ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ: ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ କରିବାକୁ ଯାଉଛି। ଚଳିତ ବର୍ଷ କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟରେ 2,78,000 କୋଟି ଟଙ୍କାର ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ପୁଞ୍ଜି ଆବଣ୍ଟନ ଦ୍ୱାରା ରେଳବାଇ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ସଂଯୋଗ, ମାଲ ପରିବହନ ଏବଂ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବ।
2026–27 ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟରେ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ପାଇଁ 2,93,030 କୋଟି ଟଙ୍କାର ରେକର୍ଡ ପୁଞ୍ଜି ବ୍ୟୟ ଯୋଜନା କରାଯାଇଛି। ଏହା ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇ ପାଇଁ ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସର୍ବାଧିକ ପୁଞ୍ଜି ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଆବଣ୍ଟନ।
ଏହି ଆବଣ୍ଟନ ରେଳବାଇ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା, କ୍ଷମତା ବିସ୍ତାର କରିବା ଏବଂ ଯାତ୍ରୀ ସୁରକ୍ଷା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉପରେ ସରକାରଙ୍କ ନିରନ୍ତର ଧ୍ୟାନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି । ଏହା ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଦକ୍ଷତାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବାହକ ଭାବରେ ରେଳ ଭିତ୍ତିଭୂମିକୁ ଉପଯୋଗ କରିବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥାଏ। ନିରନ୍ତର ନିବେଶ ପ୍ରୋତ୍ସାହନର ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ମାଲ ପରିବହନରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା, ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଖର୍ଚ୍ଚ ହ୍ରାସ କରିବା, ଉଚ୍ଚ-ଘନତା କରିଡରରେ ଭିଡ଼ ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଆଧୁନିକ ଟ୍ରେନ ଓ ପୁନଃବିକଶିତ ଷ୍ଟେସନ ମାଧ୍ୟମରେ ଯାତ୍ରୀ ଅଭିଜ୍ଞତାରେ ସୁଧାର ଆଣିବା।
ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ଅଂଶ ସ୍ୱରୂପ, ସରକାର ପରିବେଶଗତ ଭାବରେ ଦୀର୍ଘସ୍ଥାୟୀ ଯାତ୍ରୀ ପରିବହନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ‘ଅଭିବୃଦ୍ଧି ସଂଯୋଗକାରୀ’ ଭାବରେ ସହରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସାତଟି ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ରେଳ କରିଡର ବିକାଶ କରିବାକୁ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି। ଏହି କରିଡରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ମୁମ୍ବାଇ-ପୁଣେ, ପୁଣେ-ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ହାଇଦ୍ରାବାଦ-ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ, ହାଇଦ୍ରାବାଦ-ଚେନ୍ନାଇ, ଚେନ୍ନାଇ-ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ, ଦିଲ୍ଲୀ-ବାରାଣସୀ ଏବଂ ବାରାଣସୀ-ସିଲିଗୁଡ଼ି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ପ୍ରସ୍ତାବିତ କରିଡରଗୁଡ଼ିକ ଆନ୍ତଃ-ସହର ଯାତ୍ରା ସମୟକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ କରିବ ଏବଂ ଯାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ସୁଗମ, ବହୁମୁଖୀ ଗତିବିଧିକୁ ସହଜ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି।
ନୂତନ କରିଡର ଘୋଷଣା ସହିତ, ରେଳ-ଆଧାରିତ ପରିବହନ ଇକୋସିଷ୍ଟମରେ ଏକ ଆଦର୍ଶ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାର ଆଶା କରାଯାଉଛି। ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ, ଚେନ୍ନାଇ-ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ-ହାଇଦ୍ରାବାଦ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ନେଟୱାର୍କ ଏକ ଦକ୍ଷିଣ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ତ୍ରିଭୁଜ (ବା ଡାଇମଣ୍ଡ) ଗଠନ କରିବ, ଯାହା ପ୍ରମୁଖ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ଆଇଟି ହବ୍ଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଡ଼ିବ। ଆଜି ରେଳ ଭବନରେ ଆୟୋଜିତ ସାମ୍ବାଦିକ ସମ୍ମିଳନୀରେ କେନ୍ଦ୍ର ରେଳ, ସୂଚନା ଓ ପ୍ରସାରଣ, ଏବଂ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ମନ୍ତ୍ରୀ ଅଶ୍ୱିନୀ ବୈଷ୍ଣବ କହିଛନ୍ତି, ଏସବୁ ପଦକ୍ଷେପ ଦ୍ୱାରା ଯାତ୍ରା ସମୟ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ ପାଇବ।
ଶ୍ରୀ ବୈଷ୍ଣବ କହିଛନ୍ତି ଯେ ଚେନ୍ନାଇରୁ ବେଙ୍ଗାଲୁରୁକୁ ପ୍ରାୟ 1 ଘଣ୍ଟା 13 ମିନିଟ୍, ବେଙ୍ଗାଲୁରୁରୁ ହାଇଦ୍ରାବାଦକୁ ପ୍ରାୟ 2 ଘଣ୍ଟା ଏବଂ ଚେନ୍ନାଇ-ହାଇଦ୍ରାବାଦ ପ୍ରାୟ 2 ଘଣ୍ଟା 55 ମିନିଟ୍ ସମୟ ଲାଗିବବ। ଏହି ନେଟୱର୍କ କର୍ଣ୍ଣାଟକ, ତେଲଙ୍ଗାନା, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ, ତାମିଲନାଡୁ, କେରଳ ଏବଂ ପୁଡୁଚେରୀ ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଗୁଣକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଆଞ୍ଚଳିକ ବିକାଶକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି କରିବ।
ପଶ୍ଚିମ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭାରତରେ, ଆଗାମୀ ମୁମ୍ବାଇ-ପୁଣେ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ କରିଡର ଯାତ୍ରା ସମୟକୁ ପ୍ରାୟ 48 ମିନିଟ୍ କୁ ହ୍ରାସ କରିବ, ଯାହା ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ସହରାଞ୍ଚଳ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବୀ ଢଙ୍ଗରେ ଯୋଡ଼ିବ। ପୁଣେରୁ ହାଇଦ୍ରାବାଦକୁ ପ୍ରାୟ 1 ଘଣ୍ଟା 55 ମିନିଟରେ ପହଞ୍ଚି ହେବ । ଦକ୍ଷିଣ ହବ୍ ସହିତ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସଂଯୋଗୀକରଣ, ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ନିରନ୍ତର ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ଆଧାର ସୃଷ୍ଟି କରିବ, ଯାହା ଯାତ୍ରୀ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ଅର୍ଥବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସମାନ ଭାବରେ ଲାଭ ପହଞ୍ଚାଇବ।
ଉତ୍ତର ଏବଂ ପୂର୍ବ ଭାରତରେ, ଦିଲ୍ଲୀ-ବାରାଣସୀ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ କରିଡର ପ୍ରାୟ 3 ଘଣ୍ଟା 50 ମିନିଟରେ ଯାତ୍ରା କରିପାରିବ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ବାରାଣସୀରୁ ପାଟନା ଦେଇ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସିଲିଗୁଡ଼ି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ ରେଳ କରିଡର ବାରାଣସୀ ଏବଂ ସିଲିଗୁଡ଼ି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାୟ 2 ଘଣ୍ଟା 55 ମିନିଟରେ ଯାତ୍ରା କରିହେବ। ଏହି ସଂଯୋଗୀକରଣ ଦିଲ୍ଲୀ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ବିହାର ଏବଂ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ବିସ୍ତୃତ ଏକ ନୂତନ ଆର୍ଥିକ କରିଡର ସୃଷ୍ଟି କରିବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି, ଯାହା ଆଞ୍ଚଳିକ ବିକାଶ ଏବଂ ଆର୍ଥିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବରେ ବୃଦ୍ଧି କରିବ।
ଶ୍ରୀ ବୈଷ୍ଣବ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମିଳିତ ଭାବରେ, ସାତୋଟି ହାଇ-ସ୍ପିଡ୍ କରିଡର ପ୍ରାୟ 4,000 କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପୀ ରହିଛି ଏବଂ ଏହା ପ୍ରାୟ 16 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କାର ନିବେଶ ଆକର୍ଷିତ କରିବ, ଯାହା ଭବିଷ୍ୟତର ଗତିଶୀଳତାର ଏକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ତମ୍ଭ ଭାବରେ ରେଳବାଇକୁ ସ୍ଥାନିତ କରିବ।
କେନ୍ଦ୍ର ବଜେଟରେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଡାଙ୍କୁନିକୁ ଗୁଜରାଟର ସୁରଟ ସହିତ ସଂଯୋଗ କରୁଥିବା ଏକ ନୂତନ ସମର୍ପିତ ମାଲ ପରିବହନ କରିଡରର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆଯାଇଛି, ଯାହା ଓଡ଼ିଶା, ଛତିଶଗଡ଼, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଦେଇ ଗତି କରିବ। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ମାଲ ପରିବହନ ଏବଂ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଦକ୍ଷତାକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ମିଳିବ । ଏହି 2,052 କିଲୋମିଟର ଲମ୍ବ କରିଡରଟି ବର୍ତ୍ତମାନର ପଶ୍ଚିମ ସମର୍ପିତ ମାଲ ପରିବହନ କରିଡର ସହିତ ଏକୀକୃତ ହେବ, ଯାହା ପଶ୍ଚିମ ଉପକୂଳରେ ଥିବା ବନ୍ଦରଗୁଡ଼ିକୁ ମାଲ ପରିବହନକୁ ସକ୍ଷମ କରିବ। କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନର ପୂର୍ବ ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଡିଏଫସିଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି, ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରାୟ 400 ମାଲବାହୀ ଟ୍ରେନ ପରିବହନ କରୁଛନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଭବିଷ୍ୟତର ଚାହିଦା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅତିରିକ୍ତ କରିଡରର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।
ଏହି ପୂର୍ବ-ପଶ୍ଚିମ କରିଡର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ସୁଗମ ବାଣିଜ୍ୟ ପ୍ରବାହକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବ। ବର୍ତ୍ତମାନର ରେଳ ନେଟୱାର୍କକୁ କମ କରିବ ଏବଂ ସାମଗ୍ରୀ ପରିବହନର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଶିଳ୍ପ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଯୋଗାଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ସମର୍ଥନ ମିଳିବ।
କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଆଲୋକପାତ କରି କହିଛନ୍ତି ଯେ ସୁରକ୍ଷା ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରାଥମିକତା ରହିଛି । ପ୍ରାୟ 1.20 ଲକ୍ଷ କୋଟି ଟଙ୍କା କେବଳ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ସେ କହିଛନ୍ତି, ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ନିରନ୍ତର ନିବେଶ ପୂର୍ବରୁ ଫଳାଫଳ ଆଣିସାରିଛି । ରେଳ ଦୁର୍ଘଟଣା ପ୍ରାୟ 95 ପ୍ରତିଶତ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ସରକାର ଏବେ ସୁରକ୍ଷା ଫଳାଫଳକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୟାସକୁ ତୀବ୍ର କରୁଛନ୍ତି। ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଉନ୍ନତ ଟ୍ରାକ୍, ଲୋକୋମୋଟିଭ୍, ୱାଗନ୍ ଏବଂ କୋଚ୍ ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ, କବଚ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ଟ୍ରେନ୍ ସୁରକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦ୍ରୁତ ନିୟୋଜିତ, ସିସି ଟିଭି କ୍ୟାମେରା ସ୍ଥାପନ, ଓଭରହେଡ୍ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସିଷ୍ଟମର ଉନ୍ନତିକରଣ, ଷ୍ଟେସନ ପୁନଃବିକାଶ ଏବଂ ଉନ୍ନତ ଗ୍ରାହକ ସେବା ଏବଂ ଯାତ୍ରୀ ସୁବିଧା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରପଲ୍ସନ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ରେଳ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାଦାନ ଏବଂ ଭାରତରେ ଡିଜାଇନ୍ ଏବଂ ନିର୍ମିତ ପ୍ରପଲ୍ସନ୍ ପ୍ରଣାଳୀ ଏବେ ଆମେରିକା, ସ୍ୱିଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ଜର୍ମାନୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଏବଂ ସ୍ପେନ ସମେତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ରପ୍ତାନି କରାଯାଉଛି।
କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ କହିଥିଲେ, 35,000 କିଲୋମିଟର ନୂତନ ଟ୍ରାକ ନିର୍ମାଣ, 47,000 କିଲୋମିଟର ବିଦ୍ୟୁତୀକରଣ ଏବଂ ବ୍ରଡ-ଗେଜ ନେଟୱାର୍କର 99.5 ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ବିଦ୍ୟୁତୀକରଣ କଭରେଜ ସମେତ ଭିତ୍ତିଭୂମି ନିର୍ମାଣରେ ରେକର୍ଡ ସଫଳତା ହାସଲ କରାଯାଇଛି । ସେ କହିଥିଲେ, ବନ୍ଦେ ଭାରତ ସ୍ଲିପର ଏବଂ ଚେୟାର କାର ଟ୍ରେନ, ଅମୃତ ଭାରତ ଏବଂ ନମୋ ଭାରତ ଟ୍ରେନର ନିର୍ମାଣ, ୱାଗନର ରେକର୍ଡ ନିୟୋଜନ ସହିତ ରେଳବାଇ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଗତିରେ ଆଗକୁ ବଢୁଛି।
ସ୍ଥିରତା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରି ଶ୍ରୀ ବୈଷ୍ଣବ କହିଛନ୍ତି, ରେଳ ପରିବହନ ସଡ଼କ ପରିବହନ ତୁଳନାରେ ପ୍ରାୟ 95 ପ୍ରତିଶତ କମ୍ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ। ଏହା ସରକାରଙ୍କ ପରିବେଶଗତ ଏବଂ ଜଳବାୟୁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ସହିତ ସମନ୍ୱୟ ରଖିଛି । ଏଥିସହିତ ରେଳପଥକୁ ଏକ ସବୁଜ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବେ ବିକଶିତ କରିବା ଲାଗି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣକୁ ଏହା ପ୍ରତିଫଳିତ କରୁଛି।
ରେକର୍ଡ ଆବଣ୍ଟନ ଜାତୀୟ ବିକାଶ, ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ସମାବେଶୀ ସଂଯୋଗୀକରଣର ଆଧାର ଭାବରେ ଭାରତୀୟ ରେଳପଥର ଭୂମିକାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ। କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବଜେଟ 2026-27 ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପ ସହିତ ଭାରତୀୟ ରେଳପଥ ବିକାଶ ଭାରତର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ସହିତ ଦ୍ରୁତ ସଂଯୋଗୀକରଣ, ଦକ୍ଷ ଲଜିଷ୍ଟିକ୍ସ ଏବଂ ସ୍ଥିର ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରଦାନ କରି ରାଷ୍ଟ୍ର ନିର୍ମାଣରେ ଏକ ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।