତକୁ ବାଦ ଦେବା ଆଉ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ମନେ ହେଉନାହିଁ। ଯେତେବେଳେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତି ଛଅ ଜଣ ଲୋକ ଭାରତରେ ରୁହନ୍ତି, ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ଭାରତର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଏ।
ଦ୍ରୁତତମ ଅଭିବୃଦ୍ଧିଶୀଳ ଅର୍ଥନୀତି
ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରମୁଖ ଆଧାର ହେଉଛି ଭାରତର ଦୃଢ଼ ଏବଂ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ଅର୍ଥନୀତି। ୨୦୨୬-୨୭ ପ୍ରଥମ ତ୍ରୈମାସିକରେ ଭାରତର GDP ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ୭.୮ ପ୍ରତିଶତ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଥିଲା। ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୁଦ୍ରା ପାଣ୍ଠି ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତି ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୦୨୬ ସୁଦ୍ଧା ୪.୧୫ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ଅତିକ୍ରମ କରିବ ବୋଲି ଆକଳନ କରାଯାଇଛି। ଆଇଏମ୍ଏଫ୍ ଆକଳନ କରୁଛି ଯେ, ଭାରତ ୨୦୨୮-୨୯ ସୁଦ୍ଧା ସହଜରେ ୫ ଟ୍ରିଲିୟନ ଡଲାର ଅର୍ଥନୀତିରେ ପରିଣତ ହେବ। ଏହି ଆର୍ଥିକ ଶକ୍ତି ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ପାଇଁ ଏକ ନୂତନ ଦିଗକୁ ଆଗେଇ ନେଉଛି।
ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ଶାନ୍ତିରକ୍ଷାରେ ଅବଦାନ
ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତିରକ୍ଷାରେ ଭାରତର ଅବଦାନ ଐତିହାସିକ। ଭାରତ ୧୯୫୦ ମସିହାରୁ ଜାତିସଂଘ ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା ବାହିନୀରେ ସେବା କରିଆସୁଛି। ୧୯୪୮ ମସିହାରୁ ପ୍ରାୟ ୨,୯୦,୦୦୦ ଭାରତୀୟ ସୈନିକ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା ମିଶନରେ ସେମାନଙ୍କର ସାହସିକତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ, ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସଙ୍କଟଗ୍ରସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ୫,୨୦୦ ରୁ ଅଧିକ ସାହସୀ ଭାରତୀୟ ସୈନିକ ନିୟୋଜିତ ଅଛନ୍ତି। ଶାନ୍ତିରକ୍ଷା ବାହିନୀରେ ସର୍ବାଧିକ ସୈନିକ ଯୋଗଦାନ କରୁଥିବା ଦେଶମାନଙ୍କ ତାଲିକାରେ ଭାରତ ଚତୁର୍ଥ ସ୍ଥାନରେ ଅଛି।
ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତି
ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ପାଇଁ ଭାରତର ପରମାଣୁ ସ୍ଥିତି ଚତୁର୍ଥ ସବୁଠାରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କାରଣ। ସାମ୍ପ୍ରତିକ SIPRI ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ, ଭାରତରେ ପ୍ରାୟ ୧୯୦ ପରମାଣୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ରହିଛି। ବର୍ତ୍ତମାନର ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦର ସମସ୍ତ ପାଞ୍ଚ ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପରମାଣୁ-ସଶସ୍ତ୍ର। ଭାରତ ସର୍ବଦା ଏକ ଦାୟିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରମାଣୁ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ନିଜର ପ୍ରତିଛବିକୁ ଉନ୍ନତ କରିଆସିଛି ଏବଂ “ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟବହାର ନୁହେଁ” ନୀତିକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ପାଳନ କରିଛି। ତେଣୁ, ବୈଷୟିକ ଏବଂ ରଣନୈତିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ, ଭାରତ ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ପାଇବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ।
ଏକ ଅଣ-ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ନୂତନ ଦାବି ଭାବରେ ବ୍ୟାପକ ଅଭିଜ୍ଞତା
ପଞ୍ଚମ ଏବଂ ଶେଷ ଆଧାର ହେଉଛି ସୁରକ୍ଷା ପରିଷଦରେ ସେବା କରିବାରେ ଭାରତର ଦୀର୍ଘ ଏବଂ ସମୃଦ୍ଧ ଅଭିଜ୍ଞତା। ଭାରତ ୧୯୫୦-୫୧ ରୁ ୨୦୨୧-୨୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଠ ଥର UNSCର ଅସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛି। ଭାରତ ଏବେ ୨୦୨୮-୨୯ ଅବଧି ପାଇଁ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଆସନ ପାଇଁ ଏକ ଦୃଢ଼ ଦାବି ଦାଖଲ କରିଛି। ଯଦି ଭାରତ ଏହି ସୁଯୋଗ ଜିତିଯାଏ, ତେବେ ଏହି ସମ୍ମାନଜନକ ମଞ୍ଚରେ ବିଶ୍ୱ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ କରିବାରେ ଭାରତ ନବମ ଥର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବ।